V SA/Wa 227/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Asesor WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę Wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2006r., J. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych wobec ZUS. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż roszczenie o zapłatę kwoty 577.900,89 zł jest sprzeczne z decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2002r. ZUS w Z., zgodnie z którą wspólnik-gwarant F. "[...]" Sp. z o.o. m.in. zalega z zapłatą należności z tytułu składek "[...]". W odpowiedzi na tą decyzję "[...]" w sierpniu 2002r. wskazała, iż toczy się postępowanie układowe. Wskazał również, iż na Prezesa Zarządu Spółki "[...]" został powołany niezgodnie z umową spółki oraz Kodeksem spółek handlowych. Wyjaśnił, że nie otrzymał uchwały upoważniającej do zgłoszenia wniosku o likwidację spółki, oraz że nie zgłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy ponieważ aktywa spółki nie pokrywały kosztów postępowania upadłościowego, a wspólnik nie chciał pomóc w pokryciu kosztów. Dodał ponadto, że do chwili obecnej leczy się na nadciśnienie i depresję. Razem z żoną jest na emeryturze, zarabiają miesięcznie 2426 zł, lecz zobowiązania wobec banków, koszty leków oraz opłaty za mieszkanie, energię i telefon praktycznie przewyższają tę kwotę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006r., o nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 05/2002 do 04/2003r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ powołując przepis art. 30 ustawy systemowej wskazał, iż przepisów dotyczących umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. Wskazał ponadto, że w stosunku do J. K. nie stwierdzono całkowitej nieściągalności określonej w art. 28 ust. 1 u.s.u.s., bowiem nie można jednoznacznie stwierdzić, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności wynikających z decyzji nr [...] orzekającej o odpowiedzialności za zaległości "[...]" Sp. z o.o. Dodał również, że z uwagi na toczące się postępowanie odwoławcze od decyzji nie zostały do dnia dzisiejszego podjęte żadne czynności egzekucyjne i nie wszczęto postępowania egzekucyjnego. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2006r., o nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ odwoławczy wskazał, iż nie zostały w sprawie podjęte żadne czynności egzekucyjne, nie wszczęto postępowania egzekucyjnego, a z uwagi na stałe źródło dochodu J. K. w postaci świadczenia emerytalnego nie zachodzą inne przesłanki umorzenia. Prezes ZUS dodał również, iż podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, nie stanowią dostatecznych przesłanek przemawiających za umorzeniem należności z tytułu składek i zmianą wcześniej wydanej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący J. K. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] lipca 2006r., przedstawił ponownie okoliczności podnoszone we wniosku o umorzenie zaległości, a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załączając m.in. decyzję z dnia [...].07.2002r., umowę współpracy zawartą w dniu [...].03.2000r., pomiędzy F [...], a [...], Uchwałę nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "[...]" Sp. z o.o., Uchwałę nr [...] wspólnika "[...]" w sprawie odwołania Prezesa Zarządu "[...]" Sp. z o.o., Uchwałę nr [...] Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "[...]" Sp. z o.o. w sprawie powołania zarządu Spółki, uchwałę nr [...] wspólników "[...]" Sp. z o.o. w sprawie zmiany okresu powołania Zarządu Spółki "[...]", Zgromadzenie wspólników "[...]" Sp. z o.o. z dnia [...].07.2002r., wniosek z dnia 14.01.2003r., o rozwiązanie Spółki "[...]", zawiadomienie o zwołaniu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "[...]" z dnia 21.03.2003r. i 31.03.2003r., oraz akt notarialny z dnia [...].08.2003r. zawierający protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "[...]". Wskazał dodatkowo, iż jest w bardzo trudnej sytuacji psychicznej i materialnej i nie posiada dostatecznych środków na bieżące potrzeby oraz spłaty zadłużenia w bankach. W odpowiedzi na skargę datowaną na 29 sierpnia 2006r., pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy zauważyć, iż kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych oraz składek na określone fundusze została ustanowiona ustawą z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił - z dniem 1 lipca 2004 r. - brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tę kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że zgodnie treścią przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przez należności z tytułu składek należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Zgodnie z art. 28 powołanej ustawy, Zakład tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego. Organy orzekające w sprawie prawidłowo wskazały, że wobec Skarżącego nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ustawy systemowej z uwagi na posiadanie przez skarżącego i jego małżonki stałego źródła dochodu w postaci emerytury w wysokości 2426 zł, a ponadto na fakt regulowania zobowiązań kredytowych wobec banków, co potwierdza możliwość spłaty zobowiązań. Tylko te okoliczności mogą być rozważane przez sąd w niniejszej sprawie. Zgodnie z przepisem art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zgodnie zaś z § 2 powołanego przepisu odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Decyzją z dnia [...].07.2002r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że F "[...]" zalega z zapłatą należności z tytułu składek "[...]" Sp. z o.o. w łącznej wysokości 832.475,98 zł na którą składają się: - składki na ubezpieczenie społeczne za okres od 02/2001, od 04/2001 do 08/2001, od 10/2001 do 06/2002 w kwocie 532.328,64 zł. - składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 04/2001 do 08/2001, od 10/2001 do 03/2002 w kwocie 40.483,06 zł. - składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 02/2001, od 04/2001 do 08/2001, od 10/2001 do 03/2002 w kwocie 40.483,06 zł. - odsetki za zwłokę od wyżej wymienionych składek naliczonych do dnia [...].07.2002r. w kwocie 133.154, 40zł. - koszty egzekucji w kwocie 20.282, 47. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r., nr [...] wobec braku majątku spółki Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązał skarżącego - będącego w tym okresie członkiem zarządu - do zapłaty kwoty 577.900,89 zł z tytułu zaległych należności za zatrudnionych pracowników w "[...]" Sp. z o.o. Od tej decyzji skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w C., o czym został pouczony (k-119 i nast. akt administracyjnych) i to w tej sprawie skarżący mógł podnosić okoliczności, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, składając na poparcie swoich twierdzeń dokumenty wskazane jako podstawę skargi w niniejszym postępowaniu. Prawidłowo podniesiono w zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS i w odpowiedzi na skargę, że do dnia wydania decyzji nie wszczęto jeszcze postępowania egzekucyjnego, a zatem nie można stwierdzić całkowitej nieściągalności i tym samym rozpatrzeć wniosku o umorzenie zgodnie z żądaniem skarżącego. Ponadto Sąd zauważa, iż skarżący może wystąpić do Zakładu o zawarcie układu ratalnego, co bez wątpienia ma wpływ na wysokość odsetek ze względu na opłatę prolongacyjną, która jest o połowę niższa. Wprawdzie niniejsza sprawa dotyczy umorzenia należności, niemniej jednak brak podjęcia jakichkolwiek działań w zakresie zawarcia układu ratalnego przez skarżącego świadczy o niepodejmowaniu wszelkich możliwych starań zmierzających do zniwelowania istniejącego zadłużenia. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne oraz posiadała prawidłową podstawę prawną, co czyni ją zgodną z prawem. W ocenie Sądu, organ trafnie orzekł, w oparciu o posiadany materiał dowodowy, że przytoczone przez skarżącego okoliczności nie dają podstaw do uznania, iż zachodzi w stosunku do skarżącego całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. W związku z powyższym w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006r., o nr [...] jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.