V SA/Wa 2213/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi U. W. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz U. W. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez U. W. jest decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] o odmowie przyznania stronie środków finansowych na realizację projektu pt. "Testy chromodynamiki kwantowej (QCD) w obszarze małych ułamków pędu niesionego przez partony oraz poszukiwania śladów ewolucji BFKL z wykorzystaniem danych eksperymentu CMS przy akceleratorze LHC". Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Komunikatem z dnia 27 października 2011 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego o ustanowieniu programu pod nazwą “Diamentowy Grant" został ogłoszony konkurs o finansowanie projektów badawczych. Zgodnie z ogłoszeniem (pkt 14 ogłoszenia), wnioski przyjęte do konkursu oceniane były przez Zespół specjalistyczny do spraw projektów zgłoszonych w ramach programu pn. "Diamentowy Grant", powołany Zarządzeniem MNiSW nr 14/2012 z dnia 15 lutego 2012 r. Na konkurs wpłynęło 358 wniosków, ocenie podlegało 337 wniosków, 21 wniosków nie spełniało wymogów formalnych. Zespół na posiedzeniach w dniach 20 - 22 lutego 2012 r., dokonał oceny wniosków i ustalił listę rankingową. Po analizie przedstawionego dorobku naukowego osoby prowadzącej badania, wartości naukowej oraz pozostałych kryteriów oceny, Zespół przyznał projektowi U. W. ocenę 66 pkt i sklasyfikował go na 126 pozycji rankingowej. Rekomendację Zespołu uzyskały wnioski do pozycji 100 listy rankingowej. Na podstawie opinii Zespołu, MNiSW decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmówił przyznania środków na realizację ww. projektu. U. W., wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego uzasadnieniu podkreślono, iż projekt uzyskał pozytywną ocenę, a różnica dzieląca go od projektów zakwalifikowanych do dofinansowania jest niewielka – ocena końcowa 66 pkt, próg wniosków zakwalifikowanych 70 pkt. Ponadto strona zakwestionowała oceny w: - pkt 3 formularza oceny – “wybitne osiągnięcia naukowe" 4/10 pkt, - pkt 5 formularza oceny – “udział w programach międzynarodowych realizowanych w ramach międzynarodowej współpracy naukowej lub dydaktycznej między uczelniami" 3/10 pkt, - pkt 6 formularaz oceny – “udział w praktykach zagranicznych" 5/10 pkt. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został skierowany do zaopiniowania przez Zespól Odwoławczy, który nie stwierdził uchybień w zakresie zgodności procedury przyznawania środków finansowych na realizację projektu z przepisami ustawy o zasadach finansowania nauki oraz nie znalazł nowych elementów, które pozwoliłyby na zmianę pozycji wnioskodawcy na liście rankingowej. Pismem z dnia 11 czerwca 2012 r. U. W. został poinformowany o zakończeniu postępowania w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i wypowiedzenia się w tej sprawie. Korzystając z tej możliwości w dniu 21 czerwca 2012 r. przedstawiciel U. W. dr G. B. i osoba prowadząca badania (kierownik projektu) M. M. podtrzymali stanowisko zawarte we wniosku odwoławczym. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. MNiSW utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie o tej treści organ podniósł w szczególności, że Zespół Odwoławczy nie stwierdził uchybień w zakresie zgodności procedury rozpatrywania i przyznawania środków finansowych na realizację projektu z przepisami ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U. nr 96. poz. 615 ze zm.) i kryteriami oceny wniosków zawartymi w ogłoszeniu o konkursie o finansowanie projektów badawczych w ramach programu pn. "Diamentowy Grant". Zgodnie z trybem przeprowadzenia