V SA/Wa 2193/11
WyrokWSA w Warszawie2012-02-15
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Irena Jakubiec-Kudiura, Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wynagrodzenie wspólników spółki cywilnej za czynności związane z zarządzaniem projektem, współfinansowanym ze środków europejskich, może być kwalifikowane jako koszt projektu, jeśli te czynności pokrywają się z obowiązkami wynikającymi z prowadzenia spraw spółki?Ratio decidendi
Wynagrodzenie wspólników spółki cywilnej za czynności związane z zarządzaniem projektem, które pokrywają się z ich podstawowymi obowiązkami wynikającymi z prowadzenia spraw spółki, nie może być uznane za wydatek niezbędny do realizacji projektu i tym samym nie podlega kwalifikacji jako koszt projektu. Działania te są immanentną częścią członkostwa w spółce, a wynagrodzenie wspólników stanowi udział w zyskach.Stan faktyczny
Spółka cywilna zawarła umowę o dofinansowanie projektu z Europejskiego Funduszu Społecznego. Kontrola wykazała, że wynagrodzenie jednego ze wspólników (M. L.) za czynności zarządu projektem, rozliczane w ramach kosztów pośrednich, było niekwalifikowane, ponieważ czynności te pokrywały się z obowiązkami zwykłego zarządu, które mógł wykonywać drugi wspólnik (W. C.) jako kierownik projektu. Organy administracji zobowiązały spółkę do zwrotu środków. Skarga do sądu administracyjnego została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M. L., W. C. - wspólników spółki cywilnej W. [...] s.c. M. L., W. C. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich Oddala skargę
M. L. i W. C. zawarli w dniu [...].06.2004 r. umowę spółki cywilnej W. C., w której udziały wspólników wynoszą po 50 %. Wspólnicy uczestniczą w zyskach i stratach w równych częściach, a każdy z nich jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki nie przekraczających zwykłego zarządu. Do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest uchwała wspólników.
W aneksie do umowy s.c. z dnia [...].09.2006 r. zawarto dodatkową klauzulę, iż zobowiązania i wydatki stanowiące równowartość 20.000 PLN przekraczają zakres zwykłego zarządu.
W dniu [...].10.2009 r. została zawarta umowa [...] o dofinansowanie projektu "Twoja szansa II – wspieranie kobiet na rynku pracy" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, której stronami byli Wojewódzki Urząd Pracy w R. i M. L., W. C. wspólnicy s.c. W. C. spółka cywilna M. L., W. C. Umowa tyczyła pracy dla kobiet pozostających bez zatrudnienia zarejestrowanych w PUP jako osoby bezrobotne lub poszukujące pracy.
W dniach [...],[...] i [...].09.2010 r. przeprowadzona została planowa kontrola, która wykazała, iż – zgodnie z wnioskiem – całością projektu zarządzać będzie Kierownik za pomocą Zarządu. Do pierwszego należą: bieżące zarządzanie realizacją zadań w projekcie, sprawozdawczość finansowa i merytoryczna, monitorowanie i kontrola rezultatów, wybór i kontakt z podwykonawcami, stały kontakt z Instytucją Pośredniczącą, zaś do drugiego – nadzór i decyzje strategiczne, bieżące zarządzanie finansami a także ewaluacja.
Zgodnie z uchwałą z dnia [...].03.2010 r. s.c. W. C. Kierownikiem Projektu został W. C. Przedmiotową uchwałą wspólnicy postanowili, że M. L. sprawuje m. in. całościową kontrolę jako zarząd.
Wynagrodzenie W. C. było rozliczane w ramach kosztów bezpośrednich projektu, zaś drugiego wspólnika w ramach kosztów pośrednich, we wnioskach o płatność wynagrodzenia zarządu Projektu – rozliczane miesięcznymi kartami.
Kontrolujący zanegowali przedłożone karty miesięczne czasu pracy i zawarty w nich zakres zadań wykonywanych na rzecz lub w ramach projektu przez M. L., albowiem tyczyły zwykłego zarządu, do wykonywania którego uprawniony i zobowiązany był Kierownik Projektu W. C. Zatem wydatki rozliczone w ramach kosztów pośrednich za zarząd projektu uznane zostały za niekwalifikowane.
W efekcie tych ustaleń Wojewódzki Urząd Pracy w R. decyzją z dnia [...].06.2011r. – stosownie do treści art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz art. 9 ustawy z dnia 27.08.2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. – zobowiązał M. L. i W C. wspólników s.c. W. C. do zwrotu środków w kwocie 3880 PLN wraz z odsetkami, które było przeznaczone dla M. L. z tytułu wynagrodzenia zarządu projektem.
Zdaniem decydenta przedłożone kontrolującym miesięczne karty pracy i zawarty w nich zakres zadań wykonywanych na rzecz lub w ramach projektu przez M. Li. dotyczy czynności zwykłego zarządu; te zaś mógł podjąć W. C. również uprawniony i zobowiązany do przeprowadzania spraw spółki nie przekraczających zwykłego zarządu. Z tej racji wydatki rozliczane w ramach kosztów pośrednich za zarząd projektu nie były niezbędne do realizacji projektu, a tym samym nie stanowią wydatków kwalifikowanych.
Reprezentowanie i przeprowadzanie spraw s.c. należy do obowiązków wspólnika, za które to czynności nie może on żądać wynagrodzenia, albowiem osobiste świadczenie pracy połączone jest z prowadzeniem lub reprezentowaniem spółki wynika z istoty członkostwa i z tego tytułu wspólnik otrzymuje wynagrodzenie w postaci udziału w zyskach (vide art. 867 k.c.).
Mając to na względzie wynagrodzenie zarządu, rozliczane w ramach kosztów pośrednich należało uznać za wydatek niekwalifikowany ze względu na fakt niespełnienia kryterium kwalifikowalności wydatków zapisanego w Wytycznych POKL, zgodnie z którymi wydatki są kwalifikowane o ile są niezbędne dla realizacji projektu.
W efekcie złożonego odwołania Minister Rozwoju Regionalnego – stosownie do treści art. 207 ust. 9 i ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o finansach publicznych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – decyzją z dnia 11.08.2011 r. utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny.
Organ II instancji dodatkowo wskazał, iż rozdzielenie funkcji kierownika projektu i zarządu było celowe przy założeniu, że kierownikiem projektu jest osoba spoza spółki, zatrudniona na potrzeby realizacji projektu (jak wynikało to z pierwotnej wersji wniosku o dofinansowanie). Zrozumiałym jest, że powierzenie tej funkcji osobie z zewnątrz wymaga nadzoru i udzielenia wsparcia.
Inna sytuacja jest wówczas, kiedy Kierownikiem projektu zostaje jeden ze wspólników s.c., albowiem ustanowienie zarządu w projekcie (nawet jeśli jest to zgodne z metodyką P.) jest bezprzedmiotowe z uwagi na powielanie się zadań przypisanych zarządowi i kierownikowi. W szczególności W. C. pełnił nie tylko funkcję kierownika projektu, lecz jednocześnie funkcję zarządu, co wynika z samego faktu bycia wspólnikiem s.c.
Zgodnie z treścią wniosku o dofinansowanie: "Całością projektu zarządzać będzie Kierownik z pomocą Zarządu. Do jego zadań należy: bieżące zarządzanie realizacją zadań w projekcie, sprawozdawczość finansowa i merytoryczna, monitorowanie i kontrola rezultatów, wybór i kontakt z podwykonawcami".
Z kolei w uzasadnieniu kosztów pośrednich napisano, że "koszt zarządu to koszt zaangażowania właścicieli spółki: decyzje strategiczne, spotkania robocze, akceptacja i płatność wydatków, zatrudnianie personelu stałego, weryfikacja środków niewygasłych, akceptacja wniosków o płatność, wybór i finansowanie umów z podwykonawcami".
Z powyższego zestawienia wynika – zdaniem Organu II instancji – wynika, że zadania powierzone Kierownikowi projektu oraz zadania zarządu projektu powielają się i przenikają nawzajem i trudno je precyzyjnie rozdzielić. W sytuacji gdy na mocy umowy do aneksu do umowy o dofinansowanie projektu, funkcja kierownika w projekcie została powierzona beneficjentowi (jednemu ze wspólników s.c.), nie zaś osobie spoza spółki, ocena zasadności ponoszenia kosztów zarządu w projekcie (z tytułu wynagrodzenia dla drugiego wspólnika s.c.) budzi istotne wątpliwości.
W skardze do Sądu – żądając uchylenia decyzji Ministra Rozwoju Regionalnego oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego – zarzucono naruszenie przepisów administracyjnego prawa:
a) materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 w zw. z art. 184 cyt. Ustawy o finansach publicznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. zastosowanie tych norm przez Ministra, mimo iż środki otrzymane przez skarżących na realizację projektu objęte umową z dnia 29.10.2009 r. zmienioną późniejszymi aneksami, były wykorzystane zgodnie z obowiązującymi procedurami.
b) procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
- art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela (M. L.), co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji, która utrzymuje w mocy krzywdząca decyzję Organu I instancji;
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący i bezpodstawne przyjęcie, iż M. L. nie przysługuje wynagrodzenie z tytułu wykonywania zadań, których zakres odpowiada treści obowiązków zarządu w realizowanym projekcie.
Z kolei w piśmie procesowym z dnia [...].02.2012 r. zarzucono obrazę treści art.:
a) 7,76§ 1, 77 i 80 k.p.a. polegającym na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w odmowie mocy dowodowej dokumentu prywatnego (kart czasu pracy pracownika) bez wskazania przyczyn, dla którego odmowa nastąpiła, co w kontekście doprowadziło do nieprawidłowego uznania, że obowiązki "kierownika projektu" i "osoby zarządzającej projektem" są tożsame;
b) Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady ochrony zaufania obywateli do państwa polegające na rozbieżnej interpretacji tych samych przepisów przez dwa organy władzy publicznej.
W motywach skargi, a także pisma z dnia [...].02.2012 r. wskazano argumenty przemawiające za ich uwzględnieniem.
W odpowiedzi na skargę zażądano jej oddalenia podnosząc argumenty zbieżne z motywami zaskarżanych aktów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył, co następuje:
I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.
Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.
II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.
III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływ na wynik sprawy.
IV. Oceniając trafność zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, iż decydujące znaczenie w sprawie ma konstrukcja spółki cywilnej (tj. umowa wraz z aneksami), treść umowy o dofinansowanie projektu "Twoja szansa II – wspieranie kobiet na rynku pracy" a także regulacje zawarte w Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach POKL.
Jak wynika to z aneksu do umowy spółki cywilnej z dnia [...].09.2009 r. "§4 ust.9 otrzymuje brzmienie – wspólnicy zobowiązują się wnieść tytułem wkładu do spółki powtarzające się świadczenia usług na rzecz spółki, których zakres odpowiada treści obowiązków zarządu w realizowanym przez spółkę projekcie "Twoja nowa szansa II – wspieranie kobiet na rynku pracy" nr iden. [...]. Zakres zadań zarządu w projekcie, czas i wynagrodzenie za świadczoną pracę zostały ujęte w budżecie ww. projektu. Świadczone przez wspólników usługi w trakcie realizacji projektu rejestrowane i rozliczane będą na podstawie "karty czasu pracy" stanowiącego dokument równoważny dokumentowi księgowemu. Postanowienia niniejszego aneksu wygasają wraz z końcem realizacji projektu".
Z kolei na podstawie uchwały wspólników sc. W. C. sc. M.L., W. C. z dnia [...].03.2010 r. W. C. podjął się wykonywania zadań kierownika projektu. Z dokumentu tego wynika, że zakres zadań kierownika w projekcie i wynagrodzenie za świadczoną z tego tytułu w projekcie pracę zostały ujęte we wniosku o dofinansowanie projektu – w części “budżet" . Wykonywana przez wspólnika praca w projekcie rozliczana będzie na podstawie wystawianej przez Spółkę comiesięcznej noty księgowej.
Wreszcie z wniosku wynika, że całością projektu zarządzać będzie kierownik z pomocą zarządu, do którego kompetencji należą: nadzór i decyzje strategiczne, bieżące zarządzanie finansami i ewaluacja. Zadania kierownika projektu to bieżące zarządzanie realizacją zadań w projekcie, sprawozdawczość finansowa i merytoryczna, monitorowanie i kontrola rezultatów (w tym stworzenie Raportu końcowego), wybór i kontakt z podwykonawcami i stały kontakt z Instytucją Pośredniczącą.
V. W ocenie Sądu rozdzielenie funkcji kierownika projektu i zarządu było celowe przy założeniu, że kierownikiem projektu jest osoba spoza spółki, zatrudniona przez beneficjenta na potrzeby realizacji zadań spółki (jak wynikało z pierwotnej wersji wniosku o dofinansowanie), nie zaś jeden ze wspólników. Zrozumiałym jest, że beneficjent w momencie, gdy powierza kierownictwo projektu osobie z zewnątrz, chce mieć nadzór nad realizacją własnego projektu i zgłasza gotowość do udzielenia wsparcie kierownikowi. Natomiast w momencie, gdy kierownikiem projektu zostaje jeden ze wspólników spółki cywilnej, ustanawianie zarządu w projekcie (nawet jeśli jest to zgodne z metodą P.) jest bezprzedmiotowe z uwagi na powielenie się zadań przypisywanych kierownikowi i zarządowi. W. C. pełnił w tym momencie nie tylko funkcję kierownika projektu, lecz jednocześnie funkcję zarządu, co wynika z samego faktu bycia wspólnikiem spółki cywilnej. W takiej sytuacji rozróżnienie "zarządu w projekcie" i "zarządu w spółce" staje się sztuczne.
Zgodnie bowiem z treścią wniosku o dofinansowanie: "Całością projektu zarządzać będzie Kierownik z pomocą Zarządu. Do jego zadań należy bieżące zarządzanie realizacją zadań w projekcie, sprawozdawczość finansowa i merytoryczna, monitorowanie i kontrola rezultatów, wybór i kontakt z podwykonawcami i stały kontakt z Instytucją Pośredniczącą". Jak wynika z dalszej części wniosku, kierownikowi podlega bezpośrednio pion administracyjny. W ramach projektu przewidziano jeszcze drugi pion – merytoryczny, który w treści wniosku o dofinansowanie projektu nie został przypisany do konkretnej osoby w ramach struktury zarządzania projektem. Ponadto, w uzasadnieniu kosztów pośrednich zapisano, że "koszt zarządu to koszt zaangażowania właścicieli spółki: decyzje strategiczne, spotkania robocze, akceptacja i płatność wydatków, wybór i finalizowanie umów z podwykonawcami, zatrudnienie personelu stałego, weryfikacja środków niewygasających, akceptacja wniosków o płatność".
Z powyższego wynika, że zadania powierzone kierownikowi w projekcie oraz zadania należące do zarządu powielają się i przenikają nawzajem. Trudno jest precyzyjnie rozdzielić, która z konkretnych czynności jest wykonywana jako kierownictwo projektem a która jako zarząd projektem. W sytuacji gdy na mocy aneksu do umowy o dofinansowanie projektu, funkcja kierownika w projekcie została powierzona beneficjentowi (jednemu ze wspólników spółki cywilnej), nie zaś osobie spoza spółki, ocena zasadności ponoszenia kosztów zarządu w projekcie (z tytułu wynagrodzenia dla drugiego wspólnika spółki cywilnej) trafnie została oceniona przez Organy obu instancji.
Podkreślić należy, że w sytuacji gdy beneficjentem są wspólnicy spółki cywilnej ("spółka"), projekt staje się "ich" sprawą, którą na mocy umowy spółki są zobowiązani się zajmować. Prowadzenie spraw związanych z projektem i dokonywanie czynności reprezentacyjnych związanych z projektem oznacza de facto świadczenie usług na rzecz spółki.
Nie można zatem przyjąć tezy zawartej w motywach skargi, że w zaskarżonych decyzjach nie wskazano, że zadania powierzone kierownikowi projektu i zarządowi projektem się powielają (vide str. 12 skargi).
VI. Z kodeksowych regulacji dotyczących spółki cywilnej wynika, że prowadzenie spraw spółki jest prawem i jednocześnie obowiązkiem każdego wspólnika (art.865 §1 k.c.). Rozwiązanie takie wynika z istoty tej spółki, w której wszyscy wspólnicy zobowiązują się współdziałać dla osiągnięcia określonego wspólnego celu gospodarczego. W związku z tym założeniem jest osobiste uczestniczenie przez wszystkich wspólników w działalności spółki.
Reprezentowanie i prowadzenie spraw spółki cywilnej należy do obowiązków wspólnika, za które to czynności nie może on żądać wynagrodzenia, gdyż osobiste świadczenie usług połączone z prowadzeniem lub reprezentowaniem spółki wynika z istoty jego członkostwa w spółce i z tego tytułu wspólnik otrzymuje wynagrodzenie w postaci udziału w zyskach.
Prowadzenie spraw oznacza kierowanie działalnością spółki poprzez podejmowanie decyzji o charakterze gospodarczym, organizacyjnym, personalnym czy finansowym. Polega na organizowaniu działalności spółki zgodnie ze wspólnym celem gospodarczym, dla którego została zawiązana, i dla jego realizacji. Na proces ten składa się podejmowanie decyzji przez wspólników indywidualnie, a także podejmowanie uchwał. Sprawy spółki obejmują zarówno te , które mają dla niej zastosowanie strategiczne jak i składające się na bieżące administrowanie jej działalnością. Osobiste prowadzenie spraw przez wspólników wynika z istoty umowy spółki. Wspólnikowi w zasadzie nie należy się wynagrodzenie za prowadzenie spraw, gdyż działania takie podejmuje on dla osiągnięcia celu spółki, w wykonaniu umowy spółki cywilnej.
VII. M. L. jako wspólnik jest zobowiązany do reprezentowania spółki i prowadzenie jej spraw i z tego tytułu jest uprawniony do udziału w zyskach, nie może zaś pobierać wynagrodzenia. Natomiast W. C. – w ramach wykonywania obowiązków kierownika projektu, za które pobierał wynagrodzenie – wykonywał jednocześnie czynności właściwe dla zarządu. Mamy więc tu sytuację następującą: W. C. pełniąc funkcję kierownika projektu, jednocześnie wykonuje zadania z obszaru zarządu (na marginesie pozostaje, czy są to czynności zwykłego zarządu, czy przekraczające zwykły zarząd), co oznacza, że spełnia on obowiązek wynikający z bycia wspólnikiem spółki cywilnej, i jednocześnie M. L. również wykonuje zadania z obszaru zarządu pobierając za to wynagrodzenie. Powyższa sytuacja kwalifikuje się zaś jako brak niezbędności wydatku dla realizacji projektu, będącym podstawowym kryterium kwalifikowalności wydatku zgodnie z Wytycznymi.
Czynności zarządu w projekcie opisane we wniosku o dofinansowanie projektu są de facto zbieżne z wynikającymi tylko i wyłącznie z samego faktu bycia wspólnikiem obowiązkiem prowadzenie spraw spółki. Prawdą jest, że prowadzenie spraw spółki nie jest kategorią jednolitą z uwagi na znaczenie dla spółki objętych nią spraw. Przepisy art.. 865 §2 k.c. dokonują w tym zakresie rozróżnienia na sprawy z zakresu zwykłych czynności spółki i sprawy przekraczające zakres zwykłych czynności spółki. Kodeksowy model prowadzenia spraw spółki wyrażony w art.865 §2 k.c. zakłada, ze każdy wspólnik może samodzielnie, bez uchwały wspólników, prowadzić sprawy nie przekraczające zakresu zwykłych czynności spółki. Uprzednia uchwała wspólników jest zaś wymagana we wszystkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki, czyli takich które co do zasady wykraczają poza zakres bieżącego zarządzania spółką. Podkreślić przy tym należy, że uchwała wspólników ma charakter nie upoważniający, ale merytoryczny. Wspólnicy w uchwale podejmują określone rozstrzygnięcie dotyczące danej sprawy spółki.
Zapisy we wniosku o dofinansowanie projektu wskazujące na współdziałanie kierownika projektu i zarządu dawały wspólnikom możliwość wspólnego podejmowania decyzji w odniesieniu do czynności przekraczających zwykły zarząd.
Zgodnie z aneksem do umowy spółki zawartym w kontekście realizacji przedmiotowego projektu każdy ze wspólników zobowiązał się wnieść tytułem wkładu do spółki powtarzające się świadczenia usług na rzecz spółki, których zakres odpowiada treści obowiązków przypisanych we wniosku o dofinansowanie projektu dla kierownika i zarządu w projekcie. Natomiast zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny usługi wspólnika na rzecz spółki są szczególną postacią wkładu w świetle art. 861 §1 k.c. Wniesienie takiego wkładu wyraża się w świadczeniu usług zastrzeżonych w umowie przez wspólnika spółki bez wynagrodzenia. W zależności od ich rodzaju umowa spółki może przewidywać, że usługi takie będą świadczone przez cały czas trwania spółki, przez czas z góry określony (np. na czas trwania projektu), a nawet, że usługa zostanie spełniona jednorazowo.
Jednocześnie wkład taki należy odróżnić od działań podejmowanych przez wspólnika w ramach obowiązku i prawa prowadzenia spraw oraz reprezentacji (art. 865 i 866 k.c.), czy też od jego działań stanowiących inną niż wkład postać współdziałania dla osiągnięcia określonego w umowie wspólnego celu gospodarczego (art.860 §1 k.c.). W sytuacji gdy spółka cywilna, a więc de facto wspólnicy tejże spółki, realizują projekt, staje się on immanentną częścią składową jednostki organizacyjnej, jaką jest spółka cywilna, zaś sprawy dotyczące projektu stają się sprawami spółki i wspólników.
Jak wynika to z akt administracyjnych wspólnicy nie pobierali wynagrodzenia za reprezentowanie, prowadzenie spraw spółki i świadczenie usług na jej rzecz. Ich wynagrodzenie stanowił zysk z prowadzonej działalności gospodarczej. Organy obu instancji, powołując się na regulację art. 867 k.c., słusznie podkreśliły, że to właśnie z tytułu reprezentowania, prowadzenia spraw spółki i świadczenia usług na jej rzecz wspólnicy są uprawnieni do udziału w zysku osiąganego z własnych działań. Podkreślić jednocześnie należy, iż do elementów przedmiotowych umowy spółki cywilnej należy określenie przez wspólników wspólnego celu gospodarczego oraz sposobu działania dla jego osiągnięcia. Pojęcie celu gospodarczego wiąże się z dążeniem do uzyskania korzyści majątkowej, mającej wartość wymierną w pieniądzu, lecz nie oznacza to koniecznie działania nastawionego na osiągnięcie zysku, w związku z czym nie musi to być jednocześnie cel zarobkowy. Skoro wspólnicy zdecydowali się na realizację łącznie kilku projektów w ramach PO KL można wnioskować, że bycie beneficjentem w ramach PO KL stanowiło swoisty cel gospodarczy spółki.
Tak więc – w tej sytuacji – trudno uznać za zasadny pogląd wyrażony w motywach skargi, że organy obu instancji nałożyły na skarżących bardziej restrykcyjne zasady kwalifikowalności wydatków niż określone w Wytycznych.
VIII. Zgodnie z zapisami Wytycznych (wersja z dnia 27.03.2009 r., obowiązująca w dniu podpisania umowy o dofinansowanie projektu) koszty pośrednie stanowią koszty związane z obsługą techniczną projektu, których nie można bezpośrednio przyporządkować do konkretnego zadania. Mogą one obejmować koszty administracyjne takie jak m.in. koszty zarządu, tj. koszty wynagrodzenia osób uprawnionych do reprezentowania jednostki, których zakresy czynności nie są przypisane wyłącznie do projektu, np. kierownik jednostki. Jak wynika z istoty spółki cywilnej oraz z oznaczenia przez wspólników ich stanowisk w ramach spółki cywilnej wnioskować można, że każdy z nich był kierownikiem jednostki organizacyjnej jaką stanowi spółka cywilna. Koszty administracyjne generowane są niezależnie od tego, czy beneficjent realizuje projekt w ramach PO KL, czy też prowadzi standardową działalność. W związku z realizacją projektu przez beneficjenta, ponoszone przez niego stałe koszty administracyjne mogą ulegać zwiększeniu. Oznacza to, że aby móc ująć pewne wydatki administracyjne w ramach kosztów pośrednich w projekcie PO KL beneficjent musi je ponosić również w ramach swojej podstawowej działalności nie związanej z realizacją projektów PO KL.
W związku z tym, że wydatki tytułem kosztów zarządu nie występują (wspólników spółki cywilnej), ujmowanie w ramach kosztów pośrednich w projekcie PO KL kosztów zarządu nie znajduje podstaw i jest zgodne z Wytycznymi. Natomiast koszty zarządzania projektem nie stanowią kosztów pośrednich w rozumieniu Wytycznych. Zamierzając realizować projekt w ramach PO KL każdy musi liczyć się z tym, że w ramach Programu obowiązują określone regulacje, zasady i wytyczne, które musi spełnić. Zasady konstruowania budżetu określone w ramach PO KL w Wytycznych dopuszczają ponoszenie określonych wydatków przy założeniu, że są one m.in. niezbędne, racjonalne i efektywne, co oznacza m.in. zakaz powielania stanowisk i funkcji. Zasady konstruowania budżetu przewidują m.in. ustanawianie kosztów zarządzania projektem oraz uwzględnianie w ramach kosztów pośrednich kosztów zarządu. Każdy kto chce realizować projekt, musi opracować budżet zgodnie z regulacjami istniejącymi na gruncie PO KL, nie zaś w oparciu o inne metodologie (np. P.) . Tym samym zarzut dotyczący mylenia funkcji zarządu w projekcie ze sprawowaniem zarządu w spółce, wynikającego z braku zrozumienia stosowanej w projekcie metodyki zarządzania projektami P., należy uznać za chybiony. Należy bowiem podkreślić, że dokonując wyboru określonego sposobu (metodyki) zarządzania projektem projektodawca, chcąc zrefundować wszystkie wydatki związane z jej stosowaniem, musi dostosować ją do zasad kwalifikowania wydatków i konstruowania budżetu, nigdy natomiast odwrotnie.
Ponadto uwzględnienie kosztów związanych z ogólnym nadzorem nad działalnością
i reprezentacją, jakie ponosi beneficjent podczas swojej standardowej działalności w ramach kosztów pośrednich jest możliwe pod warunkiem, że są one faktycznie ponoszone przez niego w ramach swojej standardowej, pozaprojektowej działalności. W przypadku spółki cywilnej koszty zarządu nie występują, zatem niedopuszczalne jest ich ustanawianie w ramach projektu.
Podsumowując: wydatek poniesiony na wynagrodzenie M. L. z tytułu pełnienia funkcji "zarządu w projekcie" nie spełnia dwóch podstawowych warunków kwalifikowalności określonych w Wytycznych: nie jest niezbędny (funkcję z obszaru zarządu pełnił de facto drugi wspólnik – W. C. z racji zaangażowania na stanowisku kierownika projektu) oraz nie jest faktycznie ponoszony (koszt zarządu jako koszt pośredni musi być ponoszony podczas standardowej działalności). To samo dotyczy wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji "zarządu w projekcie" W. C. w okresie poprzedzającym objęcie stanowiska kierownika projektu, przy czym brak niezbędności tego kosztu wynika z równoczesnego pełnienia tej funkcji przez obu wspólników.
IX. W kontekście powyższej konstatacji uznać należy, iż zbyteczna w niniejszej sprawie jest analiza kart pracy pracownika – o czym mowa w zarzucie pierwszym zawartym w piśmie skarżącego z dnia [...].02.2012 r. Nie doszło zatem do zarzucanej obrazy treści art. 7,76 § 1,77 i 80 k.p.a. Nie uchybiono też regulacjom zawartym w art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust.9 w zw. z art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
X. W niniejszej sprawie nie doszło również do obrazy treści art. 2 Konstytucji i art. 8 k.p.a. Treść zawartej umowy może być różnie interpretowana przez strony, nie ma w tym nic nadzwyczajnego. Istotne jest natomiast to, aby owej interpretacji towarzyszyło racjonalne uzasadnienie z czego Organy wydające zaskarżone akty administracyjne wywiązały się prawidłowo.
XI. Reasumując powyższe należy wskazać, że zarzuty skargi, a także argumentacja podniesiona w piśmie z dnia [...].02.2012 r. nie podważa prawidłowości podjętych w sprawie rozstrzygnięć; nie naruszono w szczególności ani prawa materialnego, ani procesowego.
XII. Mając na względzie treść art., 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło