V SA/Wa 2175/16

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. S. A. w C. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia ... czerwca 2016 r. Nr ... w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. POSTANOWIENIE "P.-D. D. Ś." S. A. w C., dalej "Skarżąca", "Strona" lub "Spółka" wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, iż jej kapitał akcyjny wynosi 3.261.780 zł. Spółka posiada środki trwałe o wartości 13.151.742,15 zł. W ostatnim roku obrotowym Skarżąca osiągnęła zysk w wysokości 6.199.342,31 zł. Spółka posiada rachunek bankowy ze stanem konta: 2.647,47 zł. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż w dniu 2 października 2013 r. ogłoszono upadłość Spółki z możliwością zawarcia układu. Aktualnie Skarżąca realizuje układ zaspokajając wierzycieli układowych według określonego planu spłat zatwierdzonego przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej we W.. Podniesiono przy tym, iż Spółka osiąga z działalności gospodarczej kwoty umożliwiające jedynie realizację rat układowych i nie ma możliwości uzyskania dodatkowych przychodów na uiszczenie wpisu sądowego. Spółka oświadczyła, że do sierpnia 2017 r. osiągnęła przychody w wysokości 10.200.880,29 zł i poniosła koszty ich uzyskania w wysokości 7.869.708,82 zł, raty układowe wyniosły 617.394,73 zł, a raty poza układowe wobec podmiotów publicznoprawnych wyniosły 640.699 zł. Wykazane w sprawozdaniu finansowym pozostałe przychody operacyjne to umorzona część wierzytelności układowych, która nie stanowi przepływów finansowych. Do wniosku Skarżąca załączyła rachunek zysków i strat (kalkulacyjny i porównawczy) oraz bilans według stanu z sierpnia 2017 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. W postanowieniu z 24 października 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1186/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że przesłanki ustawowe przyznania prawa pomocy osobie prawnej są bardziej rygorystyczne, aniżeli przesłanki oceniane wobec osób fizycznych. Osoby prawne są bowiem jednostkami organizacyjnymi, które są wyposażone w określony majątek, prowadzą zazwyczaj działalność gospodarczą i osiągają zyski. Dlatego poza wykazaniem przesłanki materialnej (braku środków) muszą zaistnieć dodatkowe jeszcze warunki przemawiające za zasadnością uwzględnienia wniosku. Osoba prawna nie może po prostu powoływać się na to, że w danym momencie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego, lecz powinna także wykazać, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, aby je zdobyć na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Dodatkowo podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidywać konieczność uczestniczenia w postępowaniach sądowych i zabezpieczać na ten cel środki, stosownie do możliwości. Przerzucenie ciężaru (ryzyka) prowadzenia działalności na Skarb Państwa winno należeć do rzadkości, kiedy w inny sposób nie można zagwarantować stronie dostępu do sądu. Planowanie wydatków przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez uwzględnienia konieczności posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony. Rozpoznanie skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie zależy od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 18.550 zł (zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Analizując sytuację majątkową Spółki nie sposób uznać, że znajduje się w sytuacji finansowej, która wyklucza możliwość uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 18.550 zł. Okoliczność, że Spółka spłaca wierzycieli układowych według planu spłat określonego w zatwierdzonym przez Sąd układzie w postępowaniu układowym z możliwością zawarcia układu nie oznacza wprost, że znajduje się w sytuacji majątkowej i finansowej uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka oświadczyła, że w 2017 r. raty układowe wynoszą 617. 394,73 zł, a raty poza układowe – 640.699 zł. Na podstawie oświadczenia złożonego przez Spółkę na urzędowym formularzu PPPr stwierdzić należy, że do sierpnia 2017 r. przychody Spółki były wyższe od kosztów działalności o 2.331.171,47 zł. Odnosząc się do argumentu Skarżącej, że wykazane w sprawozdaniu finansowym pozostałe przychody operacyjne to umorzona część wierzytelności układowych, która nie stanowi przepływów finansowych stwierdzić należy, że wykazana wartość ma znaczenie dla sytuacji finansowej Strony, ponieważ oznacza faktyczne obniżenie zobowiązań Spółki wobec wierzycieli w związku z zawartym układem w postępowaniu układowym. Z przedłożonego do akt niniejszej sprawy rachunku zysków i strat (wariant kalkulacyjny i porównawczy) wynika, że od początku 2017 r. do sierpnia 2017 r. Spółka uzyskała zysk netto w wysokości 2.331.171,47 zł, co przekracza oświadczoną we wniosku wysokość rat układowych i rat poza układowych, które łącznie stanowią kwotę 1.258.093,73 zł. Za ostatni rok obrotowy Spółka wykazała zysk w wysokości 6.199.342,31 zł. Podkreślić również należy, że Spółka posiada duży majątek. Zgodnie z bilansem według stanu w sierpniu 2017 r. posiadała aktywa trwałe w wysokości 13.275.678,92 zł, w tym grunty (2.584.730,07 zł), budynki, lokale, obiekty (7.172.094,74 zł), urządzenia techniczne i maszyny (2.371.726,30 zł), środki transportu (393.550,36 zł), środki trwałe w budowie (769.500 zł), przy czym według stanu na początek roku sprawozdawczego przedstawiały one wartość 342.000 zł. Skarżąca posiada również udziały i akcje (10.100 zł). Wykazane w bilansie aktywa obrotowe przedstawiają wartość 4.100.253,78 zł, w tym między innymi należności krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług wynoszą 2.996.207,84 zł. Zgodnie z bilansem Spółka posiada środki pieniężne i inne aktywa pieniężne w wysokości 17.256,15 zł. Po stronie pasywów w bilansie Strona wykazała stratę za poprzednie lata oraz zysk za ostatni rok sprawozdawczy. Wykazała również zobowiązania i rezerwy na zobowiązania w łącznej wysokości 50.164.185,36 zł. Zauważyć należy, że w wyniku postępowania upadłościowego zakończonego zawarciem układu z wierzycielami, postępowania zabezpieczające i egzekucyjne, które były prowadzone przeciwko dłużnikowi w celu spłaty długu objętego układem ulegają umorzeniu , z mocy prawa. Tytuły wykonawcze i egzekucyjne, czyli dokumenty stwierdzające istnienie roszczenia nadającego się do egzekucji, jeżeli zostały objęte układem z mocy prawa tracą wykonalność. Mając na uwadze przedstawione informacje wskazać należy, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą, uzyskuje zysk z tej działalności, nie zalega z płatnością rat układowych. Nie można uznać, że uzasadnieniem zwolnienia z kosztów sądowych jest zawarty z wierzycielami układ w ramach którego Strona spłaca raty zobowiązania wobec wierzycieli. Spółka bowiem prowadzi działalność, uzyskuje zysk, posiada majątek zarówno trwały jak i obrotowy Z tych względów – na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w p.p.s.a – orzeczono, jak w sentencji postanowienia.