V SA/Wa 2168/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi S. O. dla O. N. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wierzycielowi tytułu wykonawczego; oddala skargę. W dniu [...] października 2007r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. wpłynął tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony na W. K. przez wierzyciela [...] Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych, w związku z nieuregulowaną opłatą za pobyt w Izbie Wytrzeźwień w dniu [...] sierpnia 2007r. w kwocie 250,00 zł. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zwrócił powyższy tytuł wykonawczy do wierzyciela. W uzasadnieniu podkreślił, że zgodnie z raportem poborcy skarbowego z dnia [...] maja 2011r. pod wskazanym adresem zobowiązany nie mieszka a jego obecny adres zamieszkania to ul. [...]. Pismem z dnia [...] czerwca 2011r. [...] Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych w W. wniósł zażalenie na w/w postanowienie. W motywach podniósł, że w sytuacji, gdy organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji dotyczącej zmiany adresu zobowiązanego, to zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm., dalej "k.p.a.") w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej "u.p.e.a.") winien przekazać w drodze postanowienia tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeśli ta zmiana adresu ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego. W wyniku rozpoznania zażalenia i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2011r. nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy uznając jego słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny II instancji wskazał, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł wykonawczy zawiera wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu. Do elementów decydujących o prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego należy zatem prawidłowo wskazany adres zobowiązanego. Brak takiego adresu uniemożliwia organowi egzekucyjnemu doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanemu, a w konsekwencji uniemożliwia przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Ponadto organ wyjaśnił, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości sprostowania tytułu wykonawczego lub dokonywania jakichkolwiek w nim zmian danych. Z tych względów wyłącznie we właściwości wierzyciela pozostaje wystawienie tytułu wykonawczego zawierającego prawidłowe i aktualne dane umożliwiające wszczęcie egzekucji administracyjnej. Reasumując organ wskazał, że podstawę wszczęcia egzekucji może stanowić wyłącznie tytuł wykonawczy nie obarczony żadnymi wadami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego I instancji. Zarzucił naruszenie art.29 § 2, art.27 § 1 i 2, art. 22 § 2, art.1a pkt 13 u.p.e.a. w związku z art.42 ust.5 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz art.6, art.7, art.8 i art.12 k.p.a. – poprzez przyjęcie, że tytuł wykonawczy zawiera nieprawidłowe dane adresowe zobowiązanego, jak i błędne oznaczenie właściwego miejscowo organu egzekucyjnego oraz poprzez bezpodstawny zwrot tytułu wykonawczego. Rozwijając motywy skargi skarżący podniósł, że przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy decydujące o jego prawidłowości. Zmiana adresu zamieszkania zobowiązanego przesądza jedynie o braku właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Skarbowego i konieczności zastosowania art.65 § 1 k.p.a. w związku z art.18 u.p.e.a., to znaczy przekazania tytułu wykonawczego do załatwienia zgodnie z właściwością miejscową. Skarżący podkreślił, iż to organ egzekucyjny mając dostęp do dokumentacji podatkowej zobowiązanego, uzyskał informacje dotyczące nowego adresu dłużnika, a mimo to próbuje bezpodstawnie przerzucić na wierzyciela (nie posiadającego możliwości wglądu w dokumentację podatkową dłużnika) obowiązek wskazania adresu w oparciu o takie dane. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii, czy wskazanie przez wierzyciela w tytule wykonawczym nieprawidłowego adresu zobowiązanego uniemożliwia organowi egzekucyjnemu wszczęcie egzekucji i daje podstawy do zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi. Organ egzekucyjny otrzymując tytuł wykonawczy od wierzyciela bada go pod względem formalnym, po czym albo wszczyna egzekucję albo zwraca tytuł temu wierzycielowi. Zgodnie bowiem z art.29 § 2 u.p.e.a. w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art.27 § 2 cytowanej ustawy organ egzekucyjny nie może przystąpić do egzekucji. Stosownie natomiast do treści art.27 § 1 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu. Adres zobowiązanego jest jednym z elementów tytułu wykonawczego. Rację należy przyznać organowi, że użyte w tym przepisie określenie "adres zobowiązanego" należy interpretować w powiązaniu z art. 22 § 2 u.p.e.a., wprowadzającym adres zamieszkania zobowiązanego jako podstawowe kryterium ustalania właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Należy również zgodzić się z organem, że miejsce zamieszkania winno być rozumiane zgodnie z brzmieniem art. 25 ustawy Kodeks cywilny (Dz.U. z 2009 Nr 131 poz. 1075 ze zm.), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tytuł wykonawczy powinien zatem wskazywać miejsce faktycznego zamieszkania. Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Artykuł 26 § 5 cyt. ustawy stanowi, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 1) lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 2). Wyłącznie na wierzycielu spoczywa obowiązek ustalenia i wskazania w tytule wykonawczym prawidłowego adresu zobowiązanego, ponieważ jest to niezbędne do wszczęcia egzekucji. Rolą wierzyciela jest więc wskazanie organowi egzekucyjnemu prawidłowego adresu zobowiązanego, do którego można by skierować postępowanie egzekucyjne. Jego celem ma być przecież doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego jego obowiązku o charakterze pieniężnym wobec wierzyciela, o co wnioskuje wierzyciel w tytule wykonawczym (v. wyrok NSA z dnia 14 października 2008r. sygn.akt II FSK 904/07, publ. LEX nr 575539). Adres zobowiązanego można ustalić zarówno w urzędzie skarbowym jak i w organach gminy. Bezzasadne są zatem zarzuty skarżącego, że jedynie organ podatkowy mógł uzyskać informacje dotyczące aktualnego adresu zobowiązanego, ponieważ ma dostęp do dokumentacji podatkowej, a skarżący takiego wglądu nie ma. Powyższe w żadnym razie nie zwalnia wierzyciela z obowiązku wystawienia prawidłowego tytułu wykonawczego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości sprostowania tytułu wykonawczego lub dokonywania jakichkolwiek w nim zmian danych. Z tych względów wyłącznie we właściwości wierzyciela pozostaje wystawienie tytułu wykonawczego zawierającego prawidłowe i aktualne dane umożliwiające wszczęcie egzekucji administracyjnej. Z akt sprawy wynika, iż wierzyciel [...] Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych w tytule wykonawczym wystawionym na W. K., wskazał adres zamieszkania zobowiązanego: ul. [...]. Natomiast organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, iż aktualny adres zamieszkania zobowiązanego to: ul. [...]. Powyższe potwierdziły dane rejestrowe zobowiązanego. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że w sytuacji, gdy adres widnieje w tytule wykonawczym, a organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., winien przekazać w drodze postanowienia tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeśli zmiana ta ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego. Zastosowanie art. 65 § 1 k.p.a. w przypadku, gdy nowy adres zamieszkania wiąże się ze zmianą właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, prowadziłoby do wszczęcia egzekucji administracyjnej na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego w zakresie wskazania adresu zobowiązanego, jak i organu egzekucyjnego. Podstawę wszczęcia egzekucji administracyjnej, jak wyżej wykazano, stanowi tytuł wykonawczy, który nie jest obarczony żadnymi wadami. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.42 ust.5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, należy stwierdzić, iż jest bezzasadny. Zaskarżone postanowienie dotyczy kwestii zwrotu wierzycielowi tytułu wykonawczego, podczas gdy cytowany przepis stanowi o prawie do pobierania opłat za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień. Ponadto skarżący nie uzasadnił, na czym miałoby polegać to naruszenie. Podobnie zabrakło uzasadnienia zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych, tj. art.6, 7, 8 i 12 k.p.a. Reasumując analiza akt postępowania nie potwierdza, aby zaskarżone postanowienie zostało wydane w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, charakteryzującego się brakiem staranności, które miałoby w konsekwencji doprowadzić do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz wydania błędnych rozstrzygnięć. W ocenie Sądu organy skarbowe działały zgodnie z zasadą praworządności, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w sposób zgodny z zasadą pogłębiania zaufania. Dopełniły powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, jak i prawidłowej jego oceny. Z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.