konkursu określonym w ogłoszeniu, ocenę wniosku przeprowadził Zespół specjalistyczny do spraw projektów zgłoszonych do ww. programu. Po przeprowadzonej ocenie wszystkich wniosków zgłoszonych do konkursu wniosek strony został sklasyfikowany na 126 pozycji listy rankingowej. Zgodnie zaś z rekomendacją Zespołu specjalistycznego oraz w związku z art. 187a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) przyznano środki finansowe na realizację 100 projektów. W skardze U. W. wniósł o uchylenie ww. decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., zarzucając jej naruszenie: - ust. 11 pkt 3) ppkt a) ogłoszenia o konkursie na finansowanie projektów badawczych w ramach programu "Diamentowy Grant" na podstawie Komunikatu MNiSW z dnia 27 października 2011 r. o ustanowieniu programu pod nazwą "Diamentowy Grant" (M.P. nr 98, poz. 999) przez dokonanie oceny sprzecznej z ogłoszonymi kryteriami oceny, - art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. przez całkowity brak uzasadnienia faktycznego decyzji oraz wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia opinii Zespołu, - art. 7 i art. 77 ust. 1 w związku z art. 140 k.p.a. przez fragmentaryczne rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności przez całkowity brak odniesienia się do zarzutów podniesionych przez U. W. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, - art. 13 ust. 1 i art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki w zw. z częścią III ust. 3 pkt 5 Komunikatu MNiSW z dnia 27 października 2011 r. o ustanowieniu programu pod nazwą "Diamentowy Grant" przez zmianę zasad oceniania wniosków w trakcie konkursu. W uzasadnieniu tak postawionych zarzutów skarżący wskazał w szczególności, że zaniżenie punktacji wniosku w ramach kryterium w pkt 3 “wybitne osiągnięcia naukowe" i przyznanie jedynie 4 punktów było sprzeczne z procedurą. W ocenie skarżącego uchybienie to było kluczowe, ponieważ bezpośrednio przesądziło o odmowie finansowania projektu. W związku z powyższym skarżący wyjaśnił, że zgodnie z treścią ust. 11 pkt 3) ppkt a) ogłoszenia o konkursie "przy ocenie wniosków będą brane pod uwagę następujące kryteria: 3) wybitne osiągnięcia: a) naukowe: autorstwo lub współautorstwo publikacji naukowych w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki, udział w projektach lub grantach badawczych prowadzonych przez uczelnię, przez uczelnię we współpracy z innymi ośrodkami akademickimi lub naukowymi lub partnerami z otoczenia społeczno-gospodarczego, autorstwo lub współautorstwo patentu lub wzoru użytkowego, wystąpienia na konferencjach naukowych, - nagrody i wyróżnienia w konkursach o zasięgu międzynarodowym, aktywny udział w pracach w kole naukowym". Zdaniem skarżącego z powołanej regulacji wynika więc, iż o wybitnych osiągnięciach naukowych świadczyć może każda z ww. okoliczności i w ogłoszeniu nie ustanowiono żadnej ich hierarchii. Wiąże się to z faktem, że każda dyscyplina naukowa ma swoją specyfikę; w jednej publikuje się artykuły naukowe, w innej natomiast dokonuje zgłoszeń patentowych lub uczestniczy w projektach albo grantach badawczych. Nie zważając na powyższe różnice pomiędzy poszczególnymi dysyplinami naukowymi Zespół oceniający w ramach tego kryterium przyznał projektowi skarzącego zaledwie 4 punkty na 10 uzasadniając to tym, że “w dorobku brak jest publikacji naukowych". Tym samym arbitralnie i sprzecznie z treścią ogłoszenia przyjął, że najistotniejsze w ramach osiągnięć naukowych są publikacje. Zespół całkowicie pominął specyfikę dziedziny naukowej, której dotyczy oceniany dorobek. W przypadku zaś dziedziny, którą zajmuje się osoba prowadząca badania, pan M. M., tj. eksperymentalnej fizyki wysokich energii, większość eksperymentów przeprowadzana jest przez współprace międzynarodowe, składające się z wielu fizyków. W przypadku eksperymentu CMS, którego członkiem jest pan M. M., jest to około 3600 osób. Jakiekolwiek wyniki pokazywane poza współpracą eksperymentu i publikacje, w tym artykuł publikowany w recenzowanym czasopiśmie, muszą być przez współpracę zaaprobowane, a na liście autorów pojawiają się tylko członkowie spełniający odpowiednie warunki. Warunkiem pojawienia się na liście autorów jest posiadanie tytułu magistra oraz wystarczająco długi staż pracy naukowej w danym zespole eksperymentalnym. W okresie studiów pan M. M. brał czynny udział w trzech dużych eksperymentach fizycznych: - COMPASS przy akceleratorze SPS w ośrodku badawczym CERN w G., - członek współpracy Compact Muon Solenoid przy Large Hadron Collider, - członek współpracy ATLAS przy LHC. Pomimo jego znacznego wkładu, nie spełnia on jeszcze kryteriów formalnych (stopień magistra) umożliwiających dopisanie jego nazwiska do listy autorów publikacji naukowych. Fakt, że nie jest on współautorem lub autorem publikacji, wynika jednak ze specyfiki dziedziny, a nie z braku wyników badań naukowych. Jego osiągnięcia naukowe były bowiem wielokrotnie weryfikowane przez środowisko naukowe w trakcie zebrań grup eksperymentalnych (lista osiągnięć naukowych została przedstawiona w części C2 wniosku). Następnie skarżący stwierdził, iż jego wątpliwości co do zgodności z procedurą budzi także zaniżenie punktacji w ramach kryterium z pkt 5 “udział w programach międzynarodowych realizowanych w ramach międzynarodowej współpracy naukowej lub dydaktycznej między uczelniami" – 3/10 pkt. Zdaniem skarżącego, brak jest jakiegokolwiek wyjaśnienia tak niskiej oceny. Pan M. M. uczestniczył bowiem w prestiżowych programach organizowanych przez międzynarodowe współprace naukowe oraz jednym organizowanym przez współpracę uniwersytetów. Uzasadniając ostatni z postawionych zarzutów skarżący podkreślił, że w trakcie postępowania konkursowego Zespół zmienił zasady oceniania wniosków. W szczególności podjął uchwalę, w której zmienił maksymalną liczbę punktów przyznawanych według niektórych kryteriów. O zmianach tych ani o ich przyczynach skarżący w toku postępowania, włączając to etap składania wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy, nie został jednak powiadomiony. W odpowiedzi na skargę MNiSW negatywnie odniósł się do podniesionych w niej zarzutów i podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zdaniem Sądu złożona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U.Nr 96 poz. 615 z póżn. zm.), Minister przyznaje środki finansowe na zadania określone w art. 5 pkt 4-7 oraz pkt 9-11 i 13 w drodze decyzji , na podstawie wniosków złożonych przez uprawnione podmioty, po zasięgnięciu opinii właściwego zespołu, o którym mowa w art. 52 ust. 1-3. W niniejszej sprawie, Minister – na podstawie przepisu art.52 ust.1 wskazanej wyżej ustawy, powołał Zespół specjalistyczny do spraw projektów zgłoszonych w ramach programu pod nazwą ,,Diamentowy Grant’’. Organ powołał także Zespół odwoławczy do spraw opiniowania wniosków o ponowne rozpatrzenie spraw dotyczących przyznania lub odmowy przyznania środków finansowych na naukę, co było zgodne z ust. 2 art. 52 ustawy o zasadach finansowania nauki. Sąd wskazuje, ze przedmiotowe postępowanie administracyjne toczyło się zgodnie z przepisami zawartymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (t.J. Dz. U . z 2000r. Nr 98,poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a. i żaden przepis ustawy o zasadach finansowania nauki nie wyłączył jego stosowania. Skoro tak, to po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ odwoławczy obowiązany jest do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i skontrolowania postępowania oraz decyzji organu I instancji zarówno z punktu widzenia legalności jak i celowości. Kontrola organu odwoławczego będzie więc zawsze kontrolą pełną, polegającą na ponownym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, co wynika wprost z art. 138 k.p.a.(wyr. NSA z 24.6. 1998r., III SA 1379/97). Oczywiście, należy mieć na względzie fakt, że merytoryczne rozpoznanie nie może wykraczać poza kompetencje Ministra, skoro prawodawca uznał, że merytoryczna ocena samych projektów badawczych należy do zespołu specjalistycznego, jednakże ponowne rozpatrzenie nie może także mieć charakteru iluzorycznego. Ponieważ do decyzji podjętej w II instancji mają zastosowanie przepisy k.p.a dotyczące wydawania decyzji pierwszoinstancyjnej (art. 140 k.p.a.) , w niniejszej sprawie Minister w uzasadnieniu zaskarżonej do WSA decyzji , winien ustosunkować się do wszystkich trzech zarzutów poniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego nie uczynił, opierając swoje rozstrzygniecie tylko na stanowisku Zespołu odwoławczego, zawartego w opinii z dnia 28 maja 2012r. Przedmiotowa opinia jest również lakoniczna, nie wyjaśnia powodów, nie wskazuje argumentów na okoliczność zaniżenia punktacji odnośnie kryteriów w pkt 3 , 5 6 formularza oceny. To zaś uniemożliwia Sądowi dokonanie weryfikacji prawidłowości podjętego w II instancji rozstrzygnięcia. Oczywiste jest, że do oceny złożonych wniosków był powołany, zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o zasadach finansowania nauki, Zespół specjalistyczny, a Minister przyznaje środki finansowe w drodze decyzji, po zasięgnięciu opinii, właściwego zespołu oraz że ten zespół nie może być uznany ściśle za organ w rozumieniu przepisów k.p.a. Jednakże, zdaniem Sądu, określenie ,,po zasięgnięciu opinii’’ ma inny ciężar gatunkowy niż ,,po uzgodnieniu’’, ,,w uzgodnieniu’’, ,,za zgodą’’ i pozostawia organowi orzekającemu możliwość szerszego ujęcia problemu , niż tylko twierdzenie, że stanowisko Zespołu jest wiążące. Sąd orzekający miał na względzie specyfikę postępowania konkursowego, jednakże rażące jest – jego zdaniem – nie wprowadzenie przez ustawodawcę jakichkolwiek kryteriów czy też określenia trybu przeprowadzenia konkursu w przepisie art. 187a ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z póżn. zm.). Nie może to bowiem prowadzić do ustalenia w konkursie niejasnych kryteriów, a co za tym idzie – niemożliwości dokonania kontroli prawidłowości jego przeprowadzenia . Nie wchodząc w merytoryczne rozpoznanie niniejszej sprawy, gdyż WSA nie jest do tego władny, należy przyznać skarżącemu rację, iż w ust. 11 pkt 3) ppkt a ogłoszenia o konkursie wskazano, jakie kryteria będą brane przy ocenie wniosków, nie ustanawiając żadnej hierarchii w ramach kryterium ,,wybitne osiągnięcia naukowe, Taką regulację należało więc rozumieć w ten sposób, że każda z wymienionych okoliczności świadczy o wybitnych osiągnięciach naukowych. Tymczasem, jako jedyne uzasadnienie oceny projektu Zespół specjalistyczny wskazał ,,pomimo udziału w kilku projektach w dorobku brak jest publikacji naukowych’’, tym samym ustalając, że najważniejsze – w ramach tego kryterium- są publikacje naukowe. Zasadne jest więc uznanie, iż w trakcie trwania konkursu, dokonano zmiany jego zasad, na co Zespół odwoławczy w ogóle nie zwrócił uwagi. W związku z powyższym, uznając za niemożliwe dokonanie przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r poz. 270) orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 wskazanej wyżej ustawy.