V SA/Wa 2177/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw postanawia: odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) maja 2016 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, natomiast po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 50 000 zł wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca podała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w postaci wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w jakiejkolwiek części. Wyjaśniła, że jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 0,1494 ha o wartości 63 294 zł, która to nieruchomość obciążona jest pięcioma hipotekami przymusowymi w łącznej wysokości 37 102 398,78 zł. Dodatkowo podała, że kwota 100 000 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi została pożyczona od jednego z udziałowców. Natomiast w chwili obecnej spółka nie posiada pożyczkodawcy, aby pokryć koszty. Wysokość straty za ostatni rok obrotowy spółka wykazała na kwotę (-) 12 067.419,54 zł, stan konta bankowego na kwotę 12 206,93 zł – wskazując, że środki zablokowane są przez komornika. Stan środków w kasie na dzień 31 grudnia 2016 r. spółka określiła na kwotę 1924 zł, natomiast na dzień 19 marca 2018 r. na kwotę 0 zł. Zobowiązania na dzień 31 grudnia 2016 r. wynosiły 148 533 445,57 zł. Do wniosku skarżącą załączyła deklaracje VAT-7k za trzeci i czwarty kwartał, CIT-8 za 2016 r., bilans za rok 2016. Wykonując wezwanie dotyczące przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych skarżąca przedstawiła m. in. wyciąg z rachunku bankowego z adnotacją o zajęciu egzekucyjnym na kwotę 31 978,36 zł, jednostronny rachunek zysków i strat z uwzględnieniem bufora na dzień 31 marca 2018 r. i na dzień 31 grudnia 2017 r., bilanse wraz ze sprawozdaniem finansowym za 2016 i 2017 r. W myśl art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym może być przyznane – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Z treści powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Podstawową zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.). Dlatego też strona, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa jest jedynie wyjątkiem (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14). Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie zwracano uwagę, że zapobiegliwości i przezorności w zakresie zabezpieczenia środków na ponoszenie kosztów sądowych należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (postanowienie NSA z 30 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 607/17). Osoba prawna czy też inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, musi wykazać także, że nie ma ich, mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 66/09). Dokonując oceny merytorycznej wniosku o przyznanie prawa pomocy, stwierdzić należy, że skarżąca funkcjonuje w obrocie gospodarczym, prowadzi działalność uzyskując przychody (przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi: a) na koniec marca 2018 r. wyniosły 2 904,77 zł, b) na koniec 2017 r. wyniosły 130 091,49 zł, c) na koniec 2016 r. wyniosły 906 921,82 zł. Wobec skarżącej nie zostało wszczęte postępowanie upadłościowe bądź likwidacyjne - skarżąca nie składała dokumentów ani oświadczeń potwierdzających prowadzenie takich postępowań a wręcz przeciwnie z bilansu za 2016 i 2017 r. wynika, że skarżąca zamierza nadal prowadzić działalność a wykazywane straty będzie pokrywać z odszkodowań jakie winna uzyskać od Skarbu Państwa w latach następnych. Ponadto podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd zgodnie, z którym fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze o utracie przez podmiot płynności finansowej. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 172/14). Wykazywana przez skarżącą strata przy wysokich przychodach może być spowodowana wydatkami inwestycyjnymi nakierowanymi na rozwój przedsiębiorstwa czy też działaniami zmierzającymi do optymalizacji podatkowej – dążenia do zmniejszania obciążeń podatkowych. Ponadto aktywa trwałe spółki na koniec 2016 r. wyniosły 69 469 zł, natomiast na koniec 2017 r. wyniosły 63 769 zł, z kolei wartość aktywów obrotowych w 2016 r. wynosiła 31 486 704,58 zł, zaś w 2017 r. - 30 641 466, 12 zł. Na koniec marca 2018 r. wydatki na usługi obce skarżącej wyniosły 20 720,87 zł, natomiast porównując 2016 r. z 2017 r. stwierdzić należy, że wydatki te wzrosły z 77 093,67 zł do 153 232,37 zł. Powyższe oznacza, że spółka środki uzyskane z działalności przeznacza m. in. na zobowiązania, które wynikają z usług zewnętrznych. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych koszty postępowania sądowoadministracyjnego korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1934/16, postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I FZ 189/12). Reasumując, wskazane powyżej kwoty przekraczają wysokość należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, a wysokość uzyskiwanych przez skarżącą przychodów, nie pozwala na przyjęcie, że skarżąca nie była w stanie zgromadzić środków na pokrycie kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, dlatego też wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.