V SA/Wa 2147/04

WyrokWSA w Warszawie2005-02-22

Skład orzekający: Beata Krajewska, Dorota Mydłowska, Michał Sowiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy służba wojskowa w Armii Radzieckiej w latach 1952-1955, nawet jeśli miała charakter ciężki i odbywała się w trudnych warunkach, może być uznana za represję w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, co skutkowałoby przyznaniem uprawnień kombatanckich wdowie po żołnierzu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że służba wojskowa w Armii Radzieckiej, nawet jeśli miała charakter ciężki i odbywała się w trudnych warunkach, nie jest uznawana za represję w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Ustawa precyzuje, że represjami są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. W związku z tym zmarły mąż skarżącej nie posiadał statusu kombatanta lub osoby represjonowanej, a tym samym skarżącej nie przysługują uprawnienia jako wdowie po kombatancie.
Stan faktyczny
Skarżąca Z.K. wniosła o przyznanie uprawnień kombatanckich jako wdowa po H.K., który pełnił służbę wojskową w Armii Radzieckiej w latach 1952-1955. Organ odmówił przyznania uprawnień, uznając, że służba w Armii Radzieckiej nie jest represją w rozumieniu ustawy. Skarżąca argumentowała, że jej mąż został wcielony do Armii Czerwonej w wyniku represji z przyczyn narodowościowych i jego praca miała charakter przymusowy. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Asesor sądowy w WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich - skargę oddala - Decyzją z dnia [...].09.2002r nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].06.2002r , którą umorzył postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem Z. K. o przyznanie uprawnień kombatanckich. W powyższej decyzji powołano się na treść przepisu art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24.01.1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U.nr 42 poz 371 z 2002r). , z którego wynika, że Z. K. złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich po upływie terminu określonego w cyt. przepisie. W wyniku skargi złożonej przez Z. K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sąd ten wyrokiem z dnia 30.06.2003r Sygn. Akt V SA 3460/02 uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny, że art. 22 ust.3 ustawy z dnia 24.01.1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego jest niezgodny z art.2 i 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Tym samym organ orzekający powinien rozpoznać wniosek Skarżącej merytorycznie. Decyzją z dnia [...]09.2003r Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił Z. K. przyznania uprawnień przewidzianych powołaną wyżej ustawą. Decyzją z dnia [...].09.2003r Nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].09.2003r. W uzasadnieniu organ podkreślił, że Strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie, zmarłym H. K., który miał podlegać represjom w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Z za świadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w M. wynika, iż H. K. w okresie od [...] maja 1952r do [...] października 1955r pełnił służbę wojskową w Armii Radzieckiej. W myśl art.4 ust.1 pkt 3 lit.b ,,Przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR--.Tym samym ustawodawca nie uznał służby w Armii Radzieckiej jako represji w rozumieniu ustawy o kombatantach..., więc, zdaniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , zmarły H. K. nie może być uznany za kombatanta lub osobę represjonowaną. Tym samym wdowie po nim nie przysługują uprawnienia z art. 20 ust.3 wymienionej wyżej ustawy. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. K. wnosząc o uchylenie obu decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W skardze podniosła , że mąż jej został wcielony do Armii Czerwonej w wyniku represjii ,którym został poddany będąc polskiego pochodzenia. Były to, zdaniem Skarżącej, represje z przyczyn narodowościowych, a przymusowe zesłanie czy deportacja- które zgodnie z powołaną ustawą - stanowią przesłankę do uznania danej osoby za represjonowaną, są niczym w porównaniu z tym, co spotkało jej męża , który został skierowany do karnych jednostek Armii Czerwonej , w których pracował w kopalniach i kamieniołomach. Jej zdaniem mąż jej spełnia wszelkie warunki do uznania go za osobę represjonowaną , a tym samym ona spełnia wymogi aby otrzymać świadczenia jako wdowa po kombatancie. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art.1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych (ustawa z dnia 25 lipca 2002r Dz.U. Nr 153, poz.1269) uprawnienia wojewódzkiego sądu administracyjnego sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie należy stwierdzić, że zarzuty zawarte w skardze nie sa zasadne. Zgodnie z ustawą z 24 stycznia 1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r Nr 42 poz.371) jej przepisy ,, stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR". Mąż Skarżącej pełnił służbę w Armii Radzieckiej i jako żołnierz wykonywał pracę z rozkazu swoich przełożonych w latach 1952- 1955. Organ nie negował, że praca ta miała charakter ciężki, wręcz niewolniczy, odbywała się w trudnych warunkach. Jednakże te okoliczności nie zostały określone w cytowanej wyżej ustawie jako represja czy działalność kombatancka. Wobec tego zmarły mąż Z. K. nie posiada statusu kombatanta lub osoby represjonowanej w rozumieniu wymienione wyżej ustawy, a tym samym Skarżącej nie przysługują uprawnienia o których mowa w art.20 ust.3 powyższej ustawy. W związku z powyższym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz.1270) należało oddalić skargę jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło