V SA/Wa 2219/16
PostanowienieWSA w Warszawie2017-09-19
Skład orzekający: Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Jakie przepisy regulują przyznawanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na jakiej podstawie należy ustalić wysokość tych kosztów, w szczególności w kontekście zmiany rozporządzeń w trakcie postępowania?Ratio decidendi
Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustala się na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zakończenia postępowania przed danym szczeblem sądu. W przypadku zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji wyrokiem, koszty pomocy prawnej udzielonej na tym etapie należy przyznać na podstawie rozporządzenia obowiązującego w dacie wydania wyroku, a koszty związane z ewentualnym postępowaniem w drugiej instancji (np. sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej) na podstawie rozporządzenia obowiązującego w dacie podjęcia tych czynności.Stan faktyczny
Sąd administracyjny rozpatrywał wniosek radcy prawnego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Postępowanie przed sądem pierwszej instancji zakończyło się oddaleniem skargi. Pełnomocnik z urzędu przeglądał akta, wnioskował o sporządzenie uzasadnienia wyroku i sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W trakcie postępowania zmieniły się przepisy dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.Rozstrzygnięcie
Przyznano radcy prawnemu E. S. ze środków budżetowych WSA w Warszawie kwotę 442,80 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym opłatę w wysokości 360 zł i podatek VAT w wysokości 82,80 zł.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi W. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego E. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 442,80 zł (słownie: czterysta czterdzieści dwa złote, osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty - kwotę 360 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 82,80 zł (słownie: osiemdziesiąt dwa złote, osiemdziesiąt groszy).
Postanowieniem z 6 grudnia 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ustanowił W. Z., dalej: "Skarżący" radcę prawnego z urzędu. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu r. pr. E. Ś. Pełnomocnik w dniach 3 lutego 2017 r. i 15 maja 2017 r. przeglądała w czytelni akt tut. Sądu akta niniejszej sprawy. Wyrokiem z 29 maja 2017 wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym Sąd oddalił skargę W. Z. na postanowienie Ministra Finansów w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Radca prawny po otrzymaniu odpisu sentencji wyroku wniosła o sporządzenie jego uzasadnienia, a w dniu 16 sierpnia 2017 r. złożyła pismo wraz z opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik oświadczyła, że koszty pomocy prawnej nie zostały zwrócone ani w całości ani w części.
Zgodnie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wyznaczony radca prawny (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych, (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Obecnie obowiązującym aktem prawnym regulującym powyższe zasady jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715), dalej: "rozporządzenie". Na podstawie § 24 rozporządzenie weszło w życie 2 listopada 2016 r. i uchyliło rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805), które obowiązywało od 1 stycznia 2016 r. do 1 listopada 2016 r.
Niniejsza sprawa została wszczęta skargą z 4 lipca 2016 r. Postępowanie przed sądem I instancji zakończył wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2017 r. W związku z powyższym koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w I instancji przyznać należy na podstawie rozporządzenia z 22 października 2015 r. Stosownie do § 2 koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego.
Zgodnie z § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.
Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. opłata maksymalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna wynosi 480 zł.
Radca prawny w dniach 3 lutego 2017 r. i 15 maja 2017 r. przeglądała w czytelni akt WSA w Warszawie akta niniejszej sprawy. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a pełnomocnik wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Mając powyższe na uwadze § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., a szczególnie liczbę stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, obszerności akt administracyjnych ocenić należy, że aktywność pełnomocnika w wypełnianiu obowiązków w toku postępowania przed Sądem I instancji nie przekraczała granic zwykłej staranności wymaganej od profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik nie wskazała żadnych szczególnych okoliczności wymagających zwiększonego nakładu pracy. W świetle powyższego za zasadne uznać należy przyznanie wynagrodzenia w kwocie 240 zł. Stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłatę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.
Po otrzymaniu uzasadnienia wyroku, w dniu 16 sierpnia 2017 r. tj. w terminie do złożenia skargi kasacyjnej pełnomocnik przygotowała opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego przez Sąd I instancji.
W związku z tym, że od 2 listopada 2016 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 sierpnia 2016 r. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej po zakończeniu postępowania przed Sądem I instancji należy przyznać na podstawie rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji opłaty w sprawie innej niż taka, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna wynoszą – 240 zł. Na podstawie § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. opłata w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% opłaty określonej w punkcie 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam radca prawny - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł.
W niniejszej sprawie Skarżący otrzymał prawo do nieopłaconej pomocy prawnej przez wydaniem wyroku przez Sąd I instancji. Po wydaniu wyroku wyznaczona pełnomocnik sporządziła opinię o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej. Wobec tego radcy prawnemu przyznać należało wynagrodzenie w wysokości 50% stawki minimalnej, tj. w wysokości 120 zł.
Jednocześnie stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia opłatę podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.
Biorąc powyższe pod uwagę oraz wobec oświadczenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu, że koszty pomocy prawnej nie zostały pokryte przez stronę skarżącą – na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło