V SA/Wa 2207/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Protokolant - st. spec. Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2012 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; oddala skargę. W dniu [...] maja 2010 r. Z.K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w M. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i o przyznanie pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W dniu [...] września 2010 r. wnioskodawca zmarł. Wobec powyższego, w dniu [...] września 2010 r. małżonka wnioskodawcy - G.K. - złożyła wniosek transferowy, tj. wniosek o przyznanie jej płatności z uwagi na śmierć męża. Do wniosku dołączyła testament sporządzony przez zmarłego producenta rolnego, oświadczenie o przejęciu zobowiązania ONW, skrócony odpis aktu zgonu oraz oświadczenia trzech spadkobierców o wyrażeniu zgody na ubieganie się przez nią o płatności. W odpowiedzi na powyższe organ I instancji wezwał wnioskodawczynię do złożenia wyjaśnień i poinformował jednocześnie, że złożone dokumenty nie dają podstawy do przyznania płatności na podstawie wniosku transferowego. W odpowiedzi na wezwanie G.K. złożyła korektę do wniosku transferowego, a w dniu [...] czerwca 2011 r. przedłożyła organowi prawomocne postanowienie Sadu Rejonowego w P. stwierdzające nabycie spadku – w tym wchodzące w jego skład gospodarstwo rolne - po zmarłym Z.K. przez jego synów, tj. P.,R.J. i K.. W dniu [...] czerwca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał decyzję nr [...], którą odmówił przyznania G.K. płatności jednolitej, uzupełniającej płatności podstawowej i płatności do roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że z przedstawionych przez wnioskodawczynię dokumentów, tj. z prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku wynika, iż G.K. nie jest spadkobierczynią Z.K., a zatem w myśl przepisu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2007 r. nr 35, poz. 217 z późn. zm.) nie może nabyć prawa do płatności objętych wnioskiem. Zainteresowana nie zgodziła się z powyższą decyzją i złożyła odwołanie do Dyrektora Oddziału ARiMR, w którym wskazała, iż decyzja organu jest nieprawidłowa, ponieważ składając wymagane dokumenty, spełniła warunki przyznia jej płatności. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie odamwiające przyzania wnioskodawczyni płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ wyjaśnił, że z treści art. 22 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, iż w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej lub wsparcia specjalnego do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności lub tego wsparcia, płatności te lub wsparcie to przysługują spadkobiercy po spełnieniu przez niego określonych warunków. Dyrektor Oddziału zaznaczył, że wobec jasnej treści ww. przepisu nie ulega wątpliwości, że płatności po zmarłym rolniku mogą być przyznane tylko osobie będącej spadkobiercą zmarłego rolnika. Mając na uwadze powyższe organ zauważył, że w niniejszej sprawie z przedstawionego przez wnioskodawczynię postanowienia Sądu Rejonowego w P., dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym Z.K. wynika, że spadek, w tym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne – w związku z treścią sporządzonego przez Z.K. testamentu – nabyli jego synowie, tj. P.,R.J. i K.. Skoro zatem G.K. nie jest spadkobiercą Z.K., to nie spełnia przesłanki określonej w art. 22 ww. ustawy, nie może zatem przejąć płatności. Następnie organ wyjaśnił, że skoro G.K. nie jest spadkobiercą Z.K., to bez znaczenia dla sprawy pozostaje okoliczność, iż jej synowie, którzy nabyli spadek, wyrazili zgodę na ubieganie się przez wnioskodawczynię o ww. płatności. Mając zatem na uwadze, że zainteresowana nie spełnia przesłanki określonej w art. 22 ww. ustawy, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR orzekł, iż organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił G.K. przynania wnioskowanych płatności, a zatem zasadnym było utrzymanie zaskarżonego rozstrzygnięcia w mocy. Na powyższą decyzję G.K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., w której przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania podniosła, że będąc żoną zamarłego wnioskodawcy spełniła wszystkie warunki do otrzymania wnioskowanych płatności, tj. otrzymała numer identyfikacyjny, następnie zaś wszystkie wymagane dokumenty przedstawiła organowi. Tym samym zaskarżona decyzja, odmawiająca przyznania jej płatności jest jej zdaniem nieprawidłowa i krzywdzaca. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że płatnosci w ramach systemu wsparcia bezpośredniego przyznaje sie na wniosek rolnika, wyjatkowowo tylko mogą one zostać przyznane na podstawie wniosku tzw. “transferowego" innym ściśle okreslonym podmiotom (spadkobiercom ). Skarzaca nie spełniła tego warunku. Zatem nie może zrealizować swgo uprawnienia do ubiegania się o płatnosci na podstawie wniosku zmarłego rolnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zwazył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Badając w tym kontekście legalność zaskarżonej decyzji , zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej jest ona prawidłowa bowiem przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia mającego w sprawie zastosowanie prawa materialnego jak również zasad procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny i sprowadza się do ustalenia, że mąż skarżącej Z.K. złożył w dniu [...] maja 2010r. w Biurze Powiatowym ARiMR w M. wniosek o przyznanie na rok 2010 płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i o przyznanie pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. We wniosku zadeklarował grunty rolne o łącznej deklarowanej powierzchni użytków rolnych [...] ha do płatności jednolitej i [...] ha do płatnosci uzupełniajacej. Producent zmarł w dniu [...] września 2010r. W dniu [...] września 2010r. żona zmarłego wnioskodawcy G.K. złożyła wniosek o przyznanie jej płatności z uwagi na śmierć męża. Do wniosku dołączyła testament sporządzony przez zmarłego producenta rolnego, oświadczenie o przejęciu zobowiązania ONW, skrócony odpis aktu zgonu oraz oświadczenia trzech spadkobierców o wyrażeniu zgody na ubieganie się przez nią o płatności. Następnie G.K. złożyła korektę do wniosku transferowego, a w dniu [...] czerwca 2011 r. przedłożyła organowi prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w P. stwierdzające nabycie spadku – w tym wchodzące w jego skład gospodarstwo rolne - po zmarłym Z.K. na mocy testamentu przez jego synów, tj. P.,R.J. i K. w 1/ 3 części przez każdego z nich. Po rozpoznaniu sprawy organy ARiMR odmówiły przyznania G.K. płatności jednolitej, uzupełniającej płatności podstawowej i płatności do roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych wskazując, że zgodnie z przedstawionym prawomocnym postanowieniem Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po Z.K. G.K. nie jest jest jego spadkobierczynią, gdyż spadek po nim na mocy dziedziczenia testamentowego nabyli po 1/3 części synowie. Spór w sprawie niniejszej sprowadza się zatem do ustalenia czy prawidłowo organy ARiMR odmówiły skarżacej prawa do przyznania płatnosci obszarowych na rok 2010. z wniosku jej zmarłego męża kierując się jak wskazano w zaskarżonej decyzji treścią art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2007 r. nr 35, poz. 217 z późn. zm.) przyjmując,że prawo to jej nie przysługuje bowiem nie jest ona spadkobierczynią zmarłego wnioskodawcy. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U 2008 Nr 170 poz. 1051) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z kolei w myśl art. 18 ust 1 ustawy płatności obszarowe oraz płatność do krów i owiec są przyznawane na wniosek rolnika. Wniosek o przyznanie płatności obszarowych oraz płatności do krów i owiec składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin, o którym mowa w ust. 2,( do złożenia wniosku )nie podlega przywróceniu. Przepisy ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach regulują także sytuacje, związane ze śmiercią rolnika, która nastąpiła, jak w sprawie niniejszej po złożeniu, w trybie cyt. wyzej art. 18 ust. 1, wniosku o przyznanie płatności. Tryb postępowania w takich sprawach uzależniony jest zarówno od tego, jakiej płatności domagał się spadkodawca jak i od etapu postępowania administracyjnego w sprawie, a w sytuacji już zakończonego postępowania - od treści doręczonej decyzji. I tak zgodnie z art. 26 ustawy o płatnościach, w przypadku śmierci rolnika, który wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności cukrowej, lub płatnosci do pomidorów przed dniem doręczenia decyzji w sprawie przyznania tej płatności, płatność cukrową przyznaje się z urzędu spadkobiercy albo następcy prawnemu któremu przyznano płatnośc. Natomiast w myśl art. 27 ust. 1 ustawy o płatnościach, jeżeli po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania płatności obszarowych lub płatności cukrowej rolnik, do którego decyzja została skierowana zmarł, jego spadkobiercy przysługują prawa, które przysługiwałyby spadkodawcy, jako stronie postępowania. Inna też sytuacja została uregulowana w art. 22 ustawy o płatnościach. Obejmuje ona te stany faktyczne, w których śmierć rolnika nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania płatności. Wówczas to, stosownie do ust. 1 tego przepisu płatność przysługuje spadkobiercy, jeżeli 1) odpowiednio grunty rolne, które były objęte wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej lub specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, lub zwierzęta, które były objęte wnioskiem o przyznanie płatności do krów i owiec, były w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek, w posiadaniu spadkodawcy lub spadkobiercy; 2) spełnia on warunki do przyznania danej płatności lub wsparcia, z tym że w przypadku płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy chmielu niezwiązanej z produkcją i płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, płatności te przysługują, o ile spadkodawca spełniał lub spadkobierca spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o wstąpienie odpowiednio do postępowania w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej lub wsparcia specjalnego. W takim przypadku spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. W dalszej kolejności przepis ten obejmuje niezbędne elementy wniosku oraz katalog dokumentów, które spadkobierca zobowiązany jest do wniosku dołączyć. Istotne jest przy tym, że wniosek, o którym mowa w art. 22 ust. 2 ustawy o płatnościach, spadkobierca, stosownie do ust. 7, składa do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie płatności przez spadkodawcę. Z treści przepisów art. 18 ust. 1, art. 22 ust. 7 o płatnościach wynika, że ustawodawca rozróżnia instytucje: - wniosku o przyznanie płatności, - wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania oraz - wniosku o wypłatę płatności. Po wszczęciu postępowania administracyjnego wnioskiem spadkodawcy złożonym w ustawowym terminie, o którym mowa w art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach, o przyznanie płatności objętych wnioskiem poprzednika prawnego może ubiegać się jak przewidział ustawodawca i co wynika z powyższej regulacji jedynie spadkobierca bądź poprzez złożenie wniosku o wstąpieniu do toczącego się postępowania (art. 22 ust. 2) bądź wniosku o wypłatę przyznanych decyzją płatności (art. 27 ust. 4) albo też ustawodawca nakazał przyznanie tych płatności z urzędu (art. 26). Art. 22 ustawy o płatnościach, dotyczy przystąpienia do toczącego się już postępowania wszczętego na skutek wniosku innego podmiotu, który złożył sformalizowany wniosek w ustawowym terminie. Przepis ten, zdaniem Sądu stanowi również wyjątek od zasady, że płatności przyznawane są wnioskodawcy po spełnieniu przez niego warunków ich przyznania. Po śmierci składającego wniosek, która nastąpiła przed doręczeniem decyzji ustawodawca dalszy bieg postępowania administracyjnego, a w rezultacie ustalenie prawa do przejęcia płatności uzależnił od inicjatywy spadkobiercy. Skarżąca G.K. wobec śmierci męża, która nastąpiła po złożeniu przez producenta w zakreślonym ustawą terminie sformalizowanego wniosku, a doręczeniem decyzji w sprawie, wystąpiła o przyznanie na jej rzecz pomocy finansowej. Będąc żoną zmarłego, a zatem należąc do kręgu spadkobierców ustawowych wskazała na uprawnienie do przejęcia płatności po zmarłym mężu. Organ tym samym w dacie złożenia wniosku transferowego nie mógł przewidzieć, czy dziedziczenie po zmarłym producencie nastąpi na podstawie testamentu czy ustawy. W wyniku postępowania spadkowego okazało się jednak, że wnioskodawczyni nie wykazała swoich uprawnień do przejęcia płatności, gdyż status spadkobiercy jak wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w P. sygn. akt [...] jej nie przysługuje. Spadek po zmarłym producencie w tym do wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego nabyli bowiem z mocy testamentu jego synowie R.,P. i K.K. po 1/3 każdy z nich. Tym samym skoro wnioskodawczyni nie spełnia warunków określonych w art. 22 ustawy bowiem nie jest spadkobiercą wnioskującego o płatność producenta nie może nabyć prawa do przejęcia płatności obszarowych na rok 2010r. z wniosku złożonego przez męża Z.K.. Zatem zasadnie przyjął organ, iż bez znaczenia pozostaje zgoda wyrażona przez ujawnionych w postanowieniu Sądu spadkowego spadkobierców na to by ona ubiegała się o płatności. Z tego względu w ocenie Sądu słuszne jest stanowisko organów ARiMR o braku podstaw do przyznania skarżącej płatności na rok 2010 w trybie wniosku transferowego złożonego wskutek śmierci męża która nastąpiła w toku wszczętego przez niego postępowania wnioskiem o pomoc złożonym 15 maja 2010r. W tym miejscu wskazać należy, iż mimo, że istotnie z uregulowań zawartych we wspólnotowych aktach prawnych stanowiących realizację wspólnej polityki rolnej wynika, że wsparcie finansowe rolników i wszelkie dopłaty do produkcji rolnej z założenia mają charakter przedmiotowy i odnoszą się przede wszystkim do gospodarstwa rolnego i produkcji rolnej fakt posiadania i prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego wraz z mężem i posiadania jednego numeru identyfikacyjnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie producentów nie uzasadnia przyjęcia by w wyniku śmierci producenta, która nastąpiła po złożeniu przez niego wniosku o płatność, a przed wydaniem decyzji w sprawie płatności wniosek podlegałby innym rygorom aniżeli ustawodawca przewidział w art. 22 ustawy o płatnościach, dopuszczającym w razie zajścia szczególnych okoliczności możliwość zmiany podmiotu uprawnionego do płatności. Zatem zgodzić się również należy ze stanowiskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę, iż należy odróżnić uprawnienie do ubiegania się o płatności na podstawie wniosku zmarłego rolnika od uprawnienia do ubiegania się o płatności na podstawie współposiadanego gospodarstwa. Nie można zatem przyjąć, że złożony przez męża skarżącej wniosek o przyznanie płatności obszarowych do wspólnie użytkowanych gruntów rolnych uzasadniał w sytuacji śmierci producenta rozstrzygnięcie o płatnościach z pominięciem procedury określonej art. 22 ustawy na rzecz jego współmałżonka niezależnie od tego czy jest on, czy też nie spadkobiercą wnioskującego o pomoc rolnika. W związku z powyższym należało uznać, za prawidłowe stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, a znajdujące oparcie w regulacji zawartej w art. 22 ust 1 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organy wydające decyzje w przedmiotowej sprawie nie naruszyły również zasad informowania oraz działania w zaufaniu do organów państwa odnosząc się również w sposób bezpośredni do twierdzeń odwołującej się strony. Z wymienionych powodów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.