V SA/Wa 2211/11
WyrokWSA w Warszawie2012-06-12
Skład orzekający: Beata Blankiewicz – Wóltańska, Barbara Mleczko – Jabłońska, Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz obowiązek wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.)?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Kluczowe naruszenie polegało na zaniechaniu powiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, co stanowiło naruszenie zasady czynnego udziału strony (art. 10 k.p.a.). Ponadto, organ nie odniósł się do istotnego dla sprawy zaświadczenia W. z dnia [...] września 1993 r., naruszając tym samym obowiązek wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji pozbawiającej M. W. uprawnień kombatanckich. M. W. pierwotnie uzyskał uprawnienia na podstawie służby w aparacie bezpieczeństwa publicznego. Po otrzymaniu informacji z IPN o wykonywaniu przez jednostkę M. W. zadań operacyjnych związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych, organ pierwszej instancji pozbawił go tych uprawnień. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji z powodu naruszenia proceduralnego (niezbadanie terminu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), organ wydał postanowienie o uchybieniu terminu, a następnie decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji. M. W. zaskarżył tę decyzję, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym brak oceny istotnego zaświadczenia oraz brak umożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz M. W. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz M. W. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
1. M. W. uprawnienia kombatanckie uzyskał na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego Z. B. [...] w W. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od stycznia [...]r. do kwietnia [...]r. podczas służby w K.
Pismem z [...] lutego 2009r. Instytut Pamięci Narodowej poinformował Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że K. w latach [...] wykonywała zadania operacyjne związane z likwidacją ugrupowań mających na celu walkę o niepodległość i suwerenność RP.
W związku z powyższym, Urząd do ustalonych okoliczności zastosował przepisy art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego z 24 stycznia 1991r. (Dz.U. z 2002r. nr 42 poz. 371) który stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP.
2. Decyzją z [...] września 2009r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (w skrócie: Kierownik Urzędu) pozbawił M. W. uprawnień kombatanckich. Organ wskazał, powołując się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, że uprawnień kombatanckich pozbawia się nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Fakt udziału strony w zwalczaniu takich organizacji w ramach służby w K., nawet jeśli nie był on w pełni dobrowolny i nawet jeśli miał miejsce w ramach służby wojskowej, powoduje utratę uzyskanych wcześniej uprawnień kombatanckich.
3. Od tej decyzji zainteresowany wniósł do Kierownika Urzędu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym domagał się uchylenia w całości decyzji jako przedwczesnej i niezasadnej oraz uzupełnienie postępowania dowodowego przez wyniki szczegółowej kwerendy w Instytucie Pamięci Narodowej, a do tego czasu zawieszenie postępowania. Autor wniosku zarzucił decyzji naruszenie przepisów ustawy o kombatantach, w szczególności dyspozycji art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku
z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c, ponadto obrazę przepisów postępowania poprzez brak umożliwienia stronie zapoznania się z materiałami postępowania.
4. Kierownik Urzędu po rozpoznaniu ww. wniosku decyzją z [...] listopada 2009r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] września 2009r. Z akt ZBoWiD (własnoręcznie spisany życiorys, deklaracja członkowska ZBoWiD, zaświadczenie W. z [...] stycznia 1977r.) wynika, że M. W. pełnił służbę wojskową w L. od [...]r.. do [...]r.., wykonywał przy tym działania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Informacje te, znajdują potwierdzenie także w uzyskanym przez Urząd piśmie z Instytutu Pamięci Narodowej z [...] lutego 2009r., w którym wskazano, że K. w okresie pełnienia w nim służby przez zainteresowanego brała udział w walkach z N., A., Z. [...] oraz innymi ugrupowaniami działającymi na rzecz suwerennej i niepodległej RP. Kierownik Urzędu odniósł się także do "Protokołu z przeglądu akt sprawy" podnosząc, że obrazowało ono jedynie stanu sprawy i nie ma decydującego znaczenia dla jej wyniku.
5. Na powyższą decyzję M. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jako przedwczesnej i niezasadnej oraz o przekazanie akt sprawy organowi administracji publicznej celem uzupełnienia postępowania dowodowego. Autor skargi zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach, poprzez odniesienie wykonywania zadań śledczych i operacyjnych do osoby zainteresowanego. Ponadto organowi prowadzącemu postępowanie zarzucił obrazę przepisów postępowania przy wydawaniu zaskarżonej decyzji poprzez brak umożliwienia stronie zapoznania się z materiałami postępowania, nieuznanie dowodów przedłożonych przez stronę bez wyjaśnienia przyczyn zajętego stanowiska. Zarzucił, że organ nie zaczekał na zakończenie szczegółowej kwerendy w archiwach Instytutu Pamięci Narodowej oraz, że powołał się na dokument nieznany autorowi skargi.
6. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 2010 r., sygn. V SA/Wa 123/10 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2009 r.
W motywach wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli w niej przedstawionych.
Z akt spraw wynika, iż skarżący decyzję organu pierwszej instancji odebrał w dniu 16 września 2009 r., co zostało potwierdzone jego własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, znajdującym się w aktach administracyjnych. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy datowany na dzień 2 października 2009r. skarżący wniósł 5 października 2009r. (data stempla pocztowego). Zatem M. W. uchybił 14-dniowemu terminowi, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa, ponieważ termin ten minął w dniu 30 września 2009r.
W zaistniałej sytuacji organ był zobowiązany w pierwszej kolejności zbadać, czy wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony w terminie. W przypadku zaś stwierdzenia uchybienia terminu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zgodnie z art. 134 kpa, winien był wydać postanowienie o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ nie dopełnił tego obowiązku i wydał zaskarżoną decyzję, czym naruszył powyżej określone przepisy, jak również naruszył art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Naruszenie to ma charakter rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
W tej sytuacji Sąd nie mógł dokonywać merytorycznej oceny argumentów podniesionych przez zainteresowanego w skardze. Zaskarżona decyzja jest nieważna, w związku z czym w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] września 2009r.
8. W efekcie tych wytycznych Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. w trybie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
Powyższy akt administracyjny nie podlegał ocenie w trybie sądowoadministracyjnym.
9. W dniu [...] czerwca 2011 r. (data stempla pocztowego) M. W. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2009 r. uznając, iż podstawę prawną tego żądania stanowi treść art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
10. Kierownik w/w Organu decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. – stosownie do treści art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 2 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji. W motywach wskazał, że jest możliwe wyjątkowo, albowiem w procedurze administracyjnej dominuje zasada trwałości decyzji administracyjnych. Podniesiono, że Kierownik wskazanego Urzędu nie naruszył prawa, lecz tylko zrealizował swoje kompetencje przewidziane w ustawie, w której zapisano pozbawienie uprawnień kombatanckich osób i które spełniają negatywne przesłanki ustawowe. Nie może zatem być mowy o tym, iż zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
11. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. W. wskazał na naruszenie prawa materialnego i procesowego. Podniósł, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie odniósł się do złożonych przez niego wniosków dowodowych, w szczególności kwerendy w zasobach IPN w celu stwierdzenia prowadzenia przez wnioskodawcę walk z oddziałami UPA. Nie było udziałem M. W. prowadzenie działań przeciwko oddziałom prowadzącym walkę o niepodległość i suwerenność RP.
Dodatkowo wskazano także na obrazę art. 7 i 77 k.p.a. poprzez pominięcie argumentacji zawartej w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r.
12. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. – stosownie do treści art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 158 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 i 157 k.p.a. – Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach wskazał, że w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organ orzekający bada jedynie czy występują przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji. Nie prowadzi natomiast postępowania dowodowego w przedmiocie weryfikacji uprawnień kombatanckich.
Zgodnie z przyjętym w doktrynie prawa administracyjnego poglądem stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest obarczona jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
W ocenie organu zarzuty strony zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są bezzasadne. Organ w sposób prawidłowy przeprowadził w sprawie strony postępowanie weryfikacyjne dokładnie wyjaśniając stan faktyczny sprawy. W uzasadnieniu decyzji wskazał na podstawie jakich dowodów zostało wydane rozstrzygnięcie pozbawiające zainteresowanego uprawnień kombatanckich. Organ umożliwił stronie zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Zdaniem Kierownika Urzędu zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do pozbawienia strony uprawnień kombatanckich w oparciu o przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach.
W ocenie organu orzekającego w sprawie nie wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., w szczególności nie wystąpiła przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
13. M. W. w skardze do Sadu zarzucił obrazę prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c cyt. ustawy o kombatantach (...) przez przypisanie skarżącemu wykonywanie zadań śledczych i operacyjnych podejmowanych względem organizacji niepodległościowych, a także obrazę przepisów postępowania przez brak oceny zaświadczenia W. [...] z dnia [...] września 1993 r., z którego treści wynika, że skarżący pełnił służbę wojskową w W. od [...] r. do [...]r., przy czym od [...] grudnia 1949 r. brał udział wraz ze specjalną jednostką wojskową – w zwalczaniu [...].
W motywach skarżący powiązał zaniechanie oceny tego dokumentu z obrazą także art. 7 i 77 k.p.a.
14. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.
Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie, bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny, bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może, zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.
II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.
III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a., lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a., lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
IV. Oceniając - w powyższym kontekście - treść skargi wskazać trzeba, że zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem istotnym naruszeniem procedury administracyjnej dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego było zaniechanie powiadomienia strony skarżącej, stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a., o możliwości, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę do sformułowania żądania wszczęcia postępowania w sprawie jego wznowienia na wniosek strony (art. 147 k.p.a.)- vide B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 85, teza 5.
Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu obejmuje - stosownie do art. 10 k.p.a. – w zakresie prawa do obrony uprawnienie tejże do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (w zakresie konsekwencji vide treść art. 81 k.p.a.). Gwarantowana w art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału w postępowaniu obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu we wskazanych czynnościach skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. - vide wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998 roku, ISA/Lu 652/97, niepublikowany.
Pogląd ten jest akceptowany w najnowszej literaturze, albowiem nadal przyjmuje się że naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie o wznowienie postępowania, niezależnie od tego, czy miało wpływ na treść decyzji (vide G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 131.).
W niniejszej sprawie – przed wydaniem obu decyzji – treść art. 10 § 1 k.p.a. w ogóle nie miała zastosowania.
Niezależnie od argumentacji skargi podnieść trzeba, iż art.10 k.p.a. wprowadza zasadę oznaczającą z jednej strony obowiązek zapewnienia stronie przez Organ czynnego udziału w każdym postępowaniu, z drugiej stwarza warunki w celu umożliwienia stronie wypowiedzenia, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszanych żądań. Strona nie jest zobowiązana do czynnego udziału w postępowaniu, stanowi to jej uprawnienie, jednakże organ administracji ma obowiązek umożliwienia stronie skorzystania z tego uprawnienia. Zgodnie zaś art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się, co do przeprowadzanych dowodów. W sprzeczności pozostawać z tą zasadą będzie sytuacja, kiedy nie dostrzegając treści art. 10 k.p.a. Organ nie dał możliwości wyjaśnienia okoliczności faktycznych, które stanowiły następnie podstawę do wydania decyzji.
Naruszenie obowiązku stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które w istotny sposób może wpływać na wynik sprawy i ustalenia faktyczne organu.
V. Odnosząc się zaś do pisma Kierownika Urzędu z dnia [...] czerwca 2012 r. (k. 48 akt sądowych) wskazać należy, że postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem, w którym należy stosować również treść art. 10 k.p.a. Pouczenie strony o możliwości wypowiedzenia się w kwestii będącej przedmiotem postępowania w zakresie pozbawienia uprawnień kombatanckich nie sanuje późniejszych tym względzie uchybień – w trybach nadzwyczajnych. Wyraźnie trzeba podkreślić, że także w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji należy – przed wydaniem obu decyzji – powiadomić stronę o jej uprawnieniach wynikających z treści art. 10 k.p.a.
VI. W kwestii zasadności skargi wskazać trzeba, że żądanie skarżącego stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] września 2009 r. oparte jest na stwierdzeniu, iż przy rozstrzyganiu sprawy nie wzięto pod uwagę zaświadczenia W. [...] z dnia [...] września 1993 r., z którego treści wynika, iż jednostka wojskowa w której służył "brała udział w zwalczaniu [...]".
Faktem jest to, że w w/w decyzji w żaden sposób nie odniesiono się do treści dokumentu. Gdyby przyjąć, że informacja zawarta w nim jest prawdziwa, to brak jest podstaw do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich, a to winno być przedmiotem przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. W ocenie sądu takie naruszenie prawa powinno Kierownika Urzędu skłonić do zastanowienia się nad tym, czy w istocie nie doszło do jego rażącego naruszenia, co winno znaleźć swój wyraz także w motywach zaskarżonej decyzji.
Tymczasem rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2011 r. do tej kwestii – istotnej dla skarżącego – w ogóle się nie odnosi.
Zgodnie z dyrektywą art. 77 § 1 k.p.a. Organ jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jeżeli uznano, iż wskazane wyżej zaświadczenie nie może być uznane za wiarygodne, to należało to wykazać w motywach rozstrzygnięcia.
Szczegółowej oceny – w kontekście przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – wymagają także inne kwestie podnoszone we wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2011 r. (k.76-78 akt adm.), a także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (k.83-85 akt adm.), o czym mowa w skardze skierowanej do Sądu.
VII. mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1b i c w zw. z art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło