V SA/Wa 22/08
WyrokWSA w Warszawie2008-03-19
Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Barbara Mleczko-Jabłońska, Andrzej Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakończenie postępowania likwidacyjnego spółdzielni, przed jej wykreśleniem z Krajowego Rejestru Sądowego, może stanowić podstawę do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że błędna jest interpretacja organu, zgodnie z którą całkowita nieściągalność należności z tytułu składek w rozumieniu art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s. może być stwierdzona dopiero po wykreśleniu spółdzielni z Krajowego Rejestru Sądowego. Zakończenie postępowania likwidacyjnego, nawet przed wykreśleniem z KRS, może być podstawą do umorzenia składek, jeśli nie nastąpiło zaspokojenie należności. Ponadto, organ nie zbadał wszechstronnie interesu społecznego i słusznego interesu strony w kontekście uznaniowego charakteru decyzji o umorzeniu składek.Stan faktyczny
Spółdzielnia w likwidacji zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek, argumentując całkowitą nieściągalność z powodu braku majątku po zakończeniu postępowania likwidacyjnego. Zakład odmówił umorzenia, uznając, że nie spełniono warunku całkowitej nieściągalności, gdyż postępowanie likwidacyjne nie zostało formalnie zakończone przez wykreślenie spółdzielni z KRS. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję odmowną. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zasądził od Prezesa ZUS na rzecz Spółdzielni zwrot kosztów zastępstwa prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2008 r. ze skargi S. U. - P. "W." w likwidacji w B. z siedzibą w Ł. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... listopada 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz S. U. - P. "W." w likwidacji w B. z siedzibą w Ł. kwotę złotych (słownie: ... złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.
Pismem z dnia 16 kwietnia 2007 r. Spółdzielnia U.-P. "W." w likwidacji zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. (dalej: Zakładu) o umorzenie należności z tytułu zaległych składek: połowy składki emerytalnej w kwocie ... zł, połowy składki rentowej w kwocie ... zł, składki wypadkowej w kwocie ... zł, składki na fundusz pracy w kwocie ... zł, składki na fundusz świadczeń w kwocie ... zł - ogółem ... zł.
W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że powyższe składki mogą być umorzone z powodu całkowitej nieściągalności, gdyż postępowanie likwidacyjne zostało zakończone, spółdzielnia nie posiada majątku, środków trwałych ani środków finansowych, aby w całości zapłacić składki finansowane przez płatnika i przez ubezpieczonych. Wnioskodawca wskazał, że po ogłoszeniu likwidacji liczył na szybką sprzedaż majątku za cenę, która byłaby wystarczająca na zaspokojenie wszystkich zobowiązań, jednak po ogłoszeniu przetargów nie było osób chętnych do zakupu nieruchomości ze względu na złą lokalizację - nieruchomość położona we wsi w znacznym oddaleniu od miasta i dróg krajowych - co spowodowało, że nieruchomość sprzedano w drodze ofert i za znacznie niższą cenę, gdyż zakończenie likwidacji musiało nastąpić w jak najszybszym terminie.
Spółdzielnia U.-P. "W." w likwidacji dodała, że nigdy nie zalegała z zapłatą składek, lecz opłacała je w całości i terminowo oraz że posiadane środki finansowe zamierza przeznaczyć w całości na zapłatę składek finansowanych przez ubezpieczonych w kwocie ... zł. W związku z tym wnosi o umorzenie wymienionych na wstępie wniosku składek, finansowanych przez płatnika.
W dniu 6 czerwca 2007r. strona złożyła do organu bilans sporządzony na dzień 31 maja 2007r. i rachunek zysków i strat oraz wyjaśnienie, z którego wynikało, że umorzenie wnioskowanej kwoty pozwoli na zamknięcie bilansu, przedłożenie go do zatwierdzenia przez Walne Zgromadzenie Spółdzielni oraz złożenie do Sądu Rejonowego w L..
Decyzją z dnia ...czerwca 2007r. Nr ... Zakład odmówił umorzenia zaległych składek figurujących na koncie spółdzielni. Rozstrzygniecie to zostało następnie uchylone decyzją Zakładu z dnia ... września 2007r. Nr ...z uwagi na błędne wskazanie adresata decyzji. Jednocześnie w dniu ... września 2007r. Zakład wydał decyzję Nr ... (znak sprawy: ...) o odmowie umorzenia należności z tytułu składek figurujących na koncie Spółdzielni U.-P. W. w likwidacji, za kwiecień 2007r.
W uzasadnieniu organ przytoczył treść przepisów art. 28 ust. 2 oraz ust. 3 i 3a u.s.u.s. Organ stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy nie zostało formalnie zakończone postępowanie likwidacyjne (brak postanowienia Sądu o zakończeniu tego postępowania), w związku z czym nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności zadłużenia, o którym mowa w art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s., który dotyczy niezaspokojonych należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym. Sam fakt przekazania przez likwidatora informacji o zakończeniu postępowania likwidacyjnego nie stanowi przesłanki do umorzenia składek, a podniesiony argument dotyczący braku możliwości uzyskania wspomnianego postanowienia z uwagi na wykazane w bilansie pasywa jest niezasadny.
W ocenie Zakładu na osobie uprawnionej do reprezentowania dłużnika spoczywa zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze [Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.] obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, w terminie dwóch tygodni od daty wystąpienia podstawy do ogłoszenia upadłości. Likwidator zobowiązanego miał obowiązek wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, a zaniechanie tego obowiązku pomimo świadomości zaistnienia przesłanek lub spełnienie go po upływie wskazanego terminu powoduje narażenie osoby uprawnionej do reprezentowania dłużnika na odpowiedzialność przewidzianą w art. 21 ust. 3 oraz art. 373 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze.
Zakład stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności zadłużenia, a wobec jego zaległości nie mają zastosowania przepisy określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż na koncie figurują zaległości za ubezpieczonych, którzy nie są jednocześnie płatnikami składek.
Spółdzielnia U.- P. W. - w likwidacji złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc fakt błędnej interpretacji przez Zakład art. 28 ust.3 pkt 4 u.s.u.s. w kwestii dotyczącej zakończenia postępowania likwidacyjnego i podniosła, że nie ma możliwości zaspokojenia wierzytelności Zakładu z uwagi na niewystarczające środki finansowe uzyskane w toku likwidacji. Spółdzielnia zarzuciła także fakt niewdrożenia przez Zakład postępowania egzekucyjnego wobec należności figurujących na jej koncie rozliczeniowym - co dałoby podstawę umorzenia zadłużenia -oraz bezczynność Zakładu w przedmiocie niewystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółdzielni.
Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu decyzją z dnia ... listopada 2007 r. wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego [Dz. U. Nr 98 z 2000r. poz. 1071 z późn. zm.], dalej: kpa utrzymał w mocy decyzję organu orzekającego w pierwszej instancji.
Organ wskazał, że deklaracja rozliczeniowa ZUS DRA za kwiecień 2007r. dotyczy dwojga ubezpieczonych, a kwota należnych składek za ubezpieczonych finansowanych przez płatnika wynosi ... zł. Stwierdził, że wobec zadłużenia figurującego na koncie wnioskodawcy nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności, na który powoływano się we wniosku o umorzenie, gdyż w przypadku Spółdzielni U. - P. W. nie zostało formalnie zakończone postępowanie likwidacyjne - brak jest postanowienia właściwego sądu o wykreśleniu Spółdzielni z Krajowego Rejestru Sądowego.
Prezes Zakładu wskazał, że zadłużenie z tytułu nieopłaconych należności składkowych za kwiecień 2007 r. nie było zgłoszone przez Zakład w postępowaniu likwidacyjnym ani też dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym. Złożenie wniosku o umorzenie skutkowało gromadzeniem dokumentacji niezbędnej do ewentualnego wdrożenia egzekucji administracyjnej. W przedłożonych przez Spółdzielnię dokumentach zawarta była bowiem informacja o zakończeniu postępowania likwidacyjnego i w przypadku złożenia stosownego postanowienia o jego zakończeniu bezzasadne byłoby wdrażanie postępowania egzekucyjnego. Ponadto, według organu sama czynność wdrożenia postępowania egzekucyjnego nie stanowi podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, gdyż dopiero umorzenie postępowania egzekucyjnego - w drodze postanowienia - przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego powoduje spełnienie przesłanki wynikającej z art.28 ust.3 pkt 5 u.s.u.s.
Ponadto organ stwierdził, że spełnienie przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia nie obliguje Zakładu do umorzenia należności z tytułu składek. Wykładnia językowa przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s. prowadzi bowiem do wniosku o fakultatywnym uprawnieniu Zakładu do umarzania należności względem Skarbu Państwa, co oznacza, że pomimo wystąpienia przesłanek warunkujących umorzenie należności Zakład może odmówić ich umorzenia. Podejmując decyzje w tym zakresie Zakład bada całokształt okoliczności sprawy kierując się przy tym ostrożnością mającą na celu ochronę środków publicznych, których jest dysponentem, w związku z czym, a także z uwagi na fakt, iż łączny czas dochodzenia należności od dłużnika wynosi co najmniej 10 lat (zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia powoduje wydłużenie tego okresu) Zakład nie może zaniechać możliwości dochodzenia należności, których jest jedynie dysponentem.
Organ powołał się na przepis art. 126 § 1 i 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze [tj. Dz. U. z 2003 r., Nr 188, poz. 1848], dalej: Prawo spółdzielcze i wskazał, że zakończeniem procesu likwidacji jest fakt wykreślenia spółdzielni z Krajowego Rejestru Sądowego, wobec czego spółdzielnia nie spełniła warunku całkowitej nieściągalności zadłużenia, o którym mowa w art.28 ust.3 pkt 4 u.s.u.s. Zakończenie postępowania likwidacyjnego jest równoznaczne z wydaniem postanowienia przez sąd o wykreśleniu spółdzielni z Krajowego Rejestru Sądowego, a sam fakt zgłoszenia przez likwidatora spółdzielni informacji o zakończeniu postępowania likwidacyjnego w ocenie organu nie stanowi podstawy do umorzenia zadłużenia przez Zakład na podstawie powołanego przepisu.
Organ uznał, że twierdzenie likwidatora Spółdzielni U.-P. W., iż umorzenie wnioskowanej kwoty pozwoli na zamknięcie bilansu, jego przedłożenie do zatwierdzenia przez Walne Zgromadzenie Spółdzielni oraz zakończenie postępowania likwidacyjnego nie zasługuje na uwzględnienie.
W przedmiotowej sytuacji - gdy suma pasywów przewyższa sumę aktywów - w ocenie Prezesa Zakładu występuje niewypłacalność spółdzielni i powinno nastąpić ogłoszenie jej upadłości. W przypadku spółdzielni będącej w stanie likwidacji z wnioskiem o ogłoszenie upadłości obowiązany jest wystąpić do sądu likwidator, niezwłocznie po stwierdzeniu niewypłacalności spółdzielni (art. 131 Prawa spółdzielczego). Bezpodstawny jest zatem, w opinii organu, podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzut dotyczący niewystąpienia Zakładu do właściwego Sądu Gospodarczego z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółdzielni U.-P.W., gdyż obowiązek taki spoczywa na likwidatorze, który powinien uczynić to niezwłocznie po stwierdzeniu niewypłacalności Spółdzielni. Prezes Zakładu stwierdził, że likwidator Spółdzielni U.-P. W. bezpodstawnie próbuje przerzucić swój ustawowy obowiązek wystąpienia z wnioskiem o głoszenie upadłości na Zakład, który w złożeniu takiego wniosku zaistniałej sytuacji nie ma żadnego interesu z uwagi na brak jakiegokolwiek majątku dłużnika. Natomiast w stosunku do osoby uprawnionej do reprezentowania dłużnika, tj. likwidatora zaniechanie obowiązku zgłoszenia wniosku, pomimo świadomości istnienia przesłanek do wystąpienia z nim lub spełnienie go z przekroczeniem wskazanego w ustawie z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze [Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz.535 ze zm.] terminu, powoduje narażenie osobę uprawniona do reprezentowania dłużnika na odpowiedzialność przewidzianą w art.21 ust. 3 oraz art. 373 tej ustawy.
Organ stwierdził, że podniesiony argument dotyczący terminowego regulowania należnych składek nie może przemawiać za umorzeniem zaległości za kwiecień 2007r., zgodnie bowiem z art.46 ust.1 w związku z art.47 ust.1 u.s.u.s. płatnik składek jest obowiązany obliczać, rozliczać i opłacać należne składki za dany miesiąc kalendarzowy. Wskazał, że likwidator bezpodstawnie założył umorzenie przez Zakład zadłużenia z tytułu nieopłaconych należności składkowych figurujących na koncie Spółdzielni U.-P. W..
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu z ... września 2007 r. Skarżąca podniosła, że przedstawiona przez organ wykładnia art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s. jest w sposób oczywisty wadliwa i błędne jest stanowisko organu, jakoby zakończeniem procesu likwidacji spółdzielni było dopiero wykreślenie jej z KRS.
Strona podkreśliła, że wykreślenie spółdzielni z Krajowego Rejestru Sądowego może nastąpić dopiero po zaspokojeniu wszystkich należności lub złożeniu spornych kwot do depozytu sądowego, czyli dopiero po umorzeniu przez Zakład należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s., bowiem ustawodawca przewidział, że całkowita nieściągalność składek w rozumieniu art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zachodzi w przypadku niezaspokojenia należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym. Jeżeli zaś zobowiązany do zapłaty ma środki na ich opłacenie lub złożenie odpowiedniej kwoty do depozytu sadowego (co jest warunkiem wykreślenia spółdzielni z KRS), to nie sposób mówić o niewypłacalności spółdzielni. Zdaniem skarżącego po wykreśleniu zlikwidowanej spółdzielni z rejestru przepis art. 28 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s. nie może znaleźć zastosowania, ponieważ nie można mówić o nieściągalności składek, jeśli zostały one opłacone lub odpowiednia kwota została złożona do depozytu sądowego, a zakładając racjonalność ustawodawcy powyższy przepis może znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacji przed wykreśleniem spółdzielni z KRS, co jest zgodne z ratio legis tego przepisu.
Umorzenie składek umożliwi z kolei - w ocenie skarżącej - wykreślenie spółdzielni z KRS - a właśnie taki jest cel art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s. Spółdzielnia U.-P. W.- w likwidacji podkreśliła, że w sprawie niniejszej chodzi o umorzenie składek w części finansowanej przez płatnika i brak jakichkolwiek przesłanek przemawiających przeciwko umorzeniu należności, gdyż bezsporne jest, że strona nie posiada żadnego majątku pozwalającego na zaspokojenie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniach obydwu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organ przepisu art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s., poprzez błędną jego wykładnię i błędne zastosowanie ( niezastosowanie ) w niniejszej sprawie, oraz w konsekwencji naruszenie przepisów postępowania ( art. 7, 77, 107 § kpa ), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z zawartą w przepisie art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zgodnie z przepisem art. 126 §1 Prawa spółdzielczego po zakończeniu likwidacji likwidator przedstawia walnemu zgromadzeniu do zatwierdzenia sprawozdanie finansowe na dzień zakończenia likwidacji, natomiast stosownie do § 3 powołanego przepisu po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego na dzień zakończenia likwidacji, likwidator zgłasza do Krajowego Rejestru Sądowego wniosek o wykreślenie spółdzielni z Krajowego Rejestru Sądowego oraz przekazuje księgi i dokumenty zlikwidowanej spółdzielni do przechowania. Wykreślenie powinno być ogłoszone przez sąd.
Stosownie do treści przepisu art. 28 ust. 1, 2 oraz ust. 3 pkt 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 i umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, a całkowita nieściągalność zachodzi m.in., gdy nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym.
Interpretacja przepisu art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s. dokonana przez organ, wskazująca, iż nie może być uznana całkowita nieściągalność w oparciu o tę przesłankę, dotąd dokąd nie zostanie wydane postanowienie sądu o wykreśleniu spółdzielni z Krajowego Rejestru Sądowego, zdaniem sądu nie może się ostać, gdyż oznaczałoby to, iż, przynajmniej w przypadku spółdzielni, przepis ten nigdy nie znajdzie zastosowania.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z treścią art. 125 § 3 Prawa spółdzielczego wykreślenie spółdzielni z Krajowego Rejestru Sądowego może nastąpić dopiero po zaspokojeniu wszystkich należności lub złożeniu spornych kwot do depozytu sądowego, z drugiej zaś strony, jeśliby zobowiązany do uiszczenia składek miał środki na ich opłacenie lub złożenie do depozytu sądowego, wówczas nie sposób mówić o jego niewypłacalności. Należałoby zatem przyjąć, że taki wniosek złożony po wykreśleniu spółdzielni z KRS zawsze musiałby zostać uznany za nieuzasadniony. Ma więc rację Skarżąca twierdząc, iż po wykreśleniu zlikwidowanej spółdzielni z rejestru art. 28 ust.2 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s. nie może już mieć zastosowania ponieważ nie można mówić o nieściągalności składek, jeżeli zostały one opłacone lub odpowiednia kwota została złożona do depozytu sądowego. Zakładając racjonalność ustawodawcy należy więc przyjąć, że art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s. może znaleźć zastosowanie jedynie w takiej sytuacji jak w sprawie niniejszej - po zakończeniu procesu likwidacji, lecz przed wykreśleniem spółdzielni z rejestru. Takiej interpretacji spornego przepisu nie stoi na przeszkodzie art. 126 Prawa spółdzielczego, z którego wynika, iż dopiero po zakończeniu likwidacji likwidator przedstawia walnemu zgromadzeniu do zatwierdzenia sprawozdanie finansowe na dzień zakończenia likwidacji. Zatem również treść tego przepisu świadczy o tym, że zakończenie likwidacji nie jest utożsamiane z wydaniem postanowienia o wykreśleniu spółdzielni z rejestru, lecz musi nastąpić jeszcze przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego przez walne zgromadzenie.
Należy stwierdzić, że dokonana przez organa interpretacja art. 28 ust. 3 pkt 4 była błędna, co niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem Skarżąca wnioskował o umorzenie jej zaległych należności w oparciu o tę właśnie przesłankę. Stwierdzenie, że w stosunku do Spółdzielni W. w likwidacji nie występuje całkowita nieściągalność spowodowało, iż organ nie rozpoznał sprawy wszechstronnie w zakresie jej pozostałych aspektów.
Zgodzić się co prawda należy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, że decyzje w przedmiocie umorzenia zaległych składek wydawane na podstawie art. 28 u.s.u.s. mają charakter uznaniowy i nawet wystąpienie przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia nie obliguje Zakładu do wydania decyzji pozytywnej.
O uznaniowym charakterze decyzji świadczy użycie przez prawodawcę zwrotu "Zakład może umorzyć należności". Podkreślić jednak należy, że uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w przepisach art. 107 k.p.a. Wręcz przeciwnie, organ prowadząc postępowanie w wyniku, którego ma zostać wydana decyzja uznaniowa ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Dokonana w postępowaniu ocena dowodów w oparciu o art. 80 k.p.a. nie może nosić cech dowolności. Wszelkie zaś istotne dla sprawy ustalenia i wnioski winny zostać zawarte w motywach podjętego rozstrzygnięcia. Organ winien mieć też na uwadze wynikającą z art. 7 kpa zasadę uwzględniania w wydawanych rozstrzygnięciach interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, która zgodnie z orzecznictwem sądowym i doktryną stanowi podstawowy element uznania administracyjnego.
Z uzasadnień decyzji wydanych w obu instancjach wynika, iż organ przyjmując brak przesłanki całkowitej nieściągalności - co było już wystarczającą przyczyną do wydania decyzji odmownej - nie zbadał i nie ocenił czy interes społeczny oraz słuszny interes indywidualny przemawiają za czy też przeciwko uwzględnieniu wniosku. Nie można uznać, za wypełnienie tego obowiązku zawarte w decyzji z ... listopada 2007r. wskazanie, iż wynoszący co najmniej 10 lat okres, w którym mogą być dochodzone należności Skarbu Państwa, powoduje, iż nie można zaniechać możliwości dochodzenia tych należności, których ZUS jest tylko dysponentem.
W związku z tym należy przyjąć, że zaskarżona decyzja narusza wyżej wymienione przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechanie w sprawie, która kończy się wydaniem decyzji uznaniowej dokonania wszechstronnego rozważenia interesu indywidualnego i interesu społecznego oraz brak przedstawienia wyników tych rozważań w wyczerpującym uzasadnieniu pisemnym decyzji, prowadzi do tego, iż rozstrzygniecie takie uchyla się spod kontroli sądu.
Rozpoznając sprawę ponownie organ przeprowadzi merytoryczne postępowanie w sprawie, zachowa proporcje pomiędzy interesem społecznym a słusznym interesem strony i mając do dyspozycji przepisy art. 28 u.s.u.s. rozważy, czy zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku strony.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło