V SA/Wa 221/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... stycznia 2009 r. nr ... w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP; uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z ... kwietnia 2008 r. A. M., obywatelka A. (zwana dalej: skarżącą) wystąpiła do Wojewody P. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony uzasadniając go założeniem rodziny i chęcią zamieszkania z mężem w Polsce. Decyzją z ... września 2008 r. nr ... Wojewoda P. działając na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 4 i pkt 6 lit. b i art. 62 ust. 1 i 3 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006r. Nr 234, poz. 1694 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) odmówił skarżącej udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że ... marca 2008 r. skarżąca, przebywając w Polsce bez ważnego tytułu pobytowego zawarła związek małżeński z obywatelem polskim K. K. Postępowanie wyjaśniające wykazało, iż związek ten został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Powyższe wynika z pisma Komendanta M. Oddziału Straży Granicznej w G. z ... kwietnia 2008 r., weryfikującego argumentację złożonego przez skarżącą wniosku z ... kwietnia 2008 r., oraz z diametralnych różnic w zeznaniach małżonków uzyskanych w toku postępowania dowodowego (wywiadu środowiskowego) m.in. w zakresie wzajemnej charakterystyki małżonków, posiadanych przez skarżącą dzieci, czy miejsca spędzenia przez nich ostatniego Sylwestra. Przedstawione okoliczności uzasadniały, w ocenie Wojewody P., tezę o fikcyjnym zawarciu małżeństwa, co z kolei stanowi podstawę odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, z uwagi na wystąpienie przesłanki określonej w art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Wojewoda P. zwrócił również uwagę, iż skarżąca w toczącym się postępowaniu zeznała nieprawdę i zataiła prawdę, czym dodatkowo wyczerpała negatywną przesłankę określoną w art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o cudzoziemcach. Wyjaśniając odmowę wydania wnioskowanego zezwolenia organ administracji stwierdził również, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 57 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, stanowiącym, że cudzoziemcowi małżonkowi obywatela polskiego nie można odmówić udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli wyłączną podstawą odmowy byłaby którakolwiek z przyczyn, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 3 i 7-9 ustawy o cudzoziemcach. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez udzielenie skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony zarzucając organowi szereg uchybień o charakterze procesowym. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z ... stycznia 2009 r., nr ...utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 57 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ odwoławczy analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie obligatoryjna przesłanka do odmowy udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony określona w art. 57 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony złożył wniosek lub dołączył do niego dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje, jak również zeznał nieprawdę lub zataił prawdę albo, w celu użycia za autentyczny, podrobił lub przerobił dokument bądź takiego dokumentu jako autentycznego używał. W tym kontekście organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż skarżąca pouczona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zeznała, iż jej syn A. K. przebywa w F. podczas gdy decyzją Wojewody P. z ... sierpnia 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z ... grudnia 2008 r., orzeczono o wydaleniu syna skarżącej z terytorium Polski. Odnosząc się natomiast do zastosowania wobec skarżącej art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, Szef Urzędu stwierdził, iż zebrany dotychczas materiał dowodowy nie jest wystarczający do zastosowania wobec skarżącej wskazanego przepisu, bowiem pomiędzy małżonkami wystąpiły wprawdzie istotne różnice, jednakże do pewnych kwestii byli oni również zgodni. Przyznając w tym kontekście rację argumentom skarżącej zawartym w uzasadnieniu odwołania, Szef Urzędu stwierdził również, że przeprowadzony w sprawie wywiad środowiskowy nie może stanowić dowodu w przedmiotowym postępowaniu z uwagi na naruszenie art. 79 § 1 k.p.a. Tym samym w ocenie organu odwoławczego, opisywany związek małżeński wymaga ponownej oceny podczas kolejnego postępowania w sprawie o udzielenie skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W skardze na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z ... stycznia 2009 r., pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na wadliwym uzasadnieniu decyzji i niewskazaniu motywów rozstrzygnięcia oraz niewłaściwie zastosowanym art. 56 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach i nieuwzględnieniu, iż skarżąca nie została prawidłowo pouczona o prawie do odmowy odpowiedzi na pytania dotyczące jej syna w zakresie opisanym w art. 83 § 2 k.p.a. W ocenie pełnomocnika skarżącej nie sposób ustalić, czy wyłączną przyczyną utrzymania zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy była treść zeznania złożonego przez stronę, które to zostało uznane przez organ II instancji za nieprawdziwe, czy też decyzja została oparta na zebranym przez organ I instancji materiale dowodowym. Rozpatrując bowiem sprawę organ odwoławczy nie potwierdził by zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na oddalenie wniosku na podstawie art. 55 ustawy o cudzoziemcach. Kwestia natomiast znajomości, bądź też braku znajomości pomiędzy mężem skarżącej a jej synem nie ma, w ocenie pełnomocnika, żadnego znaczenia prawnego w niniejszej sprawie, a badanie tej okoliczności nie mieści się w badaniu katalogu przesłanek wymienionych w art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej odrzucenie wskazując na złożenie jej po upływie terminu, a z ostrożności procesowej wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż wszystkie zarzuty zawarte w skardze są niezasadne. Postanowieniem z 9 czerwca 2009 r. o sygn. akt V SA/Wa 468/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę z powodów fiskalnych. Kolejnym postanowieniem z 6 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną od postanowienia z 9 czerwca 2009 r. z uwagi na nieuiszczenie, przez profesjonalnego pełnomocnika, stosowanego wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie na postanowienie z 6 października 2009 r. oraz skargę kasacyjną od postanowienia z 9 czerwca 2009 r. odrzucającego skargę, postanowieniami z 8 grudnia 2009 r. oraz z 29 stycznia 2010 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcia Sądu I instancji, skutkiem czego było skierowanie sprawy na rozprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargą. Sprawa dotyczy wniosku skarżącej cudzoziemki o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji z ... stycznia 2009 r. wskazał, że podstawą prawną odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jest art. 57 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym – cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony: a) złożył wniosek lub dołączył do niego dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje, b) zeznał nieprawdę lub zataił prawdę albo, w celu użycia za autentyczny, podrobił lub przerobił dokument bądź takiego dokumentu jako autentycznego używał. Zdaniem organu odwoławczego świadome zatajanie przez skarżącą w trakcie postępowania administracyjnego, że na terenie Polski przebywa członek jej rodziny – syn A. K. ewidentnie wskazuje na chęć wprowadzenia organu w błąd. Przez swoje zachowanie skarżąca uniemożliwiła organowi przeprowadzenie istotnego dla oceny przedmiotowego związku małżeńskiego dowodu z zeznań świadka A. K. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, iż dotychczas zebrany materiał dowodowy nie jest wystarczający do zastosowania wobec skarżącej przesłanki z art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach w myśl którego – cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim (...), a związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Powyższe stanowisko organu należało uznać za błędne, gdyż – w opinii Sądu – samo zatajanie przez skarżącą informacji o pobycie jej syna w Polsce nie jest wystarczające do zastosowania przesłanki z art. 57 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Wskazać bowiem należy, że fałszywe informacje, czy fałszywe zeznania o których mowa w tym przepisie mogą stanowić podstawę do odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony o ile mają znaczenie w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2007 r. sygn. II OSK 488/06, LexPolonica nr 1343726). Skoro zaś organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji uznał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy (w postaci przesłuchań małżonków oraz świadków) nie dawał podstaw do stwierdzenia, iż skarżąca zawarła fikcyjny związek małżeński. To nie sposób na tym etapie postępowania dowieść, iż ewentualne przesłuchanie A. K. miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też – zdaniem Sądu – trafnie zarzucono w skardze, iż podanie przez skarżącą nieprawdziwej informacji dotyczącej pobytu jej syna w Polsce nie mogło być wyłączną podstawą do odmowy udzielania skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach – organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego (...) ustala, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że: 1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynika to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub grupie społecznej; 2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa; 3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie; 4) małżonkowie nie spotkali się nigdy przed zawarciem małżeństwa; 5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga; 6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą; 7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już małżeństwa dla pozoru. Stosowanie do ust. 2 tego artykułu – przy wykonaniu czynności mających na celu ustalenie okoliczności, o których mowa w ust. 1, nie stosuje się art. 79 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy więc zauważyć, że przepis art. 55 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wprowadza istotne ograniczenie uprawnień procesowych strony, gdyż wyłącza stosowanie art. 79 k.p.a., który zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do powiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej siedem dni przed terminem oraz gwarantuje stronie prawo czynnego uczestniczenia w dokonywanych czynnościach dowodowych. Powyższego wyłączenia art. 79 k.p.a., przy badaniu czy zawarty związek małżeński cudzoziemca nie jest związkiem fikcyjnym, organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie dostrzegł i błędnie uznał jego naruszenie przy wydawaniu decyzji Wojewody P. z ... września 2008 r. Zatem nie było obowiązku, co więcej nawet nie jest celowe, aby organ informował skarżącą o zamiarze przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w mieszkaniu małżonków przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, która sprawdza czy faktycznie skarżąca zamieszkuje razem z małżonkiem. Sąd za niezasadny uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 83 § 2 k.p.a., ponieważ z protokołów przesłuchań skarżącej wynika, iż skarżąca o prawie odmowy zeznań była każdorazowo pouczana przez organ. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż zaskarżoną decyzję należało uchylić. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym organ winien na nowo zbadać przesłanki o jakich mowa w art. 55 ustawy o cudzoziemcach z wykorzystaniem dotychczas zebranego materiału dowodowy, jak i przeprowadzić na nowo dowody, tak aby wszystkie istniejące wątpliwości co do zawartego związku małżeńskiego wyjaśnić, a następnie wydać decyzję odpowiadającą rygorom z art. 107 k.p.a. Mając powyższe okoliczności na uwadze i działając na podstawie treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.