V SA/Wa 222/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Bożena Zwolenik po rozpoznaniu w dniu 7 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 6 lipca 2016 r. V SA/Wa 222/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 6 lipca 2016 r. V SA/Wa 222/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania D. sp. z o.o. w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Powodem odmowy było niewykazanie, że Skarżąca nie posiada dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Spółka nie przesłała bowiem wszystkich dokumentów finansowych, o które wezwał ją referendarz sądowy. W ustawowym siedmiodniowym terminie Spółka złożyła sprzeciw od tego orzeczenia, wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie Skarżącej od kosztów sądowych. Wskazała, że nie przedłożyła dokumentów żądanych przez referendarza sądowego, tj. CIT-8 za rok 2015 i deklaracji VAT-7, gdyż nie jest w ich posiadaniu. W kwietniu br. dokumenty księgowe zostały zabezpieczone i zabrane przez CBŚP w R. Dodała, że doszło do zajęcia jej rachunku bankowego na kwotę ponad 160 000 zł. Jakakolwiek suma, która wpływa na ten rachunek zostaje natychmiast odesłana na konto komornika sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej "p.p.s.a.", od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Skarżąca nie zgadza się z odmową przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Jeżeli zatem strona nie dopełniła w całości lub w części obowiązku przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, to fakt ten uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (patrz: J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. II, Warszawa 2006 s. 527). W ocenie Sądu referendarz sądowy prawidłowo odmówił przyznania Spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim Skarżąca nie przesłała dokumentów finansowych mających najistotniejsze znaczenie dla rozpoznawanego wniosku, tj. pełnego sprawozdania finansowego za rok 2015 r. i zeznania CIT-8 za rok 2015 r. Fakt zabezpieczenia tych dokumentów przez Policję nie usprawiedliwia niedostarczenia ich do Sądu na wezwanie referendarza. Trudno bowiem zrozumieć, że Spółka jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, nie posiada kopii tych dokumentów w formie papierowej czy choćby elektronicznej. Co więcej Skarżąca z łatwością mogła uzyskać ich kopie udając się do swojego sądu rejestrowego oraz urzędu skarbowego. Co więcej przedłożenie jedynie bilansu oraz "jednostronnego rachunku zysków i strat" za rok 2015 r. nie stanowi wypełnienia wezwania do przesłania sprawozdania finansowego za ten rok. Zgodnie z art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.), sprawozdanie finansowe składa się z: 1) bilansu; 2) rachunku zysków i strat; 3) informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia. Dokumentów z trzeciej pozycji Spółka nie dostarczyła. Z kolei sprawozdanie finansowe za rok 2014 r nie dostarcza rzetelnych danych o kondycji finansowej Spółki. Informacja dodatkowa do tego sprawozdania nie wyjaśnia bowiem rozbieżności pomiędzy wartością 0 zł podaną w rubrykach Przychody i Dochód/strata w deklaracji CIT-8 za rok 2014, a stratą w wysokości 13.943,86 zł wykazaną w rachunku zysków i strat na koniec 2014 r. Odnosząc się do podnoszonych przez Spółkę trudności finansowych Sąd zauważa, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (lata 2014-2015) nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia jej z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi bowiem oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W kwestii prowadzonej wobec Strony egzekucji oraz zajęcia jej rachunku bankowego należy przypomnieć utrwalony w sądownictwie administracyjnym pogląd, iż osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych. Musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). Zgodnie z oświadczeniem Skarżącej oraz wyciągiem z jej rachunku bankowego wspólnicy Spółki wnosili sporadyczne dopłaty, co wystarczało na pokrycie bieżących wydatków i zobowiązań według zapotrzebowania. Oznacza to, że Skarżąca ma możliwość uzyskania środków na pokrycie wpisu sądowego w niniejszej sprawie wynoszącego 200 zł. Sąd nie dostrzega powodu, dla którego wspólnicy Spółki nie mogą wesprzeć jej finansowo w sprawie wpisu sądowego, podczas gdy mogli to zrobić w związku z jej normalną działalnością. Należy podzielić pogląd referendarza sądowego zgodnie z którym, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Pomimo strat Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie znajduje się w stanie likwidacji, nie wszczęto wobec niej postępowania upadłościowego. Należy pamiętać, że celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Skoro jednak przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 4 września 2014 r. o sygn. akt V SAB/Wa 5/14). Stwierdzając zatem, że Spółka nie przedstawiła w sposób pełny swojej sytuacji finansowej, a złożone dokumenty nie pozwalają na ustalenie, czy zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia starszego referendarza sądowego o odmowie zwolnienia Spółki od kosztów sądowych. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.