V SA/Wa 2208/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2013 r. sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę Przedmiotem skargi złożonej przez P. G. (zwanego dalej Skarżącym) jest postanowienie Ministra Finansów (zwanego dalej także organem odwoławczym lub II instancji) z [...] lipca 2012r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] maja 2012r., nr [...] w sprawie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...], działając jako organ egzekucyjny, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w oparciu o wyrok o sygn. akt III K 77/06 z 31 sierpnia 2006r. prowadzi egzekucję do majątku P. G.. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony Skarżącemu w dniu 27 kwietnia 2010 r. Pismem z 25 marca 2012 r. Skarżący złożył wniosek o wstrzymanie egzekucji, twierdząc, że przebywa w areszcie śledczym i nie jest w stanie dalej spłacać zadłużenia. Do wniosku załączył zaświadczenie potwierdzające fakt przebywania w Areszcie Śledczym w [...] a także informację, że nie pracuje zarobkowo. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z 2 maja 2012r. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego nie dopatrując się szczególnych okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Pismem z 9 maja 2012 r. Skarżący złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie do Ministra Finansów. Skarżący nie zgodził się z oceną Dyrektora Izby Skarbowej w [...] w zakresie oceny dotyczących szczególnych okoliczności przemawiających za wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał również, że posiada zadłużenie także z innych tytułów, które zamierza uregulować po opuszczeniu aresztu śledczego. Twierdzi, że w trakcie zatrudnienia w firmie "[...]" Sp. z o.o. dokonywał spłat w miarę swoich możliwości finansowych. Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2012r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] maja 2012r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Skarżący nie przedstawił okoliczności, które miałyby szczególny charakter. Jego osadzenie w areszcie śledczym i związana z tym sytuacja dotycząca czasowej niemożności spłaty zobowiązań nie może, zdaniem Ministra Finansów, stanowić przesłanki do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Zauważył przy tym, że oprócz "szczególnych przypadków" instytucja wstrzymania postępowania egzekucyjnego ma charakter fakultatywny i opiera się na tzw. "uznaniu administracyjnym" o czym świadczy użycie w treści art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej u.p.e.a., słowa "mogą". Oznacza to, że wypełnienie przesłanek nie zobowiązuje dyrektora izby skarbowej do zajęcia stanowiska zgodnie z żądaniem strony. Dlatego też Minister Finansów stanął na stanowisku, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia, tzn. organ nadzoru może, ale nie musi, wstrzymać postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie prowadzona egzekucja okazała się nieskuteczna, z uwagi na brak majątku, z którego można by skutecznie przeprowadzić egzekucję. Zdaniem Ministra Finansów argument dotyczący trudnej sytuacji finansowej z uwagi na osadzenie w areszcie śledczym zasługuje na poważne potraktowanie, jednakże nie stanowi przesłanki wstrzymania postępowania egzekucyjnego, które jest instytucją nadzwyczajną i dlatego może być stosowane jedynie w wyjątkowych przypadkach. Oddala ono bowiem w czasie realizację obowiązków ciążących na zobowiązanych. Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 1 "a" pkt 16 u.p.e.a. przez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego rozumie się wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych oraz niepodejmowanie nowych środków egzekucyjnych. Stwierdził także, że wstrzymanie postępowania egzekucyjnego ma charakter tymczasowy - trwa nie dłużej niż do ustania przyczyny wstrzymania. Natomiast organ zauważył, że sam Skarżący wskazuje, że tego czasu nie jest w stanie ustalić. Dlatego też, zdaniem Ministra Finansów, stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] maja 2012r., nie narusza normy określonej w art. 23 § 6 u.p.e.a. Pismem z 18 sierpnia 2012r. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Finansów z [...] lipca 2012r. Wyjaśnił, że jego przypadek winien zostać zaliczony do szczególnych, gdyż osadzenie w placówce penitencjarnej bez zatrudnienia na 4 lata oraz brak możliwości wywiązywania się z zobowiązań finansowych, o tym świadczy. Ponadto Skarżący wskazał przewidywaną datę, do której będzie przebywał w jednostce penitencjarnej i wniósł o wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do 5 maja 2016 r. Do skargi załączył zaświadczenie z 16 sierpnia 2012 r. wystawione przez Zakład Karny w [...] informujące, że osadzony nie jest zatrudniony odpłatnie. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalnie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym wydanych w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym postanowień podlegających zaskarżeniu zażaleniem, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie, oraz postanowienie je poprzedzające, są zgodne z prawem. Odnosząc się do sformułowanych w skardze zarzutów, należy wskazać, co następuje: Zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ, z zastrzeżeniem § 7. Dyrektor izby skarbowej może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych niż pozostających we właściwości urzędów skarbowych wyłącznie za zgodą wierzyciela art. 23 § 7 u.p.e.a.). W myśl art. 1a pkt 16 u.p.e.a. przez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego - rozumie się wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, oraz niepodejmowanie nowych środków egzekucyjnych. Oznacza to, że dla możliwości wtrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego konieczne jest ustalenie, iż zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek. Jeżeli w toku postępowania ustalone zostanie, że przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie występuje, organ nie może uwzględnić żądania strony, gdyż stanowiłoby to naruszenie prawa. W razie ustalenia, że w sprawie występuje przesłanka, której istnienie warunkuje zastosowanie art. 23 § 6 u.p.e.a, organ w ramach uznania administracyjnego podejmuje rozstrzygnięcie, w którym uwzględnia żądanie strony w całości lub w części albo żądania strony nie uwzględnia. Sądowa kontrola zgodności z prawem postanowienia wydanego w trybie art. 23 § 6 u.p.e.a. wymaga więc zbadana w pierwszej kolejności, w jaki sposób organ dokonał wykładni pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", którego zaistnienie umożliwia zastosowanie przewidzianej w analizowanym przepisie instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnej. Dokona przez organ wykładnia powyższego pojęcia warunkuje zakres postępowania dowodowego. Organ nadzoru wskazał, że pod tym pojęciem należy rozumieć zdarzenia o charakterze wyjątkowym, odbiegające od występujących powszechnie, na które Zobowiązany nie miał wpływu. Do takich zdarzeń organ zaliczył m.in. sytuacje losowe zaistniałe niezależnie od woli Strony. Minister Finansów, jak wynika z treści jego postanowienia, podzielił wykładnię pojęcia szczególnie uzasadnionych przypadków dokonaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...], podkreślając jednocześnie, że okoliczności uzasadniające wstrzymanie czynności egzekucyjnych muszą mieć charakter wyjątkowy, w sposób oczywisty odbiegający od występujących powszechnie. Ponadto na te okoliczności Skarżący nie miał wpływu i są niezależne od sposobu jego postępowania (np. w wypadku klęski żywiołowej lub wypadku losowego). Przedstawioną przez organy wykładnię pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela. Jak wynika z pism składanych w toku postępowania przez Skarżącego, tą szczególną okolicznością jest w jego ocenie pozbawienie wolności. W ocenie sądu słusznie organ II instancji zauważył, że p\ozbawienie wolności Skarżącego i związana z tym sytuacja dotycząca czasowej niemożności spłaty zobowiązań nie może stanowić przesłanki do wstrzymania postępowania egzekucyjnego, gdyż pozbawienie wolności jest następstwem konkretnego postępowania Skarżącego, które zostało poddane ocenie niezawisłego sądu. Dlatego też nie może stanowić przesłanki wstrzymania postępowania egzekucyjnego, która jest instytucją nadzwyczajną i może być stosowane jedynie w wyjątkowych przypadkach. Ponadto słusznie Minister Finansów zauważył, że oprócz "szczególnych przypadków" instytucja wstrzymania postępowania egzekucyjnego ma charakter fakultatywny i opiera się na tzw. "uznaniu administracyjnym". Oznacza to, że nawet wypełnienie przesłanek nie zobowiązuje organu nadzoru do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Organ ma więc prawo wyboru rozstrzygnięcia i może, ale nie musi, wstrzymać postępowanie egzekucyjne. W powyższym kontekście zasadnie organ II instancji wskazał, że istotą egzekucji jest jak najszybsze wyegzekwowanie należnych zobowiązań. Do jej wszczęcia dochodzi w przypadku braku dobrowolnej zapłaty ciążących zobowiązań. Z samej istoty postępowania egzekucyjnego wynika jego uciążliwość dla podmiotu, wobec którego to postępowanie jest prowadzone. Zasadnie również organ podkreślił, że prowadzona w sprawie egzekucja okazała się nieskuteczna, z uwagi na brak majątku, z którego można by skutecznie przeprowadzić egzekucję. Pozbawienie wolności mimo, że może oddalić w czasie realizację obowiązków ciążących na zobowiązanym, to jednak nie oznacza, że w określonym czasie Skarżący (będąc pozbawionym wolności) podejmie zatrudnienia i będzie otrzymywał z tego tytułu określone dochody, z których to z kolei będzie możliwe prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, pomimo subiektywnego przekonania Skarżącego o szczególnych okolicznościach nie można z nich wywieźć podstawy istnienia przesłanki dla wtrzymania postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę Minister Finansów prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdzając w ramach "uznania administracyjnego", że przedstawione przez Skarżącego okoliczności nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku, w rozumieniu art. 23 § 6 u.p.e.a. Z uwagi na powyższe, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa oraz uznając zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.