V SA/Wa 2145/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia NSA - Bożena Zwolenik, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności; oddala skargę D. Z. wniósł skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2015 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR działającego z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] stycznia 2015 r., którą organ odmówił skarżącemu umorzenia zadłużenia w postaci odsetek od należności głównej ustalonej decyzją z dnia 5 lutego 2014 r.. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym: decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Z-ca Dyrektora [...] Regionalnego Oddziału ARiMR działający z upoważnienia Dyrektora, ustalił D. Z. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w kwocie 50000 zł. Po rozpatrzeniu złożonego przez stronę odwołania Prezes ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W dniu 16 czerwca 2014 r. D. Z. złożył wniosek o umorzenie ustalonej do zwrotu należności, który został rozpoznany przez Dyrektora [...] Oddziału ARiMR działającego z upoważnienia Prezesa ARiMR. Dyrektor decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. odmówił umorzenia przedmiotowej należności. Decyzją z dnia [...] października 2014 r.- po rozpatrzeniu złożonego odwołania - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2014 r. Od decyzji Ministra strona złożyła skargę do WSA. Pismem z 19 listopada 2014 r. D. Z. zwrócił się do Prezesa ARiMR o odroczenie płatności i rozłożenie obciążającej go kwoty na raty. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Prezes ARiMR odmówił uwzględnienia wniosku strony z 19 listopada 2014 r. W związku ze złożonym przez stronę odwołaniem decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Minister uchylił decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] stycznia 2015 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Pismem z dnia 29 grudnia 2014 r.( wpłynęło do organu 2 stycznia 2015 r.) w uzupełnieniu pisma z dnia 22 listopada 2014 r. o rozłożenie należności na raty, D. Z. zawarł również wniosek o umorzenie odsetek od należności głównej. W piśmie przedstawił swoją sytuację życiową wskazując na to, że zamieszkuje ze schorowanymi rodzicami przy czym matka jest niepełnosprawna. Nie posiada żadnych maszyn ani wartościowego majątku. Posiadane przez niego gospodarstwo rolne stanowią grunty rolne będące łąkami, ma bydło, od którego jednak nie odstawia mleka, co uniemożliwia mu spłacenie obciążających go kwot. Decyzją z [...] stycznia 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego w L. działając z upoważnienia Prezesa ARiMR odmówił wnioskodawcy umorzenia wnioskowanej należności z tytułu odsetek. Organ I instancji przedstawił stan sprawy oraz mające zastosowanie w przepisy prawa, w tym w szczególności § 3 ust. 2 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). Wskazał, że należność główna przewidziana do zwrotu przez stronę wynosi 50.000 zł a kwota odsetek od tej sumy, której dotyczy wniosek strony o umorzenie na datę wydania decyzji wynosiła kwotę 4.180.82 zł a więc przekraczała ona równowartość 100 euro o jakiej jest mowa w tym przepisie. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie, w której podkreśliła, że wnosiła o umorzenie w całości kwoty 4.180.82 zł , jeśli jednak brak jest podstaw do jej umorzenia to powinna zostać umorzona kwota w dopuszczalnej wysokości (równowartości 100 euro). Decyzją z [...] marca 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. Minister ponownie przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał, że sprawa dotyczy należności z tytułu wypłaconych stronie środków w ramach "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego PROW 2007-2013 oraz, że w sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). W ocenie Ministra, który powołał się na treść przepisu w § 3 ust.2 rozporządzenia brak jest podstaw do umorzenia środków finansowanych w ramach m.in. Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz środków krajowych przeznaczonych na cele programu do czasu jego zakończenia tj. do 15 grudnia 2015 r. Niezależnie od tego Minister wskazał na treść § 4 ust. 1 i § 6 rozporządzenia i uznał, że nie zachodzi przesłanka umorzenia należności o jakiej jest mowa w § 4 ust 1 i należność w zakresie odsetek niezależnie od tego, że może być umorzona wyłącznie w przypadku umorzenia należności głównej, co nie miało miejsca, przekracza równowartość 50 euro. W przedmiotowej sprawie brak było zatem możliwości umorzenia odsetek zgodnie z wnioskiem strony. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i wskazując, że utrzymuje się ze zbioru z runa leśnego oraz rzeczy znalezionych, co uniemożliwia mu zwrot nienależnie pobranej kwoty. Podkreślił, że nie posiada żadnego majątku, nie ma oszczędności i nie jest w stanie ich zgromadzić, a jego stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej. W tym stanie rzeczy wniósł o uchylenie "zaskarżonego aktu". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zwartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Należy wskazać, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. 2010, poz. 1747), wydane na podstawie art. 209 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm). Zgodnie z przepisami rozporządzenia w brzmieniu na datę rozstrzygania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w tym w myśl § 1- rozporządzenie określa szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ agencji płatniczej w całości lub w części, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, zwanych dalej "dłużnikami", przypadających agencjom płatniczym z tytułu: 1) wypłaconych przez nie: a) środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, b) krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, 2) zabezpieczeń i kar nieobjętych klasyfikacją budżetową Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich - zwanych dalej "należnościami". Nadto zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010r. ( w brzmieniu na datę rozstrzygania) organy agencji mają możliwość - a zatem nie są zobligowane – umorzyć z urzędu w całości lub w części należności w przypadku jej całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z określonych w nim przesłanek w postaci: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Zgodnie zaś z ust. 2 powyższego paragrafu uchylonego z dniem 4 listopada 2015 r. a więc obowiązującego w dacie rozstrzygania przez organy "Przepis ust. 1 ma zastosowanie również do należności z tytułu wypłaconych przez agencje płatnicze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tego funduszu po zakończeniu realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013." Z treści tego przepisu jak słusznie wskazał zarówno Minister w zaskarżonej decyzji jak i organ I instancji, możliwość umorzenia środków pochodzących z Europejskiego FFROW jak i środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków z tego funduszu możliwe jest dopiero po 31 grudnia 2015r. Okoliczność ta wynika m.in. z przepisów ( art. 71 ust. 1 oraz art. 86 ) mających zastosowanie w sprawie rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, które jakkolwiek uchylone przez rozporządzenie z 17 grudnia 2013 r. nr 1305/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dniem 1 stycznia 2014 r. , ma zgodnie z art. 88 rozporządzenia uchylającego, nadal zastosowanie do środków wypłaconych przed 1 stycznia 2014 r. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 71 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 bez uszczerbku dla art. 39 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, wydatki kwalifikują się do wkładu z EFFROW, jeżeli odpowiednia pomoc jest rzeczywiście wypłacana przez agencję płatniczą pomiędzy dniem 1 stycznia 2007 r. a dniem 31 grudnia 2015 r. Operacje podlegające współfinansowaniu nie powinny być zakończone przed datą rozpoczęcia kwalifikowalności. Należy zauważyć, że środki finansowe, do zwrotu których zobowiązany jest skarżący pochodzą właśnie ze środków takiego funduszu zatem możliwość rozważania ich umorzenia możliwe było w świetle tego przepisu po dacie 31 grudnia 2015 r. Niezależnie od tego zauważyć należy, że zgodnie z § 4 1. rozporządzenia krajowego, prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności, o których mowa w § 1 pkt 1, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). Przedmiotowe rozporządzenie Komisji (WE) nr 1913/2006 zostało z dniem 4 września 2014 r. uchylone i zastąpione przez rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1306/2013 , którego art. 40 w zw. z art. 36 lit g przewiduje, że kurs wymiany euro to ostatni kurs wyznaczony przez Europejski Bank Centralny przed pierwszym dniem miesiąca, w którym wydana została decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranej płatności. Decyzja taka w odniesieniu do skarżącego, została wydana w dniu 5 lutego 2014 r., zatem w sprawie, ma zastosowanie - jak słusznie wskazał Minister - kurs euro z dnia 31 stycznia 2014 r., który wynosił 4,2488 zatem równowartość 100 euro wynosiła 424,88 zł. Należy podkreślić, że kwota odsetek wynosiła zgodnie ze wskazaniem organu I instancji w dacie jego rozstrzygania 4180,82 zł. Trzeba zatem zauważyć w tym miejscu, że w myśl § 6. rozporządzenia krajowego w przypadku gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności, o których mowa w § 3-5, umorzenie obejmuje również umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od należności oraz poniesionych kosztów dochodzenia należności, przy czym w stosunku do umorzenia należności, o którym mowa w § 4 ust. 1, umorzenie odsetek nie może przekroczyć kwoty stanowiącej równowartość 50 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem wymienionym w § 4 ust. 1. Mając na uwadze przedstawiony przepis § 6 rozporządzenia należy zauważyć, że możliwość umorzenia odsetek powstaje z chwilą gdy zaistnieją przesłanki do umorzenia należności głównej, przy czym w odniesieniu do odsetek można umorzyć je z urzędu, gdy nie przekraczają one równowartości 50 euro w przypadku gdy należność główna, która podlegałaby umorzeniu z urzędu, nie przekroczyłaby równowartości 100 euro. W sprawie jest niewątpliwe, że nie doszło do umorzenia należności głównej, jej umorzenie z urzędu w sytuacji gdy wynosi ona 50000zł i przekracza równowartość 100 euro, zaś odsetek przekracza równowartość 50 euro, nie jest możliwa. W przedstawionej sytuacji organy nie miały podstaw do umorzenia odsetek zgodnie z wnioskiem strony, a ponieważ brak było podstaw do rozważania przez nie przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia krajowego, należy więc uznać, iż skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw pozwalających na jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.