V SA/Wa 2125/10

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji własnej w sprawie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wyrokiem z 2 grudnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] lipca 2010r. Wnioskiem z 7 grudnia 2010r. (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF) J. K. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, utrzymują się ze świadczeń emerytalnych swojego i żony w łącznej wysokości 3.850 złotych. Oświadczył, iż posiada mieszkanie o 52 m2, innych nieruchomości, oszczędności pieniężnych, przedmiotów wartościowych nie posiada. Wyjaśnił także, że oboje z żoną są osobami schorowanymi, w podeszłym wieku i w związku z tym ponoszą znaczne koszty leczenia. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 18 stycznia 2011 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 7 lutego 2011 r. (data złożenia) wnioskodawca nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym zmienił poprzednie oświadczenia i wskazał, że miesięcznie uzyskuje dochody w łącznej wysokości 5320,33 złotych (dane z wyciągu z rachunku bankowego). Podał, iż ponosi następujące koszty w łącznej wysokości 4.226,41 złotych, na które składają się następujące wydatki: rachunki bieżące (światło, telefony, internet, telewizja, czynsz, gaz) – 976,41 złotych, leki – 600 złotych, środki czystości – 50 złotych, dojazdy – 200 złotych, pomoc domowa – 300 złotych, wyżywienie – 2000 złotych, inne wydatki – 100 złotych. Wyjaśnił, że wraz z żoną posiadają wspólny rachunek bankowy i na dzień 13 stycznia 2011r. jego stan wynosił 4.969,88 złotych, ponadto posiadają dwie lokaty terminowe w łącznej wysokości 25.000 złotych. Oświadczył, iż nie korzystają z żadnej pomocy rodziny i organizacji społecznych. Do pisma załączył dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki wraz z zestawieniami dotyczącymi kosztów zakupu leków, dwa wyciągi z rachunku bankowego, dowody zawarcia lokat terminowych i zeznanie podatkowe PIT-37 za 2009 rok. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których strona wnioskująca byłaby zobowiązana składają się w przedmiotowej sprawie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 złotych oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma fakt posiadania przez skarżącego i jego żonę oszczędności w wysokości 25.000 złotych i uzyskiwane stałe dochody. Wysokość oszczędności nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawca jest osobą dla której poniesienie wydatku w postaci ustanowienia adwokata z wyboru oraz uiszczenia kosztów sądowych, m.in. wpisu w wysokości 100 złotych nie jest możliwe. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych nie jest możliwe, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawcy. Skoro zatem wnioskodawca posiada środki pieniężne w kwocie co najmniej 25.000 złotych, to przeznaczenie ich nieznacznej części na wydatki związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika i koszty sądowe, nie spowodowałoby uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto skarżący ujawnił w swoim oświadczeniu znaczne stałe miesięczne dochody w łącznej wysokości 5320 złotych netto i porównując je ze wskazanymi wydatkami w wysokości 4.226 złotych do miesięcznej dyspozycji rodziny skarżącego pozostaje kwota ponad 1000 złotych. W związku z tym również z tego powodu, nie sposób uznać strony skarżącej za osobę, której sytuacja majątkowa nie pozwala na ustanowienie adwokata i uiszczenie kosztów sądowych. Skoro zatem uzyskiwane dochody i posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego i ewentualne ustanowienie adwokata. Reasumując wysokość oszczędności oraz uzyskiwane stałe dochody, w żaden sposób nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.