V SA/Wa 2157/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2007 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2007r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników wraz z odsetkami uchyla zaskarżoną decyzję. Wnioskiem z [...] października 2006r. Skarżący B. B. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że spełnia przesłanki określone w § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) - zwanym dalej "rozporządzeniem o umarzaniu składek". Podniósł, iż jako dłużnik spełnia także przesłanki wymienione w art.28 ust.2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s.". Skarżący wskazał ponadto na trudną sytuację materialną oraz problemy zdrowotne. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] marca 2007r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 oraz art. 28 ust.1 oraz art. 32 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników wraz z odsetkami za okres styczeń 1995 - grudzień 1995r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, iż zgodnie z treścią przepisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Wymieniając przypadki, kiedy zachodzi całkowita nieściągalność wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, albowiem nie wyczerpano wszystkich środków egzekucyjnych, a Skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i otrzymuje wynagrodzenie. Ponadto wskazano na treść art.17 ustawy z 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz.2024 ze zm.) stwierdzając, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności pozwalające na umorzenie, zgodnie z cyt. powyżej przepisem. W ocenie ZUS poziom wydatków wynikający ze zgromadzonego materiału dowodowego jest wyższy od poziomu, który wystarcza na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem organu Skarżący nie wykazał okoliczności pozwalających na umorzenie zadłużenia na podstawie § 3 ust. 3 rozporządzenia o umarzaniu składek. Reasumując wskazano na uznaniowy charakter orzeczenia o umorzeniu składek. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] czerwca 2007r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, powtarzając argumentację organu I instancji. Stwierdzono ponadto, iż oparto się na materiale dowodowym zebranym w toku postępowania pierwszej instancji, ponieważ w toku postępowania drugoinstancyjnego Skarżący przedłożył jedynie oświadczenie o pozostawaniu z żoną w faktycznej separacji i prowadzeniu oddzielnego gospodarstwa domowego. Wyjaśniono także, iż w niniejszej sprawienie nie ma zastosowania art. 28 ust.3a u.s.u.s., gdyż Skarżący nie posiada zadłużenia z tytułu ubezpieczeń własnych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, bądź jej unieważnienie. Wniósł także o dopuszczenie dowodów z dokumentów oraz podniósł zarzut przedawnienia należności. Zarzucił również, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy winien być rozpoznany przez Prezesa ZUS w W., ponieważ Jego zdaniem oddział ZUS w P. nie jest organem odwoławczym. W dalszej części skargi sformułowano zarzuty dotyczące wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, naruszenia zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady wyrażonej w art.10 kpa oraz dowolność interpretacji przepisów. Skarżący podniósł, iż twierdzenia organu o nieudokumentowaniu separacji z żoną i prowadzeniu oddzielnego gospodarstwa domowego są gołosłowne i niezgodne ze stanem rzeczywistym. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych oraz składek na określone fundusze została ustanowiona ustawą z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił - z dniem 1 lipca 2004 r. - brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tę kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, iż wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ. W powyższym kontekście Sąd miał na uwadze okoliczność, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana z naruszeniem przepisów szeroko rozumianego postępowania administracyjnego. Na wstępie rozważań w tej materii powołać należy art. 31 u.s.u.s. Z przepisu tego wynika, że do należności z tytułu składek stosuje się między innymi art. 108 § 1 i 4 i art. 115 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej "O.p"). W ramach tego unormowania do należności z tytułu składek należy stosować w sposób odpowiedni art. 108 § 1 i art. 115 O.p. Ten ostatni stanowi, że wspólnik spółki cywilnej, jak również były wspólnik takiej spółki, ponosi solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, a także wspólników, wynikające z działalności spółki. O odpowiedzialności orzeka się w decyzji wydanej na podstawie art. 108 § 1 w związku z art. 115 § 1 O.p. Określenie wysokości zobowiązania - zgodnie z art. 115 § 4 powołanej ustawy - następuje w jednej decyzji łącznie z orzeczeniem o odpowiedzialności wspólnika za zobowiązania spółki. Powyższe oznacza, że obciążenie wspólnika w tym byłego wspólnika składkami, które ciążyły na spółce, jest możliwe dopiero w wyniku wydania i doręczenia decyzji konstytutywnej na podstawie art. 108 § 1 i 115 O.p. Wtedy też, po powstaniu zobowiązania wspólnika do zapłaty składek, istnieje możliwość zastosowania ulgi w postaci umorzenia składek na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych [wyrok wsa III SA/Wa 263/05 LEX nr 166514]. Oceniając powyższe na gruncie przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ani też z samej decyzji nie wynika, że w toku postępowania administracyjnego wydana została uprzednio wskazana wyżej decyzja konstytutywna o odpowiedzialności osoby trzeciej, czym naruszono przepis art. 108 Ordynacji podatkowej. W konkluzji Sąd stwierdza, iż wskazana powyżej wada kwalifikowana zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS (działającego w imieniu Zakładu) z dnia [...] czerwca 2007 r. stanowi okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji organu odwoławczego. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej. Na marginesie Sąd wskazuje jednak, że ponownie rozpoznając sprawę organ drugiej instancji winien dokładnie wyjaśnić stan zdrowia Skarżącego, wysokość osiąganych dochodów, albowiem kwestie te nie były w sposób dostateczny wyjaśnione. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, iż podniesiony przez Skarżącego zarzut przedawnienia jest bezpodstawny. Jak wynika z akt sprawy pierwsze tytuły egzekucyjne wystawiono w dniu 13.07.1998r., skierowane do właściwego urzędu skarbowego. Postępowanie egzekucyjne umorzono w dniu 28.02.2005 r. W dniu 19.04.2005 r. ZUS rozpoczął egzekucję własną poprzez zajęcie wynagrodzenia. Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia właściwości organu wydającego zaskarżoną decyzję. Organem właściwym w pierwszej instancji jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, natomiast właściwym organem drugoinstancyjnym jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powyżej wskazane organy wydały decyzje w niniejszej sprawie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.