V SA/Wa 2235/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: odmówić przyznania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżąca A. Sp. z o.o. w z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu w wysokości 1 777 098,75 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej, jak w zaległościach podatkowych. W niniejszej sprawie skarżącą wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach kapitał zakładowy skarżącej został określony na kwotę 5 000 zł, wartość środków trwałych na kwotę 0 zł, na dzień 31 grudnia 2016 r. spółka odnotowała stratę w wysokości 416 055,88 zł. Skarżąca przedstawiła wyciągi z rachunków bankowych, sprawozdanie finansowe na dzień 31 grudnia 2016 r., rachunek zysków i strat w przedziale czasowym od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. oraz za styczeń 2018 r. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wyjaśniła, że z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową nie jest w stanie uiścić opłat sądowych w niniejszej sprawie. Wskazała, iż stałe zobowiązania wynoszą średnio 1 780,02 zł miesięcznie tzn. koszty prowadzenia rachunków bankowych 100 zł miesięcznie, koszty obsługi księgowej 615 zł kwartalnie, koszty opieki medycznej dla pracowników 141,70 miesięcznie, koszty wynajmu pomieszczeń biurowych 7999,92 zł półrocznie. Spółka podała, że posiada wymagane zobowiązania główne na łączna kwotę 2 066 938,93 zł, zaś w sierpniu i wrześniu 2018 r. staną się wymagalne zobowiązania spółki na łączną kwotę 3 225 372 zł. Ponadto spółka podała, że nie świadczy usług objętych przedmiotem działalności i nie może liczyć na wynikające stąd przychody, nie posiada majątku, który mogłaby spieniężyć lub z którego mogłaby uzyskać dochody, nie posiada oszczędności a środki pieniężne, którymi dysponuje ledwie wystarczają na pokrywanie bieżących wydatków - na dzień 17 stycznia 2018 r. środki pieniężne spółki wynosiły 3700,75 zł. W myśl art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawową zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.). Dlatego też strona, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa jest jedynie wyjątkiem (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie zwracano uwagę, że zapobiegliwości i przezorności w zakresie zabezpieczenia środków na ponoszenie kosztów sądowych należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (postanowienie NSA z 30 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 607/17). Ponadto osoba prawna czy też inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, musi wykazać także, że nie ma ich, mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 66/09). Ze sprawozdania finansowego skarżącej na dzień 31 grudnia 2016 r. wynika, że przychody netto ze sprzedaży za 2015 r. wyniosły 13 281 891,06 zł, za 2016 r. 535 037,17 zł, natomiast z przedstawionego rachunku zysków i strat wynika, że za 2017 r. przychody netto ze sprzedaży wyniosły 72 844,42 zł, zaś za styczeń 2018 r. -58,53 zł. Biorąc pod uwagę wysokość uzyskiwanych przez skarżącą przychodów, nie sposób przyjąć, że skarżąca nie była w stanie zgromadzić środków na pokrycie kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych. Odnosząc się zaś do wykazywanej przez skarżącą straty, w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze, że podmiot utracił płynność finansową. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 172/14). Zgodnie z rachunkiem zysków i strat za 2017 r. skarżąca osiągnęła przychody ze sprzedaży netto w wysokości 72 844,42 zł, a strata wyniosła -54 564,87 zł. Ponadto na dzień 31 grudnia 2016 r. skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi w wysokości 383 409,07 zł, które jak wynika z uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zostały wydatkowane w 2017 r., czyli również w czasie kiedy skarżąca zainicjowała postępowanie w niniejszej sprawie. Skarga na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów została bowiem wniesiona 27 listopada 2017 r. Środki te, jak podała skarżącą, zostały wydatkowane na spłatę części zobowiązań oraz pokrycie bieżących kosztów działalności. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych koszty postępowania sądowoadministracyjnego korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1934/16, postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I FZ 189/12). Wobec powyższego skoro skarżąca była w stanie wygospodarować środki na spłatę zobowiązań, powinna też zaplanować (poczynić oszczędności) w związku z uczestnictwem w procesach sądowych, tym bardziej, że postępowanie toczyło się już przed organami administracji publicznej, a w październiku 2017 r. organ II instancji wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję z (...) listopada 2016 r. Ponadto zauważenia wymaga, iż kwota zobowiązania 2 041 723,93 zł dotyczy faktury z 18 grudnia 2015 r., która to należność stała się wymagalna 16 lutego 2016 r. tzn. ponad półtora roku przed zainicjowaniem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc się zaś do braku środków trwałych, które spółka mogłaby spieniężyć, zauważenia wymaga, że spółka już w 2015 r. nie wykazywała środków trwałych, co nie stało na przeszkodzie aby zaciągnąć zobowiązanie w wysokości 2 041 723,93 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że nie świadczy usług objętych przedmiotem jej działalności, jednakże powyższe nie oznacza, że skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, spółka nadal zatrudnia jednego pracownika. Ponadto wobec spółki nie zostało zainicjowane postępowanie upadłościowe ani postępowanie likwidacyjne (spółka nie informowała, aby takie postępowanie się toczyło). Natomiast pomimo wymagalnych od 2 lat zobowiązań na kwotę 2 066 938,93 zł, środki pieniężne na rachunkach bankowych skarżącej nie zostały zajęte. Wobec powyższego, w ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.