V SA/Wa 2240/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zabłocka (spr.), Asesor WSA Piotr Kraczowski, Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak, , Protokolant Izabela Kucharczyk-Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2006 r. nr [...]. M. Z. w piśmie z dnia 21 lipca 2006 r. skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosła o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych powstałych w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Prośbę motywowała ciężką sytuacją rodzinną i finansową. Podała, iż faktycznie firmę prowadził Jej [...] P. S., który oficjalnie był zatrudniony w firmie jako pracownik. Nie odprowadzał należnych składek do ZUS-u, gdyż jak stwierdziła wnioskodawczyni wiedział, że to ją obciążą ewentualne zadłużenia wobec Zakładu. W dalszej części wniosku podała, że od [...] 2005r. pracuje w [...] z miesięcznym wynagrodzeniem 900 złotych brutto, ma orzeczony [...] stopień niepełnosprawności, a jej choroba stale postępuje przez co nie wie jak długo będzie mogła jeszcze pracować. Na utrzymaniu ma troje dzieci, na które otrzymuje alimenty i zasiłki rodzinne w łącznej kwocie 860 złotych. Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po analizie materiału stwierdził, że zadłużenie M. Z. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dzień [...] sierpnia 2006r. wynosi łącznie [...] złotych, przy czym zaległości dotyczą zarówno składek finansowanych przez płatnika jak i przez ubezpieczonych (pracowników). Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku z dnia 21 lipca 2006 r. o umorzenie w całości lub w części zaległości umorzył należności z tytułu składek za osobiste ubezpieczenie wnioskodawczyni w łącznej kwocie [...] złotych. Natomiast decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006r. umorzył postępowanie w sprawie wniosku M. Z. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych. W uzasadnieniu decyzji Zakład stwierdził, że zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) - dalej powoływana jako u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 ww. ustawy, tj. przepisów dotyczących ulg i umorzeń, a zatem na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych jako bezprzedmiotowe. M. Z. w piśmie z dnia 26 października 2006r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż jak podała nie ma możliwości spłaty zadłużenia . Decyzją z dnia [...] maja 2007r. Prezes ZUS postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2006 r., gdyż jak stwierdził w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy dotyczące umorzeń, rozłożenia na raty i odroczenia terminu płatności w związku z czym nie jest dopuszczalne podejmowanie w stosunku do składek finansowanych przez ubezpieczonych jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie art. 28 i 29 u.s.u.s. Wydając niniejsze rozstrzygnięcie Prezes ZUS powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 2673/06. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. Z. podtrzymała argumenty przytoczone we wcześniejszych pismach. Odpowiadając na skargę, Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych względów niż w niej podniesione. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2007 r. Nr 11,poz.74) zwanej dalej ustawą, poprzez błędną interpretację tego przepisu, co miało wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które również miało na wynik sprawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz działający w jego imieniu Prezes ZUS przyjęli interpretację art. 30 ustawy, zgodnie z którą przepis artykułu 30 wyłącza stosowanie przepisów artykułów 28 i 29 ustawy w stosunku do należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Interpretacja taka nie jest prawidłowa. Art. 30 ustawy stanowi bowiem, że "Do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29." Należy wyjaśnić, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rozróżniają pojęcie "należności z tytułu składek" od pojęcia " składek". Należności z tytułu składek zostały zdefiniowane w art. 24 ust.2 ustawy, jako "składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata". Przepis art. 28 ustawy przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a więc zarówno składek jak i należności ubocznych, w tym odsetek za zwłokę. Art. 30 ustawy stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami nie stosuje się art. 28 i 29, wyłącza więc stosowanie przepisów o możliwości umorzenia tylko w odniesieniu do składek, a nie do należności z tytułu składek, nie zabrania więc umarzania odsetek i innych należności ubocznych od składek na ubezpieczenie pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. Dlatego też w odniesieniu do tej części zadłużenia skarżącej, której nie stanowią nie zapłacone za pracownika składki w części przez niego finansowanej, ale należności uboczne od tych składek, czyli odsetki i koszty upomnienia, organy orzekające winny były rozpoznać sprawę merytorycznie, a nie umarzać postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości. Umorzenie w tym zakresie postępowania zostało dokonane z naruszeniem art. 105 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozważy również - biorąc pod uwagę okresy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia - czy w sprawie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek należnych za 1998 r., a więc zaległości zatem które powstały pod rządami ustawy z dnia 25 listopada 1986r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych /tekst jedn. Dz.U. z 1989r. Nr 25, poz.137 ze zm./. Ustawa ta została uchylona ustawą z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. Nr 137, poz. 887/ która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999r. W Rozdziale 13 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych zawarte zostały przepisy przejściowe i końcowe zaś w art. 109 ustawodawca przyjął, że składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do 31 grudnia 1998r. płatnicy składek są zobowiązani rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych. Z tak sformułowanego przepisu nie da się wyprowadzić wniosku o stosowaniu do składek należnych przed dniem 1 stycznia 1999r. innych terminów przedawnienia zobowiązań aniżeli dotychczasowe. Oznacza to, że skoro rozliczanie i opłacanie należności za okres do 31 grudnia 1998r. następuje na podstawie przepisów dotychczasowych, to również według uregulowań dotychczasowych należy oceniać ich wymagalność i przedawnienie. Za takim stanowiskiem opowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 lutego 2006r. III SA/Wr 517/04 /ONSA/WSA 2006/6/169/ i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z 25 czerwca 2007 r. I S.A./Rz 583/07. W związku z powyższym, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 105 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.