V SA/Wa 2127/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-05
Skład orzekający: Joanna Zabłocka, Beata Blankiewicz - Wóltańska, Anna Falkiewicz - Kluj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo odmówiła przyznania pomocy finansowej z funduszy unijnych z powodu rzekomego stworzenia sztucznych warunków do jej uzyskania przez spółkę, biorąc pod uwagę powiązania osobowe i biznesowe wspólników spółki z innymi beneficjentami pomocy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie wykazała w sposób wystarczający, że spółka stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania pomocy finansowej. Odmowa przyznania pomocy była pochopna i opierała się na ogólnikowych stwierdzeniach, nie uwzględniając w pełni obiektywnych i subiektywnych przesłanek wymaganych przez prawo unijne, w szczególności wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-434/12. Sąd uchylił zaskarżoną informację, wskazując na konieczność ponownej oceny sprawy przez organ z uwzględnieniem prawidłowej wykładni prawa materialnego i procesowego.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej z funduszy unijnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła przyznania pomocy, argumentując, że spółka, jej wspólnicy oraz ich indywidualne firmy prowadzą podobną działalność gospodarczą i wcześniej otrzymali pomoc finansową, co może świadczyć o próbie sztucznego stworzenia warunków do uzyskania dodatkowych środków i obejścia limitów pomocy. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organowi naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej informacji zawartej w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz zasądzenie od Agencji na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Anna Falkiewicz - Kluj, Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. sprawy ze skargi "S." Sp. z o.o. w B. na informację zawartą w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ...kwietnia 2014 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych 1. uchyla zaskarżoną informację zawartą w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz "S." Sp. z o.o. w B. kwotę ...tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez S.Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej jako Skarżąca, Spółka, Wnioskodawca) jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarte w piśmie z dnia ... kwietnia 2014 r. znak ... o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
W dniu 25 kwietnia 2013 r. do Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek Skarżącej o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", objętego PROW na lata 2007-2013.
Przeprowadzona weryfikacja wniosku o przyznanie pomocy oraz załączonych do niego dokumentów wykazała, iż zachodzi potrzeba usunięcia braków i złożenia wyjaśnień. W związku z tym, pismem P-1/135 z dnia 5 lipca 2013 r. Skarżąca została poinformowana o konieczności uzupełnienia wniosku, złożenia poprawnych dokumentów oraz wyjaśnień w terminie 21 dni kalendarzowych od dnia otrzymania tego pisma. W przedmiotowym piśmie wskazano, jakie dokumenty należy dostarczyć oraz jakie wyjaśnienia należy złożyć.
W dniu 22 lipca 2013 r. do Łódzkiego OR ARiMR wpłynęły dokumenty stanowiące pierwsze uzupełnienie wniosku o przyznanie pomocy. W wyniku analizy przedłożonej dokumentacji stwierdzono, iż wniosek w dalszym ciągu wymaga uzupełnienia oraz złożenia wyjaśnień. Wobec powyższego pismem z dnia 16 października 2013 r. (P-1/135) Skarżąca została ponownie wezwana do uzupełnienia wniosku, złożenia poprawnych dokumentów oraz wyjaśnień w terminie 21 dni kalendarzowych od dnia otrzymania tego pisma. W przedmiotowym piśmie wskazano, jakie dokumenty należy dostarczyć oraz jakie wyjaśnienia należy złożyć.
W dniu 7 listopada 2013 r. do Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęły dokumenty stanowiące drugie uzupełnienie wniosku o przyznanie pomocy. Z dołączonych dokumentów wynikało, że wniosek w dalszym ciągu wymaga uzupełnienia.
Wobec powyższego pismem P-1/135 z dnia 13 marca 2014 r. Skarżąca została ponownie wezwana do uzupełnienia wniosku, złożenia poprawnych dokumentów oraz wyjaśnień w terminie 21 dni kalendarzowych od dnia otrzymania tego pisma. Kolejne uzupełnienia i wyjaśnienia przedłożone przez Skarżącą wpłynęły do Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu 4 kwietnia 2014 r.
Pismem ... z dnia ... kwietnia 2014 r. organ, w oparciu w oparciu o art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) odmówił Skarżącej przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego PROW na lata 2007-2013, ze względu na niespełnienie warunków określonych w § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139 poz. 883 z późn. zm.) oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 25 z 28.1.2011, str. 8, z późn. zm.) i art. 4 ust. 3 rozporządzenie Rady (WE Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.L 312 z 23.12.1995, str. 1, z późn. zm.) odmówił przyznania Skarżącej pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego PROW na lata 2007-2013.
Odmowę uzasadniono tym, iż w wyniku weryfikacji wniosku stwierdzono następujące zależności, które dają podstawę odmowy przyznania pomocy wnioskodawcy:
1. Zgodnie ze złożonymi przez Wnioskodawcę dokumentami oraz z informacją z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego firma "S." Sp. z o.o. została założona w dniu ..07.2012r. przez M. S. i M. W. w równych częściach udziałowych. Umowę . o zawiązaniu spółki podpisano po zawarciu umów z ARiMR przez obu wspólników z osobna w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" na maksymalne kwoty udzielanej pomocy tj. ... zł : M. S.i podpisał umowę numer ... w dniu: 02.05.2012r., M. W. podpisał umowę numer ... w dniu 21.05.2012r. Po zbyciu części udziałów w dniu 05.04.2013r. (tuż przed złożeniem Wniosku o przyznanie pomocy o znaku sprawy: ... przez M. W.do spółki "S." Sp. z o.o. dołączył trzeci wspólnik – A.P.
W skład wspólników firmy "S." Sp. z o.o.wchodzą następujące osoby: M.S. (50% udziałów), M.W. (24,29% udziałów) oraz A.P. (25,71% udziałów). Zgodnie z umową Spółki z dnia 16.07.2012r. powołano pierwszy jednoosobowy Zarząd Spółki w osobie M.S., któremu powierzono pełnienie funkcji Prezesa Zarządu na okres do końca 2013 roku. Spółka obejmuje swoim zakresem działalność objętą min. następującymi kodami: PKD 42.11.Z "Roboty związane z budową dróg i autostrad", PKD 43.12.Z "Przygotowanie terenu pod budowę", PKD 43.99.Z "Pozostałe specjalistyczne roboty budowlane, gdzie indziej niesklasyfikowane" czy PKD 08.12.Z "Wydobywanie żwiru i piasku; wydobywanie glin i kaolinu". Na ostatni podany kod PKD Spółka złożyła Wniosek o przyznanie pomocy (znak sprawy: ...) w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" na maksymalną kwotę dofinansowania tj. 300 000 zł. Siedziba Spółki zlokalizowana jest pod adresem ul. ..., miejsca wynajętego umową najmu lokalu zawartą w dniu 01.08.2012r. od M. i W. S. - rodziców M.S. - Prezesa Zarządu;
2. Zgodnie z posiadaną przez ARiMR dokumentacją M. S. prowadzi również działalność gospodarczą pod firmą ... jako osoba fizyczna. W roku 2011 wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" w ramach którego zawarto umowę numer ... w dniu 02.05.2012r. na maksymalną kwotę dofinansowania tj. ... zł w ramach kodu PKD 4342.Z "Przygotowanie terenu pod budowę" zakupując ładowarkę kołową o mocy od 260KM. Siedziba firmy M. S. zlokalizowana jest również pod adresem ul. ..., w tym samym miejscu co lokalizacja Spółki "S. Sp. z o.o.;
3. Zgodnie z posiadaną przez ARiMR dokumentacją również M. M. W. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą ... jako osoba fizyczna. W roku 2011 wystąpił również z wnioskiem o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", w ramach którego zawarto umowę numer ... w dniu 21.05.2012r. na maksymalną kwotę dofinansowania tj. ... zł w ramach kodu PKD 43.99.Z "Pozostałe specjalistyczne roboty budowlane, gdzie indziej niesklasyfikowane", zakupując koparkę kołową o mocy 130-140KM. Siedziba firmy M. W. zlokalizowana jest tak, jak poprzednie, pod adresem ul. ..., w tym samym miejscu co lokalizacja Spółki "S." Sp. z o.o. oraz firma ..
4. Ponadto z dostępnych danych posiadanych przez Agencję z wniosków M. W. (znak sprawy:. ...) i M. S. (znak sprawy: ...) wynika, iż prowadzono usługi wynajmu ładowarki i koparki oraz usługi związane z pracą w/w sprzętem m.in. na rzecz "S." Sp. z o.o., co świadczy, iż w/w firmy wykonują sobie nawzajem usługi. Wszystkie w/w firmy prowadzą działalności w szeroko rozumianej branży budowlanej, posiadają maszyny budowlane o podobnym charakterze i zakresie świadczonych usług.
Tym samym organ stwierdził, że planowane do świadczenia usługi są podobne, co może świadczyć o próbie sztucznego zawiązania spółki dla jednej i tej samej inwestycji polegającej na świadczeniu usług w sektorze budowlanym i tym samym podziale de facto jednej działalności na kilka mniejszych firm w celu obejścia limitu przysługującego na jednego wnioskodawcę.
Biorąc pod uwagę powyższe argumenty oraz fakt, iż "S." Sp. z o.o., jako firma została zawiązana w dniu 16.07.2012 r. czyli po podpisaniu umów z ARiMR przez każdego z pierwotnych wspólników z osobna na maksymalną kwotę dofinansowania, można jednoznacznie stwierdzić, iż zostały stworzone sztuczne warunki w celu otrzymania dodatkowych środków w ramach działania 312, a otrzymane środki miałyby służyć de facto trzem podmiotom tj.: dla M. S., M. M W. oraz firmy "S." Sp. z o.o. w celu realizacji wspólnego celu w zakresie realizacji inwestycji budowlanych związanych z budową dróg i autostrad w regionie działania podmiotów. Jednocześnie wszystkie w/w firmy tj. "S." Sp. z o.o., firma M. S. oraz M W. zlokalizowane są pod jednym adresem czyli pod adresem ul. ... Dodatkowo wszystkie firmy działają w sektorze budowlanym i pokrewnych kodach PKD.
Podsumowując przedstawione powyżej argumenty organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wystąpiło stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnego wsparcia, w wyniku obejścia kryteriów dostępu do pomocy w ramach programu. Mając na uwadze przepis art 4 ust 8 Rozporządzenia (UE) nr 65/2011, wprowadzający zakaz dokonywania płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia oraz przepis art. 4 ust 3 Rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 mówiący, iż działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści, organ wskazał, iż należy odmówić Wnioskodawcy przyznania pomocy.
W związku z powyższym, na podstawie § 10 ust. 2 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz art. 4 ust. 8 i art. 4 ust.3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. Agencja odmówiła przyznania pomocy.
Pismem z dnia 9 maja 2014 r. Skarżąca wezwała Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa, wskazując na nieprawidłowość wydania rozstrzygnięcia odmownego w niniejszej sprawie.
Pismem z dnia ... sierpnia 2014 r. ARiMR ustosunkowała się negatywnie do wezwania do usunięcia naruszenia prawa, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.
W dniu 1 lipca 2014 r. do Centrali ARiMR wpłynęła skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga na pismo z dnia ... kwietnia 2014 r. nr ...w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w której Skarżąca spółka wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia i - na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. - uznanie uprawnienia Skarżącej w sprawie udzielenia wnioskowanej pomocy, ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. nr 64, poz. 427 z późn. zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez organ, polegające na przyjęciu, że Skarżącej nie należy się przyznanie pomocy z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy, polegających na prowadzeniu przez wspólników skarżącej działalności podobnej i udzieleniu wcześniejszej pomocy niektórym z jej wspólników, podczas gdy biorąc pod uwagę wniosek i jego uzupełnienia przez Skarżącą na wezwania organu, stwierdzić należy, iż Skarżąca spełniła wszystkie wymogi prawa, będące podstawą do udzielenia pomocy w sprawie;
art. 21 ust. 2 pkt 2 tej ustawy poprzez jego niezastosowanie przejawiające się w nierozpatrzeniu uzupełnień do wniosku składanych przez Skarżącą na wezwania organu i w konsekwencji ustalenie błędnego stanu faktycznego, polegającego na nieprawidłowym przyjęciu, iż niektórzy ze wspólników Skarżącej wykonują działalność podobną do działalności w zakresie wnioskowanej pomocy oraz że udzielenie pomocy niektórym ze wspólników powoduje stworzenie sztucznych warunków uzyskania pomocy, podczas, gdy Skarżąca jest odrębnym podmiotem prawnym;
§ 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 139 poz. 883 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, iż w sprawie nie zostały spełnione warunki udzielenia pomocy Skarżącej wskazane prawem, albowiem doszło do stworzenia sztucznych warunków do jej przyznania z uwagi na fakt, iż niektórzy ze wspólników uzyskali wcześniejszą pomoc, podczas gdy Skarżąca spełniła warunki przyznania pomocy określone w rozporządzeniu oraz przepisach odrębnych, przede wszystkim jest odrębnym podmiotem prawnym od wspólników;
§ 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i odmowę przyznania pomocy Skarżącej w przypadku wystąpienia warunków do jej przyznania, zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym sprawy;
art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 roku) w zw. z art. 4 ust. 8 Rozporządzenia (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż działania Skarżącej skierowane na pozyskanie pomocy, tj. posiadanie niektórych wspólników, którzy prowadzą inną działalność gospodarczą niż Skarżąca i skorzystali uprzednio z pomocy są sprzeczne z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego oraz powodują sztuczne stworzenie warunków celem uzyskania pomocy, tymczasem stan faktyczny i prawny sprawy wskazuje, iż nie wszyscy wspólnicy uzyskali pomoc, nadto prowadzą oni inną przedmiotowo działalność gospodarczą, a Skarżąca jest odrębnym podmiotem prawnym, co do której nie stwierdzono naruszenia w toku prowadzenia sprawy, nie doszło zatem do stworzenia takich warunków, które są sprzeczne z celami systemu wsparcia.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 z p. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd uwzględniając skargę na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Sąd może w wyroku uznać uprawnienie bądź obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.).
Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w powyższym zakresie Sąd dopatrzył się wydania zaskarżonego aktu zarówno z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak i postępowania.
W pierwszej kolejności należy wymienić, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy krajowe: ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 z późn. zm., dalej jako ustawa), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883 z późn. zm., dalej jako rozporządzenie MRiR) , a także przepisy prawa wspólnotowego m. in. rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. L 277 z 21.10.2005 r., str. 1), rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 28.01.2011, str. 8).
W drugiej – należy wskazać – że podstawą odmowy przyznania pomocy było stwierdzenie przez organ, że Skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania nienależnego wsparcia, w wyniku obejścia kryteriów dostępu do pomocy w ramach programu.
Organ uczynił to mając na względzie przepis art. 4 ust 8 Rozporządzenia (UE) nr 65/2011, wprowadzający zakaz dokonywania płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia oraz przepis art. 4 ust 3 Rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. mówiący, iż działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Jako podstawę do takiego ustalania organ wskazał następujące okoliczności:
1. "S." Sp. z o.o. została założona w dniu 16.07.2012r. przez M. S. i M. W. w równych częściach udziałowych. W skład wspólników firmy "S." Sp. z o.o. obecnie wchodzą następujące osoby: M. S. (50% udziałów), M. W. (24,29% udziałów) oraz A. P. (25,71% udziałów). Zgodnie z umową Spółki z dnia 16.07.2012r. powołano pierwszy jednoosobowy Zarząd Spółki w osobie M. .a S., któremu powierzono pełnienie funkcji Prezesa Zarządu na okres do końca 2013 roku. Spółka obejmuje swoim zakresem działalność objętą min. następującymi kodami: PKD 42.11.Z "Roboty związane z budową dróg i autostrad", PKD 43.12.Z "Przygotowanie terenu pod budowę", PKD 43.99.Z "Pozostałe specjalistyczne roboty budowlane, gdzie indziej niesklasyfikowane" czy PKD 08.12.Z "Wydobywanie żwiru i piasku; wydobywanie glin i kaolinu". Siedziba Spółki zlokalizowana jest pod adresem ul. ..., miejsca wynajętego umową najmu lokalu zawartą w dniu 01.08.2012r. od M.n i W. S.ch - rodziców M. S. - Prezesa Zarządu;
2. Na kod PKD 08.12.Z "Wydobywanie żwiru i piasku; wydobywanie glin i kaolinu" Spółka złożyła Wniosek o przyznanie pomocy (znak sprawy: ...) w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" na maksymalną kwotę dofinansowania tj. ... zł;
3. M. S. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą ... jako osoba fizyczna. W roku 2011 wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" w ramach którego zawarto umowę numer ... w dniu 02.05.2012r. na maksymalną kwotę dofinansowania tj. ... zł w ramach kodu PKD 4342.Z "Przygotowanie terenu pod budowę" zakupując ładowarkę kołową o mocy od 260 KM. Siedziba firmy M S. zlokalizowana jest również pod adresem ul. ..., w tym samym miejscu co lokalizacja Spółki "S.Sp. z o.o.;
4. M. M. W. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą .... jako osoba fizyczna. W roku 2011 wystąpił również z wnioskiem o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", w ramach którego zawarto umowę numer ... w dniu 21.05.2012r. na maksymalną kwotę dofinansowania tj. ...zł w ramach kodu PKD 43.99.Z "Pozostałe specjalistyczne roboty budowlane, gdzie indziej niesklasyfikowane", zakupując koparkę kołową o mocy 130-140KM. Siedziba firmy M. W. zlokalizowana jest tak, jak poprzednie, pod adresem ul. ... ;
5. Z wniosków M W. (znak sprawy:. .) i M. S. (znak sprawy: ...) wynika, iż prowadzono usługi wynajmu ładowarki i koparki oraz usługi związane z pracą w/w sprzętem m.in. na rzecz "S." Sp. z o.o., co świadczy, iż w/w firmy wykonują sobie nawzajem usługi. Wszystkie w/w firmy prowadzą działalności w szeroko rozumianej branży budowlanej, posiadają maszyny budowlane o podobnym charakterze i zakresie świadczonych usług oraz działają w pokrewnych kodach PKD.
Opierając się na wyżej wskazanych informacjach i dowodach organ stwierdził, że planowane do świadczenia usługi są podobne, co może świadczyć o próbie sztucznego zawiązania spółki dla jednej i tej samej inwestycji polegającej na świadczeniu usług w sektorze budowlanym i tym samym podziale de facto jednej działalności na kilka mniejszych firm w celu obejścia limitu przysługującego na jednego wnioskodawcę.
ARiMR podkreślił przy tym, iż "S." Sp. z o.o., jako firma została zawiązana w dniu 16.07.2012r. czyli po podpisaniu umów z ARiMR przez każdego z pierwotnych wspólników z osobna na maksymalną kwotę dofinansowania, można zatem – zdaniem organu - jednoznacznie stwierdzić, iż zostały stworzone sztuczne warunki w celu otrzymania dodatkowych środków w ramach działania 312, a otrzymane środki miałyby służyć de facto trzem podmiotom tj.: dla M. S., M. M. W. oraz firmy "S." Sp. z o.o. w celu realizacji wspólnego celu w zakresie realizacji inwestycji budowlanych związanych z budową dróg i autostrad w regionie działania podmiotów.
Organ wywiódł, że skoro dwóch z trzech wspólników Skarżącej spółki otrzymało już na swoją odrębną działalność kwotę maksymalnego dofinansowania w tym działaniu (tj. kwotę ... zł), nie jest możliwe dofinansowanie Skarżącej również w tej kwocie, gdyż byłoby to sprzeczne z przepisami rozporządzenia MRiRW określającymi maksymalne dofinansowanie w tym działaniu na kwotę ... zł.
Należy wskazać w tym miejscu, że - jak wynika to z orzecznictwa tut. Sądu - w przypadku ustalenia faktu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania pomocy, wymienione przepisy uzasadniają odmowę jej przyznania. Sama okoliczność stworzenia sztucznych warunków do przyznania unijnej pomocy finansowej jest wynikiem logicznego podsumowania zdarzeń wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony ubiegającej się o tę pomoc, jak też logiczną oceną okoliczności wynikających z innego wniosku, innego podmiotu, czy też innego faktu i zdarzenia ustalonego w sprawie.
W takiej sytuacji punktem odniesienia winny być cele ustanowione przez ustawodawcę unijnego i krajowego uzasadniające przyznanie tej pomocy.
Pomoc w ramach działania "Tworzenie rozwój mikroprzedsiębiorstw" sprowadza się do dofinansowania, głównie ze środków unijnych, projektów, które w swojej istocie prowadziłyby do bezpośredniego osiągnięcia szczegółowego celu w nim określonego i jednocześnie przyczyniały się do realizacji jednego lub więcej celów określonych w rozporządzeniu Nr 1698/2005 a także aktach normatywnych wydanych w trybie tego rozporządzenia. Pomocowym celem działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" jest wsparcie przedsiębiorczości i rozwijania struktury gospodarczej na obszarach wiejskich. Wynika to z treści art. 2 lit. c w zw. z art. 4 w zw. z art. 52 wyżej wymienionego rozporządzenia, stanowiącej, że celem wsparcia jest m. in. różnicowanie działalności nierolniczej na obszarach wiejskich (tzw. dywersyfikacja działalności gospodarczej) prowadzącej do poprawy jakości życia na tych obszarach, wzrostu zatrudnienia i konkurencyjności gospodarczej. Potrzeba osiągnięcia tego celu powtórzona jest w krajowej ustawie z dnia 7 marca 2007r. wskazującej, że zadania zostały określone w rozporządzeniu Nr 1698/2005, a także w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, obwieszczonym, na podstawie art. 3 ust. 4 wymienionej ustawy, przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 12 października 2007r. (zał. do M.P nr.94 poz.1035).
Natomiast w § 12 cyt. krajowego rozporządzenia wykonawczego MRiRW z dnia 17 lipca 2008r. przewidziano kwotę 300 000 zł jako górną granicę pomocy przyznawanej na jeden projekt. Ta górna granica ma ważne znaczenie w sprawie. Stanowi zobiektywizowaną okoliczność równej pomocy na realizację jednego pod względem gospodarczym projektu.
Skoro jeden zgłaszany do pomocy projekt ma być projektem różnicującym działalność gospodarczą na danym obszarze, ma być projektem gospodarczo konkurencyjnym na obszarze wiejskim, to logicznym jest, że powinien to być projekt jednego zgłaszającego, projekt stanowiący pewną zamkniętą całość gospodarczą przedsiębiorcy. Należy też wskazać, że przepisy nie wykluczają podmiotu grupowego, ale musi to być podmiot prowadzący wspólną działalność gospodarczą, podmiot ubiegający się o dofinansowanie na podstawie jednego wniosku pomocowego w działaniu o określonym limicie dopuszczalnej pomocy. W przeciwnym razie nie zostałby spełniony element różnicowania działalności gospodarczej w warunkach jej konkurencyjności.
Sytuacja, w której ubiegałoby się o pomoc dwóch lub więcej jej beneficjentów na działalność, która w rzeczywistości stanowi jedną całość gospodarczą, jeden zamknięty, kompletny projekt oferowany na rynku w ramach komplementarnych usług, byłaby działaniem zagrażającym konkurencyjności chronionej ww. przepisami. Działaniem mającym na celu uzyskanie podwójnej, czy większej liczby dofinansowania do jednego realnego projektu. Działaniem z założenia zmierzającym do uzyskania lepszej pozycji finansowej na starcie w prowadzeniu działalności w warunkach konkurujących ze sobą podmiotów.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że finanse i ich poziom wpływają w sposób bezpośredni i zasadniczy na prowadzenie działalności gospodarczej, na jej rozmiar, obroty, możliwości oferty na otwartym rynku gospodarczym.
Założenie ustawodawcy regulującego przedmiotowe wsparcie w żadnym razie nie miało na celu umożliwienie wybranym podmiotom uzyskania silniejszej pozycji rynkowej w porównaniu do innych powstających, bądź już działających podmiotów na tym rynku. Ustawodawca przewidując limit dofinansowania wskazuje na obiektywnie jednakowe możliwości uzyskania pomocy dla jednego gospodarczego projektu.
Zadaniem organu jest więc dokonać oceny projektu zarówno pod kątem formalnym, jak też i funkcjonalnym. Ocena ta winna uwzględniać wszystkie okoliczności związane z wnioskowaną inwestycją, w tym realność funkcjonowania gospodarczego inwestycji po jej zrealizowaniu z pieniędzy publicznych przyznanych w ramach omawianego dofinansowania. Taka ocena jest dokonywana na użytek udzielenia wnioskowanej pomocy i nie ma nic wspólnego z utrudnianiem, czy uniemożliwianiem swobody w prowadzeniu działalności gospodarczej na rynku krajowym, bowiem w ramach swobody gospodarczej można prowadzić działalność gospodarczą w przedmiotach dozwolonych prawem. Należy przy tym podkreślić, że w przypadku wystąpienia o środki publiczne taki podmiot musi spełniać wszystkie warunki przewidziane przepisami regulującymi to dofinansowanie. Nie jest bowiem tak, że samo zgłoszenie wniosku o pomoc wypełnia przesłanki jej udzielenia.
Należy w tym miejscu wskazać, że zarówno ustawodawca unijny jak i krajowy przewidział możliwość dofinansowania, w określonej górnej kwocie, jednego gospodarczego projektu oferowanego na rynku w ramach omawianego działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Musi to być projekt, który spowoduje zróżnicowanie działalności gospodarczej na wsi i zostanie zgłoszony do pomocy przy spełnieniu warunków jednakowo oferowanych wszystkim zainteresowanym. Formalne zgłoszenie przez kilka różnych podmiotów gospodarczych kilku projektów nie zawsze stanowi o ich odrębności gospodarczej. Zadaniem organu jest więc dokonanie oceny, czy mamy do czynienia z jednym, spójnym, gospodarczym projektem inwestycyjnym, czy też z odrębnymi projektami. Przewidział to ustawodawca tworząc zapisy prawne ogólne, nakładające na organy państwa członkowskiego obowiązek dbania o to, aby przy realizacji prawa do omawianej pomocy nie doszło w wyniku sztucznie stworzonych warunków do uzyskania korzyści sprzecznej z celami dofinansowania (art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji Nr 65/2011 oraz art. 4 ust.3 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) Nr 2988/95). Ich zastosowanie ma polegać m. in. na odmowie przyznania pomocy, na niedokonaniu żadnych płatności w przypadku stwierdzenia zajścia wskazanych przesłanek (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 966/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy jednak w tym miejscu szczególnie podkreślić, że zdaniem Sądu zarówno Dyrektor OR ARiMR, jak i Prezes Agencji, nie przeprowadzili szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, iż rzeczywiście Skarżąca spółka takie sztuczne warunki stworzyła zgodnie z treścią regulacji zawartej w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, która wprowadziła regulację niedokonywania żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu.
W wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt C-434/12 (LEX 1362597) dot. orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sprawie Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond 'Zemedelie' - Razplasztatelnaagencija ETS dokonał wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.
Trybunał mianowicie wskazał, że art. 4 ust. 8 tego rozporządzenia w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego.
W ramach pierwszego z tych elementów do organów rozstrzygających w sprawie należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu należy natomiast rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie organ może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
Trybunał stwierdził ponadto, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.
Z treści cyt. przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 oraz cyt. wyroku Trybunału Sprawiedliwości wynika – zdaniem Sądu – że organy pochopnie, opierając się na ogólnikowych stwierdzeniach, uznały, że w sprawie zaszły przesłanki stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności. Trzeba też w tym miejscu wskazać, że treść odpowiedzi na skargę i argumenty w niej zawarte nie mogą stanowić uzupełnienia i rozwinięcia rozstrzygnięcia podejmowanego przez organ w przedmiocie odmowy przyznania pomocy, które to pismo podlega ocenie Sądu zgodnie przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarżąca spółka nie neguje ustaleń organu, z których wynika, że istnieją powiązania osobowe między Spółką a osobami, które już wcześniej otrzymały dofinansowanie w ramach przedmiotowego działania. Jednakże należy przyznać rację Skarżącej, że organ nie udowodnił istnienia zamierzonej koordynacji pomiędzy osobami fizycznymi i osobą prawną, jaką jest Skarżąca, która to koordynacja wskazywałaby na takie działanie, które obiektywnie i subiektywnie spełniałoby przesłanki określone w cyt. przepisach mówiących o stworzeniu sztucznych warunków. Wskazuje na to chociażby fakt, iż organy nie wykazały, że prowadzenie przez dwóch wspólników Skarżącej spółki firm zajmujących się pracami budowlanymi jest ściśle powiązane we wskazany powyżej sposób z działalnością będącą przedmiotem działania Spółki tj. wydobywaniem kopalin. Działalności te mogą się uzupełniać, jednakże Skarżąca – zdaniem Sądu – może oferować swój wyrób (piasek, żwir itd.) również innym podmiotom, nie tylko swoim wspólnikom.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę, badając zaskarżone rozstrzygnięcie w granicach określonych powołanych wyżej przepisami prawa wspólnotowego i krajowego, doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i art. 4 ust 3 Rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdził również naruszenie przepisów prawa procesowego przejawiającego się w braku wyjaśnienia, jakie okoliczności faktyczne przyjęte przez organ uzasadniają twierdzenie organu odnoszące się do stworzenia w sprawie sztucznych warunków tj. art. 22 ust 2 i 3 ustawy z 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Z tych wszystkich przyczyn organ winien zatem dokonać ponownej oceny sprawy z uwzględnieniem wyżej wyrażonych poglądów w zakresie wykładni prawa materialnego, z zastosowaniem odpowiednich przepisów dotyczących postępowania.
Jednocześnie Sąd z uwagi na treść cyt. przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mógł ustosunkować się do wniosku Skarżącej dot. uznania uprawnienia Skarżącej w sprawie udzielenia wnioskowanej pomocy.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną informację.
O kosztach postanowiono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło