V SA/Wa 2254/10

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. [...] S. [...] na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; Skarżący wezwany do uiszczenia wpisów od skarg na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] maja 2010r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z konkubiną i wspólnym małoletnim dzieckiem, utrzymuje się ze świadczenia przyznawanego osobom starającym się o nadanie statusu uchodźcy w łącznej wysokości 1.000 złotych oraz dochodów konkubiny w wysokości 1.700 złotych. Oświadczył, iż nigdzie nie pracuje i zajmuje się wychowaniem syna. Wskazała, iż miesięczne koszty utrzymania kształtują się następująco: wynajęcie mieszkania – 750 złotych, opłaty eksploatacyjne – 250 złotych. Stwierdził, iż zarówno on jak i osoby prowadzące z nim wspólne gospodarstwo domowe nie posiadają nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wskazał, iż cyt. "mieszka razem z konkubiną, obecnie nie", nie posiada lokat bankowych i oszczędności pieniężnych oraz nie wykonywał pracy zarobkowej. Wyjaśnił, iż jego konkubina posiada rachunek bankowy, jednakże nie wie jaki jest jego stan, posiadała również na początku października oszczędności w kwocie 1274,16 złotych. Stwierdził, iż miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą ok. 1900 złotych (mieszkanie – 1.000 złotych, wyżywienie 500 złotych, mleko i pieluchy dla dziecka – 400 złotych). Do pisma załączył m.in. umowę o pracę konkubiny i zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodów konkubiny za 2009r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Literalna wykładnia omawianej regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składają się w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w wysokości 300 złotych (stosownie do § 2 ust. 3 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe skarżącego, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, iż mimo, że na konkubinie nie ciąży prawny obowiązek do pokrywania kosztów ciążących na skarżącym, to z załączonego wniosku o przyznanie prawa pomocy jasno wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe wraz z zainteresowanym. Dlatego też uprawnione jest wzięcie pod uwagę dochodów konkubiny przy ocenie sytuacji materialnej wnioskodawcy. Tym bardziej, że związek ten wydaje się ugruntowany posiadaniem wspólnego dziecka. W tym kontekście uznano, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma fakt, iż skarżący wraz z osobą prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe uzyskuje stały dochód w łącznej wysokości ok. 2500 złotych netto. Wysokość powyższych dochodów, nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawca jest osobą dla którego poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny jest nie możliwe. Skarżący może wygospodarować z własnego budżetu kwotę 300 złotych niezbędną do opłacenia wpisu sądowego od skargi. Co więcej osoba z którą ma dziecko (konkubina), posiada oszczędności pieniężne w kwocie ok. 1.200 złotych, w związku z tym przeznaczenie części oszczędności na wpis sądowy nie spowoduje uszczerbku, o którym mowa w cytowanym art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie pełnych kosztów sądowych nie jest możliwe, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawcy. Reasumując wysokość oszczędności oraz uzyskiwane stałe dochody, w żaden sposób nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.