V SA/Wa 2206/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska – Jóźków, , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nałożonej kary pieniężnej; oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], Generalny Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad odmówił K. S. umorzenia w całości lub w części kary pieniężnej w kwocie [...] zł, nałożonej decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r., za naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych – przejazdy bez instalacji urządzenia do naliczania opłat. W uzasadnieniu wskazano, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 56 i 57 ustawy o finansach publicznych, które mogłyby uzasadniać uwzględnienie wniosku o umorzenie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] września 2014 r. K. S. przywołał swą złą sytuację finansową oraz wskazał że nałożona na niego kara ma charakter incydentalny. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że K. S. prowadzi małą firmę budowlaną zatrudniającą [...] osób. Dochód firmy za rok 2013 wyniósł [...] zł a za okres od stycznia do maja 2014 r. [...]zł. Strona nie zalega z płatnościami w ZUS i US. Wnioskodawca jest jedynym żywicielem rodziny ma na utrzymaniu małżonkę (która nie otrzymuje żadnych świadczeń z ZUS- w tej sprawie prowadzone jest postępowanie sądowe) i małoletnią córkę. Państwo S. ponoszą wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego za: wywóz nieczystości [...] zł, podatek od nieruchomości płatny w ratach [...] zł, za wodę [...] zł, energię elektryczną [...] zł, usługi telekomunikacyjne [...] zł, internet [...] zł. Ponadto spłacają raty: kredytu hipotecznego w wysokości [...] zł, pożyczki hipotecznej [...] zł, pożyczki gotówkowej [...] zł i pożyczki gotówkowej w wysokości [...] zł. Organ wskazał, że K. S. zaciągnął kredyt- leasing operacyjny w [...] na zakup [...], który spłaca w racie miesięcznej w wysokości [...] zł oraz opłaca składki ZUS w kwocie [...] zł. Zdaniem organu analiza ustalonego w toku postępowania stanu faktycznego nie skłania do uwzględnienia wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie w postaci umorzenia należności w całości. Sytuacja życiowa i majątkowa wnioskodawcy nie wskazuje bowiem, by w sposób trwały nie posiadał on możliwości płatniczych. W ocenie organu nie występują po stronie wnioskodawcy takie okoliczności, które faktycznie mogłyby uzasadniać wniosek o umorzenie należności oraz potwierdzać fakt, że K. S. nie jest w stanie ponieść konsekwencji finansowych związanych z przejazdami po drodze krajowej bez uiszczenia przewidzianych przepisami prawa opłat. Okoliczności te nie stanowią dostatecznej podstawy do uwzględnienia wniosku o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu nałożonej kary pieniężnej. W ocenie organu okoliczność ukarania strony za naruszenie obowiązku opłaty elektronicznej i wynikająca z tego znaczna kwota nałożonego na stronę zobowiązania, nie może uzasadniać umorzenia należności w przedmiotowej sprawie. Takie rozstrzygnięcie organu administracji stanowiłoby w istocie premiowanie strony, która nie zastosowała się do obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Organ uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą również przesłanki z art. 57 ustawy o finansach publicznych tj. przesłanki uzasadniające zastosowanie ulg w spłacie należności pieniężnych w przypadku uzasadnionym względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa. Organ podkreślił, że dłużnik powinien we wniosku wykazać, że z uwagi na swoją sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów nie jest w stanie uiścić należności, a ściągnięcie jej w drodze egzekucji spowodowałoby dla niego nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki. W uzasadnieniu podkreślono, że ukarany opierał wniosek na niemożliwości uiszczenia kary z powodu trudnej sytuacji materialnej jednak przedstawiona dokumentacja, zdaniem organu, nie potwierdza, aby K. S. znajdował się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż prowadzi działalność gospodarczą, otrzymuje dochody, nie zalega z należnymi płatnościami. W związku z powyższym organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie są spełnione przesłanki art. 56 i art. 57 ustawy o finansach publicznych i odmówił udzielenia ulgi w spłacie należności. W skardze z dnia 26 marca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. S. wskazał, że ma małą firmę budowlaną i jest jedynym żywicielem rodziny. Jego żona zajmuje się [...] córką. Skarżący wskazał, że ma zaległości wobec ZUS i US. Podkreślił, że nałożona na niego kara jest w obecnej sytuacji niemożliwa do zapłacenia, dlatego wnosi o jej umorzenie w całości. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Stosownie do prawidłowo przywołanych przez Generalnego Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w zaskarżonej decyzji przepisów ustawy o finansach publicznych właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 (w tym należności będącej przedmiotem niniejszego postępowania) poprzez umarzanie zobowiązań w całości albo w części, odroczenie ich spłaty lub rozłożenie na raty. Art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych stanowi, że należności mogą być umarzane w całości, jeżeli: 1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł; 2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji; 5) zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Natomiast przesłanki umorzenia w części zobowiązania są określone w art. 57 ustawy o finansach publicznych, który stanowi, iż należności mogą być umarzane w części w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa. Wyliczenie zawarte w art. 56 ustawy o finansach publicznych jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których uprawniony organ ma prawo umorzenia zadłużenia. Zaistnienie którejkolwiek ze wskazanych przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego" (posługuje się sformułowaniem "mogą być umarzane"), co oznacza, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który nawet w przypadku stwierdzenia istnienia którejkolwiek (lub kilku) z przesłanek wymienionych w art. 55 ust. 1 pkt 1 - 5 ustawy może, ale nie musi, umorzyć należności. Innymi słowy odmowa umorzenia należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (patrz: uchwała SN z 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285; wyrok WSA w Warszawie z 23 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2737/06, LEX 302417). Wskazać należy, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy należności powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz właściwy w sprawie organ administracji publicznej, który - jak zaznaczono powyżej - może je umorzyć. Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem (patrz: wyrok WSA w Warszawie z 25 stycznia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1354/10 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przechodząc do niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz poddał analizie wniosek skarżącego w zakresie zastosowania art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Organ ustalił, że skarżący prowadzi małą firmę budowlaną zatrudniającą [...] osób. Dochód firmy za rok 2013 wyniósł [...] zł a za okres od stycznia do maja 2014 r. [...] zł. Strona nie zalega z płatnościami w ZUS i US. Wnioskodawca jest jedynym żywicielem rodziny ma na utrzymaniu małżonkę (która nie otrzymuje żadnych świadczeń z ZUS- w tej sprawie prowadzone jest postępowanie sądowe) i małoletnią córkę. Państwo S. ponoszą wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego za: wywóz nieczystości [...] zł, podatek od nieruchomości płatny w ratach [...] zł, za wodę [...] zł, energię elektryczną [...] zł, usługi telekomunikacyjne [...] zł, internet [...] zł. Ponadto spłacają raty: kredytu hipotecznego w wysokości [...] zł, pożyczki hipotecznej [...] zł, pożyczki gotówkowej [...] zł i pożyczki gotówkowej w wysokości [...] zł. Organ ustalił, że K.S. zaciągnął kredyt- leasing operacyjny w [...] na zakup [...], który spłaca w racie miesięcznej w wysokości [...] zł oraz opłaca składki ZUS w kwocie [...] zł. Zdaniem Sądu prawidłowe są wnioski organu wskazujące, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 56 ust. 1, pkt 1,2,4 u.f.p. Jak słusznie wskazał organ brak jest również dowodów uznania egzekucji za bezskuteczną a zatem w sprawie nie została spełniona przesłanka z cytowanego art. 56 ust. 1 pkt 3 u.f.p. Ponadto w ocenie Sądu prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa, życiowa oraz fakt, że skarżący pozostaje jedynym żywicielem rodziny nie daje podstaw do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności. Sytuacja wnioskodawcy nie wskazuje bowiem, by w sposób trwały nie posiadał on możliwości płatniczych. W ocenie Sądu organ słusznie uznał, że nie występują po stronie wnioskodawcy takie okoliczności, które faktycznie mogłyby uzasadniać wniosek o umorzenie należności oraz potwierdzać fakt, że K.S. nie jest w stanie ponieść konsekwencji finansowych związanych z przejazdami po drodze krajowej bez uiszczenia przewidzianych przepisami prawa opłat. Sąd zauważa jednakże, iż odmowa umorzenia należności pieniężnej nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej - zobowiązany może więc występować o umorzenie należności tak długo, jak długo należności te istnieją (wyrok NSA z 18 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 398-399/99). Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o finansach publicznych. Wnioskodawca będzie musiał jednak wykazać, iż w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, które uzasadniają ponowne złożenie wniosku. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji wyroku.