V SA/Wa 2121/17

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy W. W. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a podstawą jej utrzymania jest renta rodzinna w wysokości 1.505 zł. Skarżąca oświadczyła, że posiada mieszkanie o powierzchni 127,80 m.kw. oraz wartości około 300.000 zł, spłaca kredyt w miesięcznej wysokości 350 zł oraz wyjaśniła, że uzyskiwane dochody w zasadzie wynoszą tyle, ile miesięczne koszty utrzymania, co oznacza, że Strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Na utrzymanie Skarżąca miesięcznie wydaje 1.472 zł. Odpowiadając na wezwanie do przedstawienia dodatkowych informacji oraz dokumentów Skarżąca przedstawiła decyzję z 01.03.2018 r. o waloryzacji renty rodzinnej, wyciągi z rachunków bankowych, zeznanie podatkowe PIT-36 za lata 2015-2016, informacje o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11) za lata 2015-2016, umowę o kredyt konsolidacyjny wraz z prognozowanym harmonogramem spłaty kredytu. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej: "p.p.s.a." – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. Podkreślić również należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Zauważyć należy, że rozpoznanie sprawy przez Sąd I instancji jest uzależnione od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Przyszłe, niepewne koszty postępowania zależą od wyniku postępowania przed sądem I instancji i mogą je stanowić opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł (w przypadku oddalenia skargi), wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł oraz koszt jej sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika, o ile Skarżąca podejmie decyzję o zasadności odwołania się od wyroku Sądu I instancji. Podkreślić należy, że obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego pojawia się w jego toku, a więc Skarżąca nie ponosi kosztów postępowania sądowego jednorazowo, co umożliwia gospodarowanie uzyskiwanymi środkami pieniężnymi z uwzględnieniem wydatków sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem jedynym aktualnym dochodem Strony jest renta rodzinna w wysokości 1.505 zł. Zgodnie z oświadczeniem złożonym na formularzu PPF miesięczne niezbędne koszty utrzymania wynoszą 1.472 zł. Uzasadniając wniosek Skarżąca wskazała, że nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, ponieważ miesięczne dochody równoważą miesięczne koszty utrzymania. Z nadesłanych wyciągów bankowych wynika natomiast, że oprócz stałych wydatków wymienionych w rubryce nr 11 wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca uiszcza miesięczną składkę ubezpieczeniową w wysokości 225,11 zł (Generali Życie T.U.S.A.), przekazuje darowiznę na rzecz "R. P.S.L.D. w W." w kwocie 20 zł. Tym samym miesięczne wydatki stanowią kwotę 1.717 zł i są wyższe od wykazanych dochodów, co czyni złożone wyjaśnienia Strony niewiarygodnymi. Koniecznym warunkiem zastosowania wyjątkowej instytucji jaką jest zwolnienie z obowiązku ponoszenia przez stronę skarżącą kosztów wszczętego postępowania sądowego jest wiarygodne wykazanie całokształtu rzeczywistej sytuacji majątkowej. Złożone wyjaśnienia, oznaczają, że Skarżąca w istocie nie wykazuje swojej rzeczywistej sytuacji finansowej na potrzeby ubiegania się o prawo pomocy. Wobec tego, nie ma podstaw do przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w tym zwolnienie od obowiązku zapłaty wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.