V SA/Wa 2124/10

WyrokWSA w Warszawie2011-04-05

Skład orzekający: Izabella Janson, Piotr Kraczowski, Beata Krajewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy praca przymusowa wykonywana na terytorium Polski przed 1 września 1939 r. uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych do pracy przymusowej?
Ratio decidendi
Przyznanie świadczenia pieniężnego wymaga, aby praca przymusowa była wykonywana poza granicami Polski sprzed 1 września 1939 r., tj. na terytorium III Rzeszy lub ZSRR i terenów przez nie okupowanych w określonych okresach. Praca przymusowa wykonywana na terytorium Polski nie spełnia tego warunku i nie stanowi podstawy do przyznania świadczenia.
Stan faktyczny
C. P. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych do pracy przymusowej. Organ odmówił, uznając, że praca przymusowa była wykonywana na terytorium Polski, a nie poza jej granicami sprzed 1 września 1939 r. Skarżąca wskazywała, że pracowała około 100 km od domu, w ciężkich warunkach i bez kontaktu z rodziną. Organ utrzymał decyzję odmowną w mocy, a skarga do WSA została oddalona.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi C. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ... lipca 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokat ..., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę ... zł (... złotych ... groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... zł (... złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... zł (... złotych ... groszy). Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., NR [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił C. P. przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). W uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji podniósł, iż Strona w okresie okupacji wykonywała pracę przymusową, jednakże w pobliżu swego miejsca zamieszkania. Art. 2 powołanej ustawy stanowi natomiast, iż deportacją jest wywiezienie do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy C. P. wskazała, iż pracował w odległości około 100 km od domu, nie mogła kontaktować się z rodzina, warunku bytowe były bardzo złe. Decyzja z dnia . lipca 2010 r., NR [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2010 r. podtrzymując dotychczasową argumentację. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2010 r. C. P. powtórzyła, iż w nieludzkich warunkach, przez około 10 miesięcy, bez możliwości odwiedzania rodziny pracowała w okolicach [...] tj. około 100 km od domu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ administracji nie dopuścił się naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny i wynika ze zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego dokumentów a także potwierdzony został w toku rozprawy. C. P. w okresie okupacji była zabrana do pracy przymusowej. Pracowała w ciężkich warunkach w okolicach . [...],[...] i [...] w odległości około 100 km od domu, bez możliwości kontaktowania się z rodziną. Mający w sprawie zastosowanie przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. stanowi, iż represją w rozumieniu ww. ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium: a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945, b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium Państwa Polskiego w jego obecnych granicach. Praca wykonywana przez Skarżącą na wskazywanych przez nią terenach jest wprawdzie pracą przymusową, ale z uwagi na wykonywanie jej na terytorium Państwa Polskiego, w jego granicach przed dniem 1 września 1939 roku nie może stanowić podstawy przyznania stosownego świadczenia pieniężnego, jak zasadnie uznał Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w zaskarżonej decyzji. Sąd podziela stanowisko organu, iż nie została tym samym spełniona podstawowa przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pieniężnego w myśl ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Wskazać należy, iż w przedmiocie spełnienia wymogów ustawowych określonych w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się w licznych orzeczeniach, prezentując jednolite stanowisko, iż przyznanie świadczenia pieniężnego w trybie wyżej wymienionej ustawy wymaga deportacji czyli wywiezienia do pracy przymusowej i wykonywanej poza granicami Państwa Polskiego sprzed 1 września 1939 r. i wywiezienia na terytorium III Rzeszy oraz terenów przez nią okupowanych w latach 1939-1945, także na terytorium ZSRR i terenów przez niego okupowanych w okresie od 17 września 1939 r. do 5 lutego 1946 r. Nie przecząc, iż praca w oddaleniu od domu była dla Skarżącej, bardzo młodej wówczas osoby, wielkim obciążeniem fizycznym i psychicznym Sąd jeszcze raz podkreśla, że w sytuacji Skarżącej warunek jednoznacznie określony w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. nie był spełniony, skoro pracę przymusową wykonywała ona na terenie Polski. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło