V SA/Wa 2160/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. M. od postanowienia referendarza sądowego z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2010 r. w sprawie ze skargi M. M., J. G. wspólników spółki cywilnej A. [...] na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lipca 2010 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 22 października 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. M., J. G. wspólników spółki cywilnej A. [...]. M. M. (zwana dalej: skarżącą) wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z ... grudnia 2010 r. (uzupełnionym ... grudnia 2010 r.), zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W jego uzasadnieniu wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem i dwójką małoletnich dzieci, utrzymuje się z dochodów z działalności gospodarczej męża w wysokości ... złotych brutto. Posiada mieszkanie o powierzchni ... m2 oraz nieruchomość rolną o pow. ... ha (łąki). Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności i przedmiotów wartościowych nie posiada. Dodatkowo oświadczyła, że posiada zadłużenie w postaci kredytów bankowych. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, zarządzeniem z ... grudnia 2010 r. wezwano skarżącą do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu ... grudnia 2010 r. (data nadania) skarżąca nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podała, iż miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą ok. ... złotych. Wyjaśniła, iż zarówno ona jak i jej mąż prowadzą działalności gospodarczą, z tym że ona ze swojej w 2010 r. nie osiągnęła żadnych dochodów, natomiast mąż na rozpoczęcie działalności otrzymał środki z Funduszu Pracy w wysokości ... złotych, które przeznaczył na zakup niezbędnych maszyn. Wyjaśniła, iż w 2009 roku jej mąż pracował w jej spółce, od stycznia do maja 2010r. był osobą bezrobotną. Dodatkowo zmieniła poprzednie oświadczenia wskazując, iż mąż osiąga dochody w wysokości ok. ... złotych. Wskazała, iż wspólnie z mężem posiadają rachunek bankowy, na którym obecnie znajduje się kwota ... złotych, nie posiadają oszczędności pieniężnych i lokat bankowych. Wyjaśniła, iż otrzymała dopłaty do gruntów rolnych w łącznej wysokości ... złotych, posiada samochód marki M. z ...r. Do pisma załączył m.in. umowę o przyznaniu środków z Funduszu Pracy, dokumenty dotyczące konserwacji rzeki S., dokumenty potwierdzające koszty i przychody z prowadzonych działalności gospodarczych, PIT 11 za 2009r. męża skarżącej, dwa wyciągi z dwóch rachunków bankowych w B. S.A., zaświadczenie z banku potwierdzające wysokość zadłużenia, zestawienia dotyczące części posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych (bez wskazania opisów operacji na rachunku), odpisy decyzji o przyznaniu dopłat do gruntów rolnych, umowy kredytowe. Rozpoznając powyższy wniosek postanowieniem z 11 stycznia 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na rozbieżności w złożonych oświadczeniach, w których skarżąca pierwotnie podnosiła, iż jej mąż osiąga dochody w kwocie ok. ... zł brutto, a następnie zmieniła wysokość osiąganych dochodów na kwotę ... zł netto, dopasowując w ten sposób wysokość osiąganych dochodów do ponoszonych wydatków, których wysokość określiła na kwotę ... złotych. Dodatkowo referendarz sądowy podniósł, iż skarżąca mimo wezwania nie załączyła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za trzy miesiące, a nadto zwrócił uwagę na rozdysponowanie przez skarżącą części kwot zgromadzonych na rachunku i brak dokumentów potwierdzających konieczność ich wydatkowania. Na powyższe postanowienie pismem z ... stycznia 2011 r. skarżąca wniosła sprzeciw (nie załączając żadnych dodatkowych dokumentów) podnosząc, iż zgromadzona na rachunku kwota w wysokości ... zł została wydatkowana w celu opłacenia bieżących i zaległych wydatków takich jak: prąd, woda, żywność, szkoła). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, iż zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r., w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnym oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym, mogą być w szczególności: 1) odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; 2) wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) wypisy z rejestrów urzędowych; 4) odpisy aktualnych bilansów; 5) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; 6) zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. W tym miejscu zauważyć należy również, iż zawarte w omawianym przepisie określenie "w szczególności", wskazuje na to, iż wymienione w jego kolejnych punktach dokumenty źródłowe, stanowią katalog otwarty, który może być rozszerzony, jeśli okaże się – z uwagi na stan sprawy – iż niezbędne jest złożenie innych dokumentów. Jeżeli chodzi natomiast o "dodatkowe oświadczenie", o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., to wnioskodawcę można wezwać do podania takich informacji, które pozwolą na ocenę jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, by można było ustalić w sposób rzetelny i odpowiadający istniejącemu stanowi rzeczy, czy w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącej złożonym na urzędowym formularzu PPF z ... grudnia 2010 r., było niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie). Analizując, w tym zakresie, nadesłane przez skarżącą na zarządzenie referendarza sądowego z ... grudnia 2010 r. dokumenty, Sąd stwierdza, iż na ich podstawie nie można stwierdzić aby w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do udzielenia skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Świadczy o tym przede wszystkim fakt, iż skarżąca dzień przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy posiadała środki finansowe, na rachunku B. S.A., w kwocie ... zł, które jak podniosła w sprzeciwie rozdysponował na bieżące opłaty. Sąd w tym miejscu zwraca uwagę, iż poza bieżącymi rachunkami takimi jak: rachunki za telefon, czy opłata abonamentowa - poczta polska, skarżąca pokryła wydatki, które nie mieszczą się w kategorii wydatków koniecznych np. dokonała zakupów w jednym ze sklepów elektronicznych na kwotę ok. ... zł. Podkreślić należy, iż dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również jak wygląda obrót tymi środkami, czy strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że posiadając źródło dochodów nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie, co ma również znaczenie przy badaniu wpływów na rachunek spółki cywilnej A. [...], gdzie z dokumentów finansowych (rachunki nr ..., , ...) wynika, iż płatności za sprzedane przez spółkę ryby mają być dokonane przelewem na rachunek spółki. Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, iż na rachunek skarżącej w B. S., na który wpływają dopłaty do gruntów rolnych, wpłynęła kwota ponad ... tys. zł, którą także skarżąca wypłaciła w dniu... grudnia 2010 r., co świadczyć może o świadomym umniejszaniu, przez skarżącą, posiadanych oszczędności finansowych. Istotne dla oceny stanu majątkowe skarżącej jest również fakt, iż decyzjami z ... listopada i ... grudnia 2010 r. skarżąca uzyskała dopłaty do gruntów rolnych w wysokości ponad ... tys. złotych. Część środków została już przekazana na rachunek bankowy skarżącej i pozostała do przekazania kwota ... złotych, albo już wpłynęła na rachunek, albo też wkrótce wpłynie i związku z tym również z tych środków skarżąca będzie mogła pokryć wydatek na ustanowienie radcy prawnego. Również, nie bez znaczenia jest, w ocenie Sądu okoliczność podniesiona przez referendarza sądowego w wydanym w sprawie postanowieniu, iż przed udzieleniem skarżącej kredytu B. za każdym razem bada zdolność kredytową kredytobiorcy i tylko w wypadku, gdy podmiot ten jest w stanie spłacić w określanym czasie kredyt, taki kredyt udziela. W tej sytuacji oświadczenie skarżącej należało uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej w jakiej znajduje się skarżący. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 260 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.