V SA/Wa 222/18

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) listopada 2017 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia w całości oraz rozłożenia na raty należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych kredytowanych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W.T., dalej: "Wnioskodawca" lub "Skarżący" wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wnioskodawca wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 formularza oświadczył, iż osiąga dochód z świadczonych prac dorywczych w wysokości 600-800 zł. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem stałe miesięczne wydatki oraz zobowiązania Skarżącego wynoszą łącznie 1.892,78 zł. Do wniosku załączył zaświadczenie 01.02.2018 r. o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, na podstawie zarządzenia z 11 maja 2018 r. został wezwany do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie Skarżący wyjaśnił, iż nie może znaleźć pracy, nie posiada wykształcenia, podstawą jego utrzymania są dochody z tytułu świadczonych prac dorywczych, jest zarejestrowany w PUP w R. jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. W okresie składania oświadczenia Skarżący nie wykonywał żadnych umów zleceń, nie posiadał również potwierdzeń, że prace dorywcze były wykonywane i w jaki sposób były opłacane. Oświadczył, że otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie 197 zł, ale jest on wypłacany bezpośrednio na konto administracji budynku. Skarżący posiada bankowe konto internetowe za pośrednictwem, którego realizuje zobowiązania z tytułu alimentów oraz opłaca czynsz, gaz, energię elektryczną. Opisał również problemy ze zdrowiem i wskazał na konieczność ponoszenia kosztów leczenia, w tym zakupu lekarstw. Dodał, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny na rzecz małoletniego syna w wysokości 600 zł. Wnioskodawca przedstawił kopie dokumentów potwierdzających wysokość opłat z tytułu używanych mediów, kopie dokumentów lekarskich i oświadczył, że nie dysponuje potwierdzeniami zakupu leków. Nadesłał również wyrok sądowy w sprawie orzeczenia separacji małżeństwa i ograniczenia wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem przez Skarżącego oraz jego żonę, powiadomienie o zmianie opłat mieszkaniowych, zaświadczenie urzędu skarbowego stwierdzające, że Skarżący w 20117 r. nie zadeklarował dochodu do opodatkowania oraz wyciągi z rachunku bankowego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. Nr 1302; dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. W niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane okoliczności. Ponieważ oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) niezbędne okazało się jego wezwanie do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na ocenę sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania, udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Przystępując do rozpoznania wniosku wskazać należy, że zadeklarowany dochód Skarżącego, który jak twierdzi, nie posiada stałej pracy wynosi od 600 zł do 800 zł. Oświadczone stałe wydatki i zobowiązania miesięczne stanowią łącznie kwotę 1.892,78 zł. Są to wydatki z tytułu czynszu, mediów, zakupu leków, świadczenia alimentacyjnego, żywności. Mając na uwadze zadeklarowane dochody i wydatki uznać należy, że złożone oświadczenia na formularzu PPF nie są wiarygodne oczywiste jest bowiem, że uzyskując dochód w kwocie 800 zł Skarżący nie jest w stanie pokryć wydatków w wysokości przekraczającej 1.800 zł. Skarżący twierdzi, że nie posiada stałej pracy, ale wykonuje prace dorywcze. W zaświadczeniu z 12.06.2018 r. urząd skarbowy stwierdził, że w 2017 r. Skarżący nie zadeklarował dochodu do opodatkowania. Równocześnie Wnioskodawca oświadcza, że pomimo, że nie posiada stałego zatrudnienia dochody uzyskuje. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, ale również z uwagi na aktualną sytuację gospodarczą w kraju brak stałej pracy nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Skarżący oświadczył bowiem: "ciężko mi znaleźć pracę". W oparciu o analizę pt. "Bezrobocie rejestrowane w Polsce" umieszczoną na stronie internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w czerwcu 2018 r. stopa bezrobocia w Polsce w końcu czerwca 2018 r. wyniosła 5,9% i była o 1,1 p. p. niższa niż przed rokiem (https://www.mpips.gov.pl/analizy-i-raporty/bezrobocie-rejestrowane-w-polsce/rok-2018/). Skarżący oprócz stwierdzenia, że nie może uzyskać stałego zatrudnienia nie przedstawił jakichkolwiek okoliczności wskazujących, że podejmował jakiekolwiek działania w celu jego uzyskania. Odnosząc się do argumentu dotyczącego stanu zdrowia zauważyć należy, że Skarżący nie przedstawił dokumentów stwierdzających, że z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia. Nie przedstawił również dokumentów stwierdzających stałą lub czasową niezdolność do pracy. Odnosząc się do argumentu, że Wnioskodawca nie posiada "wyuczonego zawodu" stwierdzić należy, że urzędy pracy proponują osobom bezrobotnym kursy, szkolenia, w celu ich aktywizacji zawodowej. Skarżący nie wykazał, że podejmował próby uzyskania umiejętności, kompetencji, które mogły by podnieść jego atrakcyjność zawodową. Zauważyć należy, że Skarżący bywa klientem urzędu pracy, ponieważ uzyskuje tam kolejne zaświadczenia stwierdzające, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Mając na uwadze całokształt sprawy, oświadczenia Skarżącego należało uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na ich podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się Wnioskodawca. Oświadczeniem o przedstawionej treści Skarżący uniemożliwił porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym i możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga fakt, iż to do Skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co z kolei powoduje, że na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.