V SA/Wa 2172/11

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... sierpnia 2011 r. Nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości ... zł; W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi Skarżąca złożyła - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż wnosi o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie ... zł z uwagi na trudną sytuację materialną. Skarżąca wskazała, iż ma na utrzymaniu ... małoletnich dzieci, utrzymuje się z renty rodzinnej wypłacanej na dzieci w wysokości ... zł oraz dochodów z rolnictwa w wysokości około ... zł. Posiada dom około ... m ² oraz prowadzi gospodarstwo rolne o pow. ... ha, ale ... musi wynajmować ludzi do pracy, co pociąga duże koszty, dlatego dochody z gospodarstwa są niewielkie. Dzieci uczęszczają do szkoły, dlatego Skarżąca ponosi duże wydatki na zakup przyborów szkolnych, odzieży, obuwia i opłacenie składek za komitet. Ponadto córka jest ... i koszty jej leczenia miesięcznie wynoszą około ... zł. Opłaty związane z utrzymaniem miejsca zamieszkania wynoszą miesięcznie ... zł plus koszty zakupu opału na sezon zimowy (... zł). Skarżąca wskazała, że brakuje jej środków na zakup opału na bieżący sezon, spłaca już kredyt w ratach po ... zł oraz opłaca KRUS - ... zł kwartalnie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Ma ona na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą bowiem jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem. Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Omawiany przepis wprowadza alternatywne formy, w jakich prawo pomocy w części może być wnioskującej przyznane, zaś jej wybór pozostawia uznaniu Sądu, który dokonuje analizy sytuacji majątkowej strony. Istotnym jest jednak to, iż rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskującego udowodnione, bowiem użyte w przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa w określonym w ustawie zakresie. Koszty sądowe obciążające wnioskodawcę w niniejszej sprawie sprowadzają się w obecnym jej stadium do wpisu od skargi – określonego zgodnie z §1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – w wysokości 100 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza - złożonego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy – wskazuje, iż łączne miesięczne dochody rodziny (Skarżącej i ... małoletnich dzieci) wynoszą około ... zł. Opłaty z tytułu utrzymania domu wynoszą około ... zł (miesięczny koszt opału plus energia elektryczna, telefon, gaz butlowy). Koszty leczenia córki wynoszą około ... zł. Skarżąca opłaca ponadto składki KRUS oraz ponosi wydatki związane z uczęszczaniem dzieci do szkoły (zakup przyborów, opłacenie komitetu rodzicielskiego itp.) Wysokość dochodów w gospodarstwie domowym skarżącej z uwzględnieniem wskazanych kosztów utrzymania jest niska i pozwala wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Dlatego też należało uznać, iż skarżąca należy do osób o ograniczonych środkach do życia, dla której poniesienie kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi tj. ... zł spowodowałoby uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego własnego i rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.