V SA/Wa 2185/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części odmawiającej przyznania skarżącej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 2908 złotych (dwa tysiące dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 16 maja 2007 r., W. S., działający w imieniu "T." Sp. z o.o. – złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2007 r. We wniosku zadeklarował grupę upraw należącą do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) o łącznej powierzchni 161,21 ha, grupę upraw należącą do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) o łącznej powierzchni 122,64 ha, oraz grupę upraw należącą do Uzupełniającej Płatności Obszarowej o powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) o łącznej powierzchni 38,57 ha. Kierownik Biura Powiatowego [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] przyznał skarżącej płatności do gruntów rolnych na rok 2007 r. w łącznej wysokości 84.779,02 zł, w tym: Jednolitą Płatność Obszarową w kwocie: 48.611,26 zł, Uzupełniającą Płatność Obszarową w kwocie: 36.167,76 zł. natomiast odmówił przyznania Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ). W wyniku rozpatrzenia odwołania spółki Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] grudnia 2008 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca nie spełniła jednej z przesłanek warunkujących przyznanie Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności, a mianowicie nie dokonała wpisu zakupionych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich. Rozpoznając skargę na powyższą decyzję po raz pierwszy (w sprawie o sygn. akt V SA/WA 178/09) i oddalając ją WSA w Warszawie podkreślił, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, obowiązującej w dacie złożenia wniosku (Dz. U. z 2007 r., Nr 35, poz. 217 ze zm.), płatności obszarowe przyznawane są na wniosek rolnika. Ustawą z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262) dokonano nowelizacji ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. Art. 4 ustawy nowelizującej, która weszła w życie w dniu 15 marca 2008 r., stanowi, że do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawodawca posługując się w omawianym przepisie sformułowaniem: "przepisy dotychczasowe" odniósł je nie tylko do przepisów rangi ustawowej, ale również do aktów wykonawczych wydanych na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie dotyczącej płatności za rok 2007, zainicjowanej wnioskiem Skarżącej z dnia 15 maja 2007 r. miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.). Sąd podkreślił, że stosownie do § 1 ust. 2 cyt. rozporządzenia, płatnością uzupełniającą do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, zwanych dalej "płatnością zwierzęcą", są objęte wszystkie rodzaje takich roślin, z wyłączeniem roślin, o których mowa w ust. 1 pkt 12. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli: 1. rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt; 2. na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. W ocenie Sądu I instancji organ prawidłowo przyjął, że warunkiem wypełnienia dyspozycji powyższego przepisu jest nie tylko posiadanie wskazanych w przepisie zwierząt w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r., lecz także ich wpisanie lub zgłoszenie w tym okresie do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Spółka nabyła w dniu [...] lutego 2006 r. [...] sztuk jałówek hodowlanych oraz jednego buhaja hodowlanego co pozwala przyjąć, że była posiadaczem bydła w okresie referencyjnym (od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r.). Zwierzęta te (w okresie referencyjnym) nie były jednak wpisane, ani nie zostały zgłoszone przez Spółkę, do rejestru zwierząt gospodarskich prowadzonych przez Agencję na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. Nr 91, poz. 872 ze zm.). "T." Spółka z o.o. z siedzibą w W. w skardze kasacyjnej zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: I. Naruszenie prawa materialnego art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest naruszenie § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. z dnia 15 marca 2007 r. nr 46, poz. 309 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przesłankami przyznania płatności zwierzęcej jest jednoczesne posiadanie bydła, owiec, kóz lub koni w okresie wskazanym w przepisie i jednoczesne ujawnienie tej okoliczności w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, z którego to rejestru wynikać ma jednocześnie, że starający się o przedmiotową płatność ma być wykazany w tym rejestrze jako posiadacz stada. II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), to jest naruszenie: 1. art. 3 § 1 p.p.s.a. i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. – poprzez przyjęcie, iż Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, i w konsekwencji nieuzasadnione oddalenie skargi "T." Sp. z o.o. pomimo, że do takiego naruszenia doszło: 2. art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. “c" p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a.-poprzez wadliwą kontrolę działalności organów administracji i nie uchylenie przez Sąd I instancji decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], które zostały wydane w sytuacji, gdy organy pominęły fakty, że stado, którego dotyczył wniosek figurowało w rejestrze zwierząt gospodarskich w okresie referencyjnym od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. oraz, że Skarżący był rzeczywistym posiadaczem stada wpisanego do rejestru zwierząt gospodarskich w tym okresie. W następstwie wniesienia skargi kasacyjnej NSA wyrokiem z dnia 5 lipca 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II GSK 882/11 uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. W uzasadnieniu własnego wyroku NSA podkreślił że wyłączną przyczyną odmowy przyznania tzw. "płatności zwierzęcej" było niezgłoszenie przez Spółkę zakupionych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich prowadzonego przez Agencję co było następstwem błędnej wykładni § 4 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r., którą wadliwie zaakceptował Sąd I instancji. Nie był to jednak powód do postawienia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. czy art. 3 § 1, § 2 pkt 1 p.p.s.a. Zdaniem NSA zarzut naruszenia przepisów postępowania zamieszczonych w pkt II 1 skargi kasacyjnej był trafny o tyle, że naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 4 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia w sposób mający wpływ na wynik sprawy powinno powodować zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a nie art. 151 p.p.s.a. Trafny był również zarzut naruszenia prawa materialnego zgłoszonego w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. NSA przypomniał że stosownie do § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. przyznanie płatności zwierzęcej jest uzależnione od tego czy w okresie referencyjnym, tj. od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r., rolnik był posiadaczem określonych zwierząt gospodarskich oraz czy posiadane zwierzęta zostały wpisane lub zgłoszone przez tego rolnika do właściwego rejestru zwierząt gospodarskich. W celu przyznania płatności zwierzęcej badane są zatem dwa wskazane wyżej elementy tj. posiadanie i wpisanie do rejestru zwierząt gospodarskich. Drugą przesłanką wynikającą z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r. jest wymóg wpisania lub zgłoszenia bydła w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. (okres referencyjny) do właściwego rejestru zwierząt gospodarskich. Analizując wskazany przepis należy rozróżnić dwie sytuacje: po pierwsze, kiedy rolnik posiada zwierzęta już wpisane do rejestru, po drugie, kiedy rolnik posiada zwierzęta, które nie zostały jeszcze przez poprzedniego posiadacza do takiego rejestru zgłoszone. Brak jest podstaw do różnicowania sytuacji posiadaczy zwierząt wpisanych do rejestru w zależności od tego czy zgłoszenia dokonano osobiście, czy też zwierzęta zostały wpisane przez ich poprzedniego posiadacza. Warunkiem koniecznym przyznania płatności przewidzianym w powołanym wyżej przepisie, jest ujawnienie zwierząt w rejestrze w okresie referencyjnym, natomiast sama czynność zgłoszenia do rejestru może być dokonana zarówno przez poprzedniego posiadacza jak i przez posiadacza wnioskującego o płatność. Przepis § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie uzależnia przyznania płatności od wpisania zwierząt prze osobę, która jest ich faktycznym posiadaczem w okresie referencyjnym od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r., jak również nie przewiduje wymogu, aby posiadacz wnioskujący o płatności zwierzęce był ujawniony w rejestrze. NSA zwrócił uwagę na to że w dotychczasowym orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych zgodnie przyjmowano, że warunek, aby posiadane przez rolnika w okresie referencyjnym zwierzęta były wpisane do rejestru zwierząt oznakowanych jest spełniony, gdy zwierzęta zostały wpisane przed okresem referencyjnym lub w czasie tego okresu zostały zgłoszone do rejestru przez rolnika . Powyższe stanowisko NSA podzielił i wskazał, że z zaakceptowanych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych wynika, iż Spółka była w okresie referencyjnym posiadaczem bydła, które było wpisane do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych co wynika ze zgłoszenia przemieszczenia (siedziba stada nr PL 029495624001). Zatem wnioskodawca spełniał wszystkie przesłanki, o których mowa § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. uzasadniając przyznanie tzw. "płatności zwierzęcej". Sąd zważył co następuje: Wniesienie skargi skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji jednakże jedynie w części odmawiającej przyznania skarżącej spółce uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę a uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Na wstępie przypomnieć jednak należy że w przedmiotowej sprawie zajmował stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny, który uchylił wcześniej wydany wyrok sądu I instancji który zapadł pod sygnaturą akt V SA/WA 178/09. Ma to istotne znaczenie ze względu na treść art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) zgodnie z którym sąd któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając sprawę niniejszą Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II GSK 882/12. W związku z powyższym kluczowe w sprawie niniejszej stało się uznanie przez NSA że sąd I instancji dokonał wadliwej wykładni § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r., w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. nr 46/2007 poz. 309 ze zm.). To zaś oznacza iż wadliwej wykładni ww. przepisu dokonały także organy obu instancji. Zdaniem NSA powyższy przepis wskazuje iż przyznanie płatności zwierzęcej jest uzależnione od tego czy w okresie referencyjnym tj. od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. rolnik był posiadaczem określonych zwierząt gospodarskich oraz czy posiadane zwierzęta zostały wpisane lub zgłoszone przez tego rolnika do właściwego rejestru. Jednakże brak jest podstaw do różnicowania sytuacji posiadaczy zwierząt wpisanych do rejestru w zależności od tego czy zgłoszenia dokonano osobiście, czy też zwierzęta zostały wpisane przez ich poprzedniego posiadacza. W związku z tym NSA wyraził pogląd że warunkiem koniecznym przyznania płatności przewidzianym w ww. przepisach jest ujawnienie zwierząt w okresie referencyjnym, natomiast sama czynność zgłoszenia do rejestru może być dokonana zarówno przez poprzedniego posiadacza jak i przez posiadacza wnioskującego o płatność. Zatem omawiany przepis nie uzależnia przyznania płatności od wpisania zwierząt przez osobę która jest ich faktycznym posiadaczem w okresie referencyjnym jak również nie przewiduje wymogu aby posiadacz wnioskujący o płatności zwierzęce był ujawniony w rejestrze. Czyniąc rozważania w kwestii wykładni § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie (...) NSA odwołał się do szeregu orzeczeń wydanych przez sądy orzekające w I instancji w podobnych sprawach oraz przesądził iż w sprawie niniejszej spółka z o.o. "T." (zgodnie z zaakceptowanymi przez sąd I instancji ustaleniami faktycznymi organów) była w okresie referencyjnym posiadaczem bydła które było wpisane do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych co z kolei uzasadnia twierdzenie że wnioskodawca spełniał wszystkie przesłanki o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia uzasadniające przyznanie tzw. "płatności zwierzęcej". Przytoczone powyżej rozważania NSA są jasne i precyzyjne. Nie pozostawiają one żadnych wątpliwości co do tego iż odmowa przyznania skarżącej spółce uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych płatności zwierzęcych) była wadliwa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie uwzględnić powyższe. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1ustawy ppsa.