V SA/Wa 2182/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) października 2017 r. nr (...) w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier; oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez E. sp. z o.o. z siedzibą w J .(dalej: Skarżąca/Wnioskodawca/Spółka) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów z ... października 2017 r., nr ... rozstrzygająca, że opisane we wniosku Spółki z 27 marca 2017 r. gry klasy ... są grami na automacie w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Skarżąca – F. sp. z o.o. z siedzibą w J. – zwróciła się do Ministerstwa Finansów z wnioskiem o rozstrzygnięcie, czy opisane we wniosku z 27 marca 2017 r. gry logiczne klasy ... podlegają rygorom ustawy o grach hazardowych. We wniosku Skarżąca wskazała, że zadaniem uczestnika gry jest odnalezienie, w dostępnym zbiorze wyników, wyniku gier przyszłych (tj. o numerach następujących po numerze gry bieżącej), co wymaga, zdaniem wnioskodawcy, koncentracji, spostrzegawczości i umiejętności zapamiętywania. Każdy z programów typu ... składa się z dwóch kluczowych komponentów: menu głównego, poprzez które użytkownik wybiera daną grę oraz zestawu 13/14 gier. Wnioskodawca wskazał, że każda z gier po wciśnięciu przycisku START odczytuje i wyświetla kolejny układ z listy, który ma swój unikalny numer. Kompletna lista układów znajduje się w sekcji POMOC danej gry. Każda ze stron zawiera 9 kolejno ponumerowanych układów. Aby odszukać bieżący układ z listy należy użyć przycisków STRZAŁKA W LEWO lub STRZAŁKA W PRAWO, znajdujących się w oknie pomocy. Użytkownik dostaje premię, jeżeli aktualny układ jest tzw. układem premiowanym - tj. zawiera co najmniej jedną linię z odpowiednim układem symboli zależnym od danego rodzaju gry. Aby zobaczyć numer układu, trzeba zagrać co najmniej jeden raz, za dowolną liczbę punktów. Sprawdzenie układu jest możliwe przed grą, w trakcie gry oraz po niej. W trakcie gry można sprawdzić układy oraz wrócić do rozpoczętej już gry. Z informacji przedstawionych przez wnioskodawcę wynika, że uczestnik gry na podstawie analizy układów decyduje, w którym momencie zrezygnować z rozpoczętej gry. W celu zwiększenia liczby dostępnych punktów należy wprowadzić monetę lub banknot, w zależności od rodzaju urządzenia, na którym odtwarzane jest oprogramowanie. Na każdym z poszczególnych rodzajów oprogramowania dostępnych jest 13/14 gier walcowych. Różnice w poszczególnych programach opierają się na różnej szacie graficznej oraz rodzaju gier dostępnych na danym urządzeniu, natomiast samo działanie (mechanizm) gier oparte jest zawsze na tej samej zasadzie. Minister Rozwoju i Finansów decyzją z ... lipca 2017 r., nr ... rozstrzygnął, że opisane we wniosku gry klasy ... są grami na automacie w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie. Następnie, zaskarżoną decyzją z ... października 2017 r., nr ... Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy decyzję własną z ... lipca 2017 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Organ wskazał, że Spółka ma w swojej ofercie trzy rodzaje programu zawierającego następujące gry: ...; ... oraz .... Gra odbywa się na urządzeniu wyposażonym w ekran dotykowy, klawiaturę, głośniki, wrzutnik monet, akceptor banknotów, hooper, licznik mechaniczny. Analizowane gry są zainstalowane w pamięci dysku twardego urządzenia na platformie komputerowej z komponentami peryferyjnymi zarządzanej systemem operacyjnym Microsoft Windows. Powyższe jednoznacznie wskazuje, w ocenie Ministra, że gry te są urządzane na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych. Tym samym, spełniona została pierwsza przesłanka, wynikającą z art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Dalej zauważono, że nie tylko samo rozpoczęcie gry ma charakter losowy, gdyż nawet jeżeli gracz odnajdzie wylosowany układ początkowy w sekcji POMOC (co wydaje się niemożliwe ze względu liczbę stron sekcji POMOCY), to nie ma on żadnego wpływu na to, czy kolejny układ będzie układem wygrywającym, czy przegrywającym. Zastosowane przez Spółkę rozwiązanie, w zdaniem Organu ma jedynie pozorować brak losowości poprzez zasugerowanie, że analizowane gry mają charakter logiczny. Tymczasem gracz nie ma wpływu na wyświetlane układy, ani na układ początkowy, ani na kolejne układy. Wygrana w postaci wylosowania układu wygrywającego jest uzależniona w przypadku pierwszej gry od algorytmu zapisanego w urządzeniu, a w kolejnych grach od losowo wgranych układów. Nadto Minister wskazał, że o losowym charakterze gier świadczą zapisy w załączonych przez Spółkę opiniach technicznych nr ..., ... i ... wydanych w dniu ... października 2016 r. (wraz z korektami z ... stycznia 2017 r.), sporządzonych przez Instytut Elektrotechniki, w których określono, że gry zainstalowane na badanych urządzenia mają zaprogramowaną wartość wygranych - od 90,71% do 91,05%. Z powyższego wynika, że organizator gier sam ustalił jaka ma być wygrywalność w oferowanych grach. Tym samym, gracz nie ma wpływu na wartość wygranej jaką może uzyskać grając na automatach, gdyż nie może wygrać więcej niż to zostało zaprogramowane w urządzeniu przez urządzającego grę. Odnosząc się do przedstawionej przez Spółkę ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy A. W., w której autor wskazuje na losowy charakter gry, stwierdzając że po naciśnięciu przycisku START gracz "trafi"' na układ premiowany, jego aktualna suma punktów (w polu LICZNIK) zostanie powiększona, zgodnie z zasadami danej gry – organ wyjaśnił, że została przyjęta w postępowaniu prowadzonym przez Ministra i potraktowana jako stanowisko Strony o walorze dowodowym z uwzględnieniem wiadomości specjalnych. Opinii tej nie można przypisać jednak waloru dowodu z opinii biegłego. Nadto Minister wskazał - odnosząc się do negatywnego wyniku - opinii technicznych wydanych przez Instytut Elektrotechniki w Warszawie, że opinia taka oznacza jedynie, że badane urządzenie nie spełnia wymogów rozporządzenia Ministra Finansów z 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r., poz. 312 z dnia 26 marca 2012 r.), a więc nie może zostać zgodnie z prawem zarejestrowane i legalnie eksploatowane jako automat do gier. Negatywny wynik badania nie oznacza również, że automat lub urządzenie do gier nie podlega pod regulację ustawy o grach hazardowych. W konsekwencji takie brzmienie opinii nie wyklucza możliwości uznania takiego urządzenia za automat służący do urządzania gier na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Reasumując zatem, Organ stoi na stanowisku, że gry klasy ..., są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych, gdyż spełnione zostały wszystkie przesłanki definiujące grę na automatach do gier: występuje urządzenie do gier, wynik gry ma charakter losowy i grający może uzyskać wygraną pieniężną lub rzeczową. Spółka nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze na powyższą decyzję zarzuciła naruszenie: 1) art. 2 ust. 6 i nast. w zw., z art. 2 ust. 3 - 5 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (dalej: u.g.h.), a to poprzez bezzasadne zastosowanie, tj. orzeczenie, iż gry logiczne ... są grami na automatach w rozumieniu wskazanej ustawy, mimo iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie kategorycznie wykluczał orzeczenie w takim kierunku, albowiem żaden z przeprowadzonych dowodów takiej tezy nie uzasadniał, natomiast liczne dowody wskazywały wyraźnie na ustalenie przeciwne, tj. iż gry logiczne ... nie są grami na automatach w rozumieniu ustawy; 2) art. 2 ust. 3 - 5 u.g.h. poprzez niewłaściwe zastosowanie, co wyraża się w braku precyzyjnego określenia, jaki konkretnie charakter ma poddane analizie urządzenie udostępniające gry ..., w szczególności czy jest to urządzenie mechaniczne, elektromechaniczne, elektroniczne czy komputerowe, w sytuacji gdy jest oczywistością, że nie może istnieć urządzenie mające charakter kumulujący jednocześnie każdy z owych czterech różnych rodzajów urządzeń; 3) art. 2 ust. 3 - 5 u.g.h. poprzez niewłaściwe zastosowanie, co wyraża się w braku precyzyjnego określenia, który konkretnie przepis ustawowej definicji gier na automatach znajduje w sprawie zastosowanie, w sytuacji gdy jest oczywistością, że nie może istnieć żadna taka gra, która wyczerpuje jednocześnie całą rozbudowaną, wielowariantową definicję ustawową, zawartą we wskazanym przepisie; 4) art. 2 ust. 7 w zw. z art. 23 f u.g.h. w zw. z art. 194 § 2 Ordynacji podatkowej, a to poprzez orzeczenie rażąco wbrew jednoznacznej w treści, obligatoryjnej w sprawie opinii Jednostki Badającej, mimo iż ów dokument urzędowy ma szczególna moc dowodową w sprawie takiej jak niniejsza i nie jest dopuszczalne jego dowolne zanegowanie, zwłaszcza gdy przeciwko jego wiarygodności organ nie przedstawił jakichkolwiek dowodów; 5) art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, a to poprzez wypowiadanie się przez organ w sprawie, gdy wymagane są wiadomości specjalne, których organ nie posiada; 6) art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, a to poprzez wydanie orzeczenia bez odniesienia się do całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a do tego przy jego oczywiście dowolnej, fragmentarycznej ocenie, polegającej w szczególności na formułowaniu tez i poglądów nie opartych na czymkolwiek, tj. mających charakter oczywistej spekulacji na niczym nie umocowanej; Nadto błąd w zakresie ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu, polegający na wadliwym uznaniu, że gry logiczne ... są grami na automatach w rozumieniu u.g.h., mimo iż owe gry nie mają charakteru losowego, ani też nie zawierają jakiegokolwiek elementu losowego - co eliminuje możliwość takiej ich kwalifikacji prawnej, jak ta dokonana kwestionowaną decyzją. W oparciu o powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji, a w konsekwencji o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Pismem z 24 maja 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał wnioski i twierdzenia zawarte w treści skargi. Do pisma załączył m.in. ekspertyzę techniczną urządzenia ... sporządzoną przez ... z siedzibą w B. (w wersji angielskiej i polskiej). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego czy w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi, z zastrzeżeniem art. 57a. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ orzekający i stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela ustalenia faktycznego dokonane przez Organ oraz zastosowaną podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 3 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 471, z późn. zm.), dalej: u.g.h. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r.), grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawierała element losowości. Stosownie do art. 2 ust. 5 (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r.), grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie miał możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra miała charakter losowy. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że z wniosku Skarżącej z 27 marca 2017 r., zawierającego opis gier logicznych klasy ... wynika, że w pierwszej kolejności gracz akceptuje regulamin, następnie wpłaca określoną przez siebie stawkę i wybiera grę. Wybierając daną grę gracz naciska symbol konkretnej gry na ekranie i w następnej kolejności, po załadowaniu gry, wybiera liczbę punktów i naciska przycisk START. Aby więc rozpocząć grę na urządzeniu konieczne jest uprzednie zasilenie tego urządzenia gotówką, co pozwala z kolei wybrać odpowiednią liczbę punktów, która początkowo wynosi zero (liczba punktów w LICZNIKU wynosi zero). Nie ulega zatem wątpliwości, iż gra odbywa się na urządzeniu wyposażonym w ekran dotykowy, klawiaturę, głośniki, wrzutnik monet, akceptor banknotów, hooper, licznik mechaniczny. Zatem są to gry urządzane na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych. Tym samym, spełniona została pierwsza przesłanka, wynikającą z art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Ponadto bezspornym jest również spełnienie drugiej z przesłanek, tj. dotyczącej możliwości uzyskania wygranych pieniężnych lub rzeczowych, należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 4, wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Z akt niniejszej sprawy wynika, że w grze występują wygrane rzeczowe i pieniężne. Gracz może zarówno wypłacić wygraną w gotówce lub wykorzystać zdobyte w trakcie gry punkty do rozegrania każdej z dostępnych gier. Następnie, zauważyć należy, iż gracz nie ma wpływu na wynik gry, bowiem nie ma on realnej możliwości zaplanowania gry, a możliwość skorzystania z sekcji POMOC ma charakter iluzoryczny. Przy czym gracz nie musi skorzystać z sekcji POMOC, co oznacza, że ta część nie jest integralnym element gry, a jedynie opcją pomocniczą, która pozorować ma element logiczny gry. Spełniona została zatem także trzecia z wyżej wymienionych przesłanek dla uznania gier za gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy polegająca na stwierdzeniu, że gry zawierają element losowy. Sąd zgodził się również ze stanowiskiem Organu, że zastosowane przez Spółkę rozwiązanie ma jedynie pozorować brak losowości poprzez zasugerowanie, że analizowane gry mają charakter logiczny. Gracz nie ma wpływu na wyświetlane układy, ani na układ początkowy, ani na kolejne układy. Wygrana w postaci wylosowania układu wygrywającego jest uzależniona – jak słusznie zauważył Minister – w przypadku pierwszej gry od algorytmu zapisanego w urządzeniu, a w kolejnych grach od losowo wgranych układów. Dla gracza wynik gry jest nieprzewidywalny, a więc nie jest możliwy do przewidzenia i nie istnieje strategia umożliwiająca polepszenie wyniku bez złamania zasad gry. Wobec powyższego nie ma racji Skarżąca twierdząc, iż nie może istnieć żadna taka gra, która wyczerpuje jednocześnie całą rozbudowaną, wielowariantową definicję ustawową. Skoro zatem – jak wskazano powyżej – planowane przez Skarżącą gry losowe spełniają przesłanki (występuje urządzenie do gier, grający może uzyskać wygraną pieniężną lub rzeczową oraz wynik gry ma charakter losowy) wynikające z art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., to zasadnym było stwierdzenie przez Organ, że gry klasy ... są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Nie doszło wskazywanego przez Skarżącą pominięcia wszelkich istotnych dowodów co do charakteru spornych urządzeń. Odnosząc się do przedstawionej przy wniosku Skarżącej z 27 marca 2016 r. opinii Instytutu Elektrotechniki w Warszawie z 17 października 2016 r. (wraz z korektami) - Sąd podziela pogląd Ministra – że nie stanowi o tym, czy urządzenie może zostać uznane za automat do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, a jedynie, że badane urządzenie nie spełnia wymogów rozporządzenia Ministra Finansów z 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier, a więc nie może zostać zgodnie z prawem zarejestrowane i legalnie eksploatowane jako automat do gier. Przedstawione przez spółkę dowody - załączona do pisma Strony z 14 czerwca 2017 r. ekspertyza techniczna rzeczoznawcy A. W., czy załączona do pisma z 24 maja 2018 r. ekspertyza urządzenia ... - wbrew stanowisku Skarżącej nie mogły przyczynić się do zmiany stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. Dokumenty potraktowane zostały jako stanowisko Strony o walorze dowodowym z uwzględnieniem wiadomości specjalnych. Przy czym żaden z przedstawionych przez Spółkę dokumentów nie posiadał charakteru rozstrzygającego o charakterze gry, dopiero decyzja Ministra Rozwoju i Finansów z ... lipca 2017 r. stanowiła rozstrzygnięcie w tym zakresie. Zatem Sąd nie podziela zasadności zarzutów skargi w odniesieniu do naruszenia przepisów postępowania. Organ przeprowadził bowiem postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zbadał wszystkie okoliczności faktyczne i należycie przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy. Z tych wszystkich względów uznając, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa Sąd oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.