V SA/Wa 2118/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu oddala skargę. Ł. H.(zwany dalej także jako "Strona"), złożył w (...) Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej "OR ARiMR" wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W dniu [...].09.2015 r. Dyrektor [...] OR ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu Ł.H. pomocy finansowej w wysokości [...] zł, z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom"' z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. W zatwierdzonym decyzją nr [...], planie Rozwoju Gospodarstwa (biznesplanie) planowaną inwestycją był zakup gruntów rolnych o powierzchni 2,00 ha. Ł.H. został zobowiązany m. in. : - do wydatkowania w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie (pkt 4 lit. d), - do przedłożenia w agencji potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % przyznanej kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu. W dniu [...].09.2015r. (data nadania przesyłki poleconej) Strona złożyła w [...]OR ARiMR wniosek o płatność (pomoc została wypłacona na rachunek bankowy wskazany we wniosku przez stronę w dniu 4.11.2015r.) Pismem z dnia [...].10.2016 r. Dyrektor [...] OR ARiMR, zgodnie z art. 9 Kpa w związku z § 19 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17.10.2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017 r., poz. 1159), zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym", poinformował Stronę o konieczności dostarczenia, w oznaczonych terminach, dokumentów potwierdzających wypełnienie zobowiązań́ wynikających z rozporządzenia wykonawczego. W dniu 8.05.2017r. Ł.H. złożył w [...] OR ARIMR we W. prośbę, o wydanie kserokopii biznesplanu. W dniu 02.11.2018r. (data nadania przesyłki poleconej) Ł. H. złożył: - kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem faktury VAT nr [...] z dnia [...].11.2015r. na zakup pługa obrotowego wraz z potwierdzeniem dokonania przelewu - kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem faktury VAT nr [...] z dnia [...].10.2015r. na zakup agregatu talerzowego wraz z potwierdzeniem dokonania przelewu - oświadczenie wnioskodawcy w sprawie niezawierania umów kupna - sprzedaży w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" z małżonkiem, oraz wstępnymi i zstępnymi swoimi oraz małżonka. Pismem z dnia 15.05.2019r. Dyrektor [...] ORR ARiMR na podstawie art. 50 § 1 Kpa, wezwał Stronę̨ do złożenia wyjaśnień́ oraz przedstawienia dowodów dotyczących wydatkowania 70 % przyznanej premii, w którym wskazano m.in. iż̇ według biznesplanu przedmiotem planowanych inwestycji w związku z wydatkowaniem 70 % premii zadeklarowano zakup 2 ha gruntów rolnych. W odpowiedzi na powyższe w dniu 27.05.2019r. Ł. H. złożył w [...] OR ARIMR dokumenty potwierdzające uzupełnienie wykształcenia oraz prośbę o zmianę założeń biznesplanu w zakresie inwestycji polegającej na zmianie zaplanowanego zakupu gruntów rolnych o powierzchni 2.0 ha, na zakup maszyn rolniczych oraz wydłużenie okresu jego realizacji. Do wniosku nie złożono uaktualnionego biznesplanu. W dniu [...].07.2019 r. Dyrektor [...] OR ARiMR wydał decyzję nr [...] w sprawie nie wyrażenia zgody na zmianę̨ założeń́ biznesplanu . W dniu 30.07.2019 r. (data nadania przesyłki poleconej) pełnomocnik Strony, złożył odwołanie od decyzji. Uznając bezzasadność złożonego odwołania Prezes ARIMR decyzją z dnia [...] października 2019r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ II instancji przywołał m. in. następującą argumentację: Zgodnie z § 21 ust. 1-3 rozporządzenia wykonawczego: Beneficjent może wystąpić́ do dyrektora oddziału regionalnego Agencji z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę założeń́ biznesplanu, w tym wydłużenie okresu jego realizacji, jeżeli spełni warunki określone w § 2 ust. 1 pkt 3 lit. c zgodnie z którymi: "pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom'’ objętego Programem, zwana dalej "pomocą̨", jest przyznawana osobie fizycznej, jeżeli Plan Rozwoju Gospodarstwa, zwany dalej " biznesplanem ", o którym mowa w art. 13 rozporządzenia nr 1974/2006 zgodnie z lit. c) przewiduje inwestycje na kwotę̨ co najmniej 70% pomocy, z zastrzeżeniem § 18 ust. 3. " 2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się zmieniony biznesplan wraz z uzasadnieniem przyczyn planowanych zmian. 3. Wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 1. następuje w drodze decyzji." Strona została pouczona o konieczności przedłożenia w ARiMR potwierdzonych za zgodność́ z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu w terminie 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Pomoc została stronie wypłacona w dniu 04.11.2015 r. na konto bankowe wskazane przez Stronę, zatem termin na złożenie ww. dokumentów mijał w dniu 04.11.2018 r. Dyrektor [...] OR ARiMR, pismem z dnia 26.10.2016 r. poformował Stronę̨ o ciążących na niej zobowiązaniach wymienionych w § 19 rozporządzenia wykonawczego oraz o przewidzianych sankcjach za niedochowanie terminu ich spełnienia. Ponadto w pkt 2 wskazanego pisma, poinformowano Stronę̨ o ostatecznym terminie w jakim należy udokumentować́ wydatkowanie 70% otrzymanej pomocy finansowej, który w przypadku Ł. H. mijał w dniu 04.11.2018 r. Przed dniem upływu terminu na realizację biznesplanu Strona zakupiła pług obrotowy, agregat talerzowy i siewnik zbożowy. Jednakże wniosek o zmianę biznesplanu Strona złożyła dopiero w dniu 27.05.2019r. a wiec po terminie przypadającym na udokumentowanie wydatkowania 70% otrzymanej pomocy finansowej tj. po dniu 04.11.2018 r. Organ zaznacza, że w przedmiotowej sprawie Ł. H. zakupił inne środki inwestycyjne niż̇ zadeklarował w biznesplanie i o zmianę̨ biznesplanu wystąpił po czterech latach, liczonych od daty zakupów tych środków, ponadto po upływie wiążącego go 3-letniego terminu do wydatkowania 70 % kwoty przyznanej pomocy, liczonego od daty wypłaty pomocy. Zatem złożenie przez stronę wniosku o zmianę biznesplanu w dacie 27.05.2019r. nastąpiło po terminie zobowiązania wynikającego z § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, a decyzję o zakupie maszyn rolniczych jako inwestycji w zakresie zmiany biznesplanu i rozliczenia przyznanej pomocy, strona podjęła samodzielnie bez decyzji Dyrektora [...] OR ARiMR w zakresie wyrażenia zgody na zmianę biznesplanu, co narusza przepis § 21 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego. Decyzję organu odwoławczego zaskarżył w całości Ł. H. zarzucając jej: - naruszenie przepisów postepowania, tj. art. 77 i 80 k.p.a., a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych, mogący mieć́ wpływ na wynik sprawy, polegający na wadliwym przyjęciu, że wniosek o zmianę założeń́ biznesplanu skarżący Ł. H. złożył w dniu 27 maja 2019 roku, a wiec po terminie przypadającym na udokumentowanie wydatkowania 70% otrzymanej pomocy finansowej, tj. po dniu 4 listopada 2018 roku, podczas gdy skarżący przedmiotowy wniosek złożył w istocie w dniu 2 listopada 2018 roku, czyli przed upływem terminu na udokumentowanie wydatkowania 70% otrzymanej pomocy finansowej (który przypadał na dzień́ 4 listopada 2018 roku), poprzez złożenie dokumentów wykazujących wydatkowanie kwoty uzyskanej pomocy na inny rodzaj rozwoju gospodarstwa rolnego skarżącego, niż̇ wskazany pierwotnie w biznesplanie złożonym w dniu 20 czerwca 2014 roku w [...]Oddziale Regionalnym ARiMR we W., co skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji wobec błędnego uznania, że wniosek o zmianę biznesplanu został złożony przez skarżącego po upływie w/w terminu - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych mogący mieć́ wpływ na wynik sprawy, polegający na przyjęciu przez organ, że zaaprobowanie wniosku strony (skarżącego) o zmianę założeń́ biznesplanu złożonego po upływie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, czyniłoby niemożliwym terminowe spełnienie przez wnioskodawcę̨ (skarżącego) warunku, o którym mowa w § 18 ust.1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodymi rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2017 roku, poz. 1159, z dnia 19.06.2017 ze zmianami), tj. wydatkowania w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie oraz przedłożenia dokumentów, o których mowa w § 19 pkt 2 w/w rozporządzenia, podczas gdy skarżący złożył wniosek o zmianę̨ biznesplanu przed upływem w/w 3-letniego terminu od dnia wypłaty pomocy i przed upływem terminu do złożenia dokumentów, o których mowa w § 19 pkt 2 w/w rozporządzenia, a nadto złożył dokumenty potwierdzające wydatkowanie co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje w posiadanym gospodarstwie rolnym przed upływem terminu, tj. w dniu 2 listopada 2018 roku, czyli spełnił terminowo warunki, o których mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz § 19 pkt 2 w/w rozporządzenia; - naruszenie przepisu art. 9 K.p.a. poprzez uznanie, że postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji nie narusza zasad wymienionych w przepisach szczególnych dotyczących przyznania pomocy, ani w przepisach k.p.a., podczas gdy wbrew stanowisku organu II instancji, organ I instancji pomimo, że skarżący złożył dokumenty potwierdzające wydatkowanie co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodnie ze zmienionymi założeniami biznesplanu w dniu 2 listopada 2018 roku, dopiero pismem z dnia 15 maja 2019 roku (a wiec po upływie ponad poł roku) wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień́ oraz przedłożenia dokumentów dotyczących wydatkowania 70% przyznanej premii (a skarżący wobec braku reakcji ze strony organu na złożone przez niego dokumenty był przekonany o dopełnieniu przez niego wszystkich wymogów formalnych związanych z przyznaną pomocą̨), a zatem wobec niepoinformowania skarżącego Ł. H. o konieczności dołączenia do złożonych w dniu 2 listopada 2018 roku (data nadania) dokumentów formalnego wniosku o zmianę̨ biznesplanu wraz ze zmienionym biznesplanem oraz wyjaśnieniem przyczyn zmiany biznesplanu, organ I instancji naruszył zasady należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postepowania administracyjnego, a to w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł: - na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; - w oparciu o przepis art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. - uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2019 roku Dyrektora [...] Oddziału Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę̨ założeń́ biznesplanu; - na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a. - zasadzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych; Alternatywnie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2019 roku Dyrektora [...] Oddziału Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie podnieść należy, iż w przedmiotowej sprawie przepisami stanowiącymi podstawę przyznawania płatności z tytułu :Ułatwiania startu młodym rolnikom" są̨: - ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z. 2017r. poz. 1856. ) - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Ułatwiania startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U, z 2017r. poz. 1159 z późn. zm. ) dalej rozporządzenie wykonawcze. W związku z tym przypomnieć trzeba, że w dniu 20 czerwca 2014r. skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy z tytułu : "Ułatwiania startu młodym rolnikom" i została mu wypłacona pomoc w kwocie [...] zł. Jednym z warunków przyznania pomocy było wydatkowanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie tj. do dnia 04.11.2018r. Zgodnie z założeniami biznesplanu miało to być zakupienie w 2017r. gruntów rolnych o powierzchni 2 ha. Skarżący takiego zakupu nie dokonał, natomiast złożył wniosek o zmianę założeń biznesplanu dopiero w dniu 27.05.2019 r. (w odpowiedzi na pismo Dyrektora Oddziału Regionalnego z dnia (...).05.2019r. w którym został wezwany do złożenia wyjaśnień dotyczących wydatkowania 70 % kwoty przyznanej pomocy). Wobec powyższego wskazać należy, że ustawodawca dopuścił zmianę założeń biznesplanu, ale pod ściśle określonymi warunkami. Zgodnie z § 21 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego: " beneficjent może wystąpić́ do dyrektora oddziału regionalnego Agencji z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę̨ założeń́ biznesplanu" Wykładnia pojęcia "zmiana założeń biznesplanu" prowadzi do wniosku, że może mieć́ ona miejsce wyłącznie, gdy nowe założenie inwestycyjne, które ma zastąpić́ pierwotną inwestycje zawartą w biznesplanię - nie zostało jeszcze zrealizowane. W przypadku, gdy beneficjent zrealizował inny biznesplan, w miejsce pierwotnego nie mamy do czynienia z jego zmianą która wymaga uzyskania zgody w formie decyzji, ale ze zmianą o charakterze samowolnym, która nie mogła odnieść oczekiwanego przez beneficjenta skutku w postaci jej usankcjonowania. Sąd podkreśla, iż rozporządzenie wykonawcze nie daje organowi możliwości zatwierdzenia zrealizowanych już wcześniej zmian w biznesplanie. To oznacza, że beneficjent najpierw występuje o wyrażenie zgody na zmianę ,a po jej uzyskaniu wydatkuje środki finansowe na inwestycje zgodne z tym zmienionym biznesplanem. W sprawie niniejszej przyznane środki powinny zostać wydatkowane zgodnie z założeniami biznesplanu w terminie 3 lat od dnia doręczenia decyzji (tj. do dnia 04.11.2018r.(był to zakup gruntów rolnych). W przypadku wydatkowania środków bez uzyskania uprzedniej zgody na zmianę założeń biznesplanu na inne cele zasadnym jest żądanie ich zwrotu. Beneficjent nie może dowolnie wydawać przyznanych mu środków, gdyż wydatkowanie na inne inwestycje niż przewidziane w biznesplanie powoduje nałożenie na beneficjenta sankcji w postaci konieczności zwrotu tych środków. Taki sam skutek wywiera niewydatkowanie co najmniej 70 % kwoty przyznanej pomocy zgodnie z założeniami biznesplanu, jak również̇ wydatkowanie, środków po upływie 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Skarżący w dniach 2.10.2015 r. i 9.11.2015r. dokonał zakupu pługu obrotowego, agregatu talerzowego i siewnika zbożowego - bez uzyskania wcześniejszej zgody na takie wydatkowanie otrzymanych środków. Wniosek o zmianę biznesplanu złożył dopiero w dniu 27.05.2019 r. , tymczasem zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym (§ 19 ust 2) był zobowiązany do udokumentowania wydatkowania co najmniej 70 % przyznanej pomocy w terminie do dnia 4.11.2018r. tj. do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Poza tym wraz z wnioskiem o zmianę biznesplanu z dnia 27.05.2019r. (złożonym już po terminie), skarżący winien dostarczyć zmieniony biznesplan. Co nie mniej istotne skarżący nie dostarczył go w ogóle. Zatem decyzję o zakupie maszyn rolniczych jako inwestycji w zakresie zmiany biznesplanu i rozliczenia przyznanej pomocy skarżący podjął samodzielnie nie uzyskując uprzednio decyzji organu co do wyrażenia zgody na zmianę biznesplanu, co ewidentnie naruszało przepis § 21 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego. Mając powyższe na względzie Sąd uznaje wszystkie zarzuty zawarte w skardze za bezpodstawne i nie mające wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.