V SA/Wa 227/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz A.S. kwotę 357 zł (słownie trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. S. (zwanego dalej: Skarżącym) postanowieniem z [...] listopada 2010 r. nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne. Powyższe postanowienia wydane zostały w następującym stanie faktycznym: A.S. nie przekazał do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące od stycznia 2009 r. do lutego 2010 r., w przewidzianym w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r., Nr 8, poz. 42) terminie tj. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Dokumenty za miesiące od stycznia 2009 r. do lutego 2010 r. zostały wysłane w dniu [...] kwietnia 2010 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie wniosków o refundację składek na ubezpieczenia społeczne za ww. miesiące, prośbę swą uzasadniając oczekiwaniem na ponowne ustalenie renty. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne (Wn-U-G) za miesiące od stycznia 2009 do lutego 2010 r. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o przywrócenie terminu, do złożenia ww. wniosków. W uzasadnieniu swojego zażalenia Skarżący wyjaśnił, iż uchybienie terminowi związane było ze znacznym pogorszeniem stanu zdrowia ubezpieczonego, w związku z czym nie był on w stanie dopełnić czynności w terminie. Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ wyjaśnił, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek Wn-U-G w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne. Dalej organ wyjaśnił, że w świetle postanowień zawartych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swej winy, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, 3) dochowanie terminu (siedmiodniowego i nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Organ wskazał, że wszystkie przesłanki muszą zgodnie z ustawą zostać spełnione jednocześnie. Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że zgodnie z ww. przepisami strona powinna była przesłać wnioski Wn-U-G wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej terminowe ich złożenie. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie strona poinformowała, że w dniu [...] stycznia 2010 r., wyrokiem Sądu Okręgowego w C., ponownie została ustalona renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od [...] stycznia 2009 r. do [...] grudnia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2010 r. przyznał stronie rentę z ww. tytułu. Brak stosownego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy był zatem powodem, dla którego strona nie składała wniosków Wn-U-G w terminie przewidzianym przepisami prawa. Skarżący podkreślił również, że z treści zażalenia wynika, iż strona powyższą decyzję ZUS otrzymała w marcu 2010 r., jednakże z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia ubezpieczonego (od dnia [...] marca 2010 r. do dnia [...] kwietnia 2010 r.) nie złożyła, natychmiast po powzięciu wiadomości o uznaniu za całkowicie niezdolnego do pracy, stosownych dokumentów Wn-U-G. Organ wskazał, że choroba strony mogłaby być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdyby rzeczywiście uniemożliwiała stronie podjęcie czynności procesowej, a przy tym strona niemiałaby możliwości skorzystania z pomocy domownika lub rodziny, czy też innych osób. Okoliczności te winny być zaś uprawdopodobnione jakimkolwiek dokumentem. Mając zatem na uwadze własny interes związany z refundacją składek na ubezpieczenia społeczne, mogła powierzyć dokonanie czynności innej osobie ustanawiając pełnomocnika, zlecić tę czynność innej osobie lub przekazać realizację obowiązku domownikowi czy osobie najbliższej.Przyjmując jednak najkorzystniejszą dla strony opcję, iż przeszkoda, o której mowa w przepisie art. 58 k.p.a., która to uniemożliwiła dochowanie stronie terminu do złożenia wniosków Wn-U-G, ustała w dniu [...] kwietnia 2010 r. (zgodnie z treścią zażalenia pogorszenie stanu zdrowia trwało do dnia [...] kwietnia 2010 r.), siedmiodniowy termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu i złożenia wniosków Wn-U-G upłynął w dniu [...] kwietnia 2010 r. Tymczasem strona wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów Wn-U-G złożyła w dniu [...] kwietnia 2010 r. Zatem, w ocenie organu, strona nie spełniła przesłanek wskazanych w art. 58 k.p.a., tj. uchybiła 7-dniowemu, nieprzywracalnemu terminowi do złożenia podania od ustania przeszkody uniemożliwiającej zachowanie ustawowego terminu do złożenia wniosków Wn-U-G. Organ podkreślił również, iż instytucja przywrócenia terminu z art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego przede wszystkim kładzie nacisk na uprawdopodobnienie braku winy, wskutek wystąpienia trwałej przeszkody, niemożliwej do przezwyciężenia, z powodu której dokonanie czynności przez stronę było niemożliwe przez cały czas. Organ stwierdził, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się więc z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. Ponadto organ stwierdził, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji więc pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Mając na uwadze powyższe, przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego jest m.in. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. W skardze pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji na ubezpieczenie społeczne za miesiące od stycznia 2009 r. do lutego 2010 r. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, stosownie do § 2 powołanego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. zarówno prawem materialnym jak i procesowym. Przedmiotem skargi w sprawie niniejszej jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i tylko w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny jest władny wypowiedzieć się, czy postanowienie to jest zgodne z prawem. Badając legalność zaskarżonego w sprawie niniejszej postanowienia uznać należy, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem prawa (art.58 § 1 oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 kpa w należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 kpa). Zatem, w celu przywrócenia terminu należy uprawdopodobnić, że jego uchybienie nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi. Chodzi zatem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli składającego wniosek (np. obłożna choroba ) i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Przy braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Zdaniem Sądu, organ wydając zaskarżone postanowienie nie wyjaśnił w sposób dostateczny okoliczności, na które Skarżący powoływał się we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku. Organ, wydając postanowienie na podstawie art. 58 § 1 kpa ma obowiązek podjęć wszelkie działania, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. Pamiętać przy tym należy, iż brak winy, o której mowa w art. 58 § 1 kpa, zainteresowany winien tylko uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Uprawdopodobnienie natomiast jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Z akt sprawy wynika, w tym z zaświadczenia złożonego na rozprawie, że ze Skarżącym od dnia [...] kwietnia 2010r. co najmniej do dnia [...] kwietnia 2010 r. był utrudniony kontakt ze względu na [...]. Sąd dodatkowo podkreśla, że w aktach sprawy brak jest innego zaświadczenia, na które powołują się zarówno organy, jak i pełnomocnik Skarżącego, dotyczącego jego stanu zdrowia w dniach od [...] marca do [...] kwietnia 2010 r. Organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu położył główny nacisk na tę część uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu, która dotyczyła ustania – zdaniem organu – okoliczności uniemożliwiających złożenie wniosku z dniem [...] kwietnia 2010 r. Jednak w swych rozważaniach organ nie odniósł się do kwestii, czy rzeczywiście przyczyna ta ustała z dniem [...] kwietnia, a nie [...] kwietnia, jak na to wskazuje Skarżący. Należało zatem wyjaśnić tę okoliczność, jej wpływ na brak możliwości dopełnienia w terminie czynności złożenia wniosku, nawet poprzez zażądanie uzupełniających wyjaśnień od Skarżącego. Takie postępowanie mogłoby skutkować uzyskaniem informacji, że Skarżący w okresie objętym terminem do złożenia wniosku nie był do niego zdolny, zważywszy na jego stan zdrowia i jego schorzenie. Taką bowiem okoliczność potwierdza złożone zaświadczenie lekarskie. Uwiarygodnia to twierdzenie strony, że uchybienie terminu do wniesienia wniosku było przez nią niezawinione, tym bardziej że Skarżący wskazał, że jego choroba uniemożliwiała mu dokonania tej czynności w terminie. W konkluzji należy stwierdzić, iż orzekanie przez organ odnośnie przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia wniosku nastąpiło bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności, które przy orzekaniu należało wziąć pod uwagę. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd zaskarżone postanowienie należało wyeliminować z obrotu prawnego. Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.