V SA/Wa 2267/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant - ref. staż. Małgorzata Skomiał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania J. P. od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: MRiRW) wskazał, że: Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. Prezes ARiMR ustalił Stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 118 816,63 zł powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczone od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych. Na ww. należność składały się środki finansowe w kwocie: 1) 24 854,40 zł przyznane w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 (PROW 2004-2006); 2) 93 962,23 zł przyznane w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (PROW 2007-2013). Powołując się na przepisy regulujące kwestie umarzania należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, to jest na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U.Nr 258, poz.1747, dalej: rozporządzenie 21 grudnia 2010 r.), Minister stwierdził, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. rozporządzenia należność pieniężna umarzana jest z urzędu, o ile należność ta w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż ustalona decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] maja 2012 r. kwota nienależnie pobranych płatności przyznanych Stronie wynosiła 118 816,63 zł. i składały się na nią środki finansowe w ww. kwotach, z których każda wielokrotnie przekraczała równowartość 100 euro. Dalej organ wskazał, powołując się na § 3 ust.1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r., że Prezes ARiMR może z urzędu umarzać w całości lub w części należności takie jak objęte wnioskiem, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Wyjaśnił, że koszty postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności określone zostały w formie procentowej wysokości kosztów (tj. opłata manipulacyjna w wysokości 1% oraz opłata za czynności egzekucyjne pobierana w wysokości od 4% do 8% w zależności od rodzaju dokonanego zajęcia) w stosunku do egzekwowanej należności z zastrzeżeniem minimalnej kwoty w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez organ egzekucyjny. Stwierdził, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji w sposób jednoznaczny wynika, iż żona J. P. – N. P. uzyskuje stały dochód w wysokości 851,38 zł netto miesięcznie, który może zostać zajęty przez organ egzekucyjny .Stwierdził, iż fakt znajdowania się strony w trudnej sytuacji życiowej oraz brak majątku i brak dochodów, w przypadku gdy małżonek strony takie dochody uzyskuje, a także zły stan zdrowia, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., nie stanowi przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Dalej Minister wyjaśnił, że z uwagi na fakt, iż część środków pobranych przez J. P. pochodzi z Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich i są realizowane w ramach PROW w 2007-2013, należało również zastosować przepis § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to art.7 k.p.a, art. 15 k.p.a. i art.138 § 1 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności poprzez nierozstrzygnięcie sprawy przez organ II instancji i oparcie się na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji, a także naruszenie art.10 k.p.a. art.77 k.p.a. i art.107 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i nierozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zarzucił również naruszenie prawa materialnego, to jest § 3 ust.1 pkt 5 i ust. 2 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej poprzez niezastosowanie tego przepisu pomimo zaistnienia określonych w nim przesłanek. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa,v:art.145 §1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134 §1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi. Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stosownie do art.209 ust.1 ustawy z dna 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz.1240 ze zm.) należności i wierzytelności przypadające agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej mogą być, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty. Szczegółowe zasady i tryb umarzania tych należności zostały określone w wydanym na podstawie art.209 ust.2 ustawy o finansach publicznych rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. Nr 258, poz. 1747, dalej: rozporządzenie). Przypadki, w których może nastąpić umorzenie należności zostały wymienione w § 3 ust. 1 i w § 4 ust.1 rozporządzenia. Stosownie do § 3 ust.1 rozporządzenia Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i Prezes Agencji Rynku Rolnego, zwani dalej "prezesem agencji płatniczej", mogą z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez te agencje środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także z tytułu zabezpieczeń i kar nieobjętych klasyfikacją budżetową Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z następujących przesłanek: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. W myśl ust.2 tego paragrafu przepis ust. 1 ma zastosowanie również do należności z tytułu wypłaconych przez agencje płatnicze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tego funduszu po zakończeniu realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że MRiRW prawidłowo przywołał ww. przepisy rozporządzenia oraz rozważył czy w sprawie nie zostały spełnione przesłanki, które umożliwiałyby umorzenie zadłużenia wnioskodawcy. Organ II instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy w zakresie mającym znaczenie dla rozpoznana wniosku strony, tj. fakt uzyskiwania przez małżonkę Skarżącego stałego dochodu w wysokości 851,38 zł netto, z którego organ będzie mógł prowadzić egzekucję i uzyskać spłatę należności w wysokości większej niż koszty egzekucyjne wynoszące od 4% do 8% egzekwowanej należności (plus 1% opłaty manipulacyjnej). Pozostałe przesłanki umorzenia wymienione w §3 ust.1 rozporządzenia nie mogły mieć w sprawie zastosowania ponieważ dłużnik żyje, nie było w stosunku do niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, likwidacyjne ani upadłościowe, kwota należności jest w sposób oczywisty większa niż koszty upomnienia. Stosownie do § 4 ust.1 rozporządzenia prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). Organ orzekający prawidłowo ustalił, że w sprawie brak podstaw do umorzenia zadłużenia w oparciu o tę przesłankę, ponieważ każda z kwot przypadających do zwrotu wielokrotnie przekracza równowartość 100 euro. Odnosząc się do podniesionej przez stronę trudnej sytuacji majątkowej strony i trudnej sytuacji zdrowotnej, Sąd dostrzegając dramatyczną sytuację dłużnika, wyjaśnia, że okoliczności te nie mogą być podstawą umorzenia posiadanego przez skarżącego zadłużenia, ponieważ przepisy (§ 3 ust.1 rozporządzenia) takiej możliwości nie przewidują. Względy społeczne albo gospodarcze oraz możliwości płatnicze dłużnika mogą być tylko, stosownie do § 7 rozporządzenia, podstawą odroczenia terminu spłaty należności lub rozłożenia jej na raty. Zarzut naruszenia § 3 ust.1 pkt 5 i ust. 2 rozporządzenia jest więc nieuzasadniony. Nieuzasadnione są również zarzuty dotyczące naruszenia przez organ wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie została naruszona zasada dwuinstancyjnego postępowania. Organ II instancji nie miał obowiązku uzyskiwania w postępowaniu odwoławczym dowodów, miał prawo, co prawidłowo zrobił, dokonać własnej oceny dowodów uzyskanych przez organ I instancji. Pomimo tego MRiRW pismem z dnia16 grudnia 2013 r. wezwał stronę do przedłożenia określonych dokumentów obrazujących sytuację finansową i posiadany majątek. Materiał dowodowy został rozpatrzony i prawidłowo oceniony, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Nie doszło również do naruszenia art.10 k.p.a. Pismem z dnia 30 stycznia 2014 MRiRW poinformował Stronę o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się w sprawie. Końcowo Sąd stwierdza, że w myśl art.134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy. Dlatego dokonując oceny zaskarżonej decyzji oraz postępowania prowadzącego do jej wydania, nie miał podstaw prawnych do oceny decyzji ustalających kwotę przypadającą do zwrotu. Decyzje wydane w sprawie ustalenia kwoty przypadającej do zwrotu nie zostały wydane w granicach tej samej sprawy co decyzje w przedmiocie umorzenia zadłużenia. Z wyżej przedstawionych przyczyn Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę.