V SA/Wa 2272/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i wydalenia z terytorium RP wobec braku przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej i braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. P.T. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Obywatel K.T.B. wnioskiem z [...] października 2008 r. wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP. Skarżący składając wniosek oświadczył, że jest narodowości B., wyznania [...], urodził się w M. posiada k. obywatelstwo, jest kawalerem bez zawodu, ma ukończony licencjat. Do Polski przyjechał nielegalnie przekraczając granicę z [...] i wnosi o przyznanie statusu uchodźcy z powodu przynależności politycznej do organizacji [...], która jest nielegalna w K. Przed wyjazdem z kraju pochodzenia został aresztowany, uciekł z więzienia przy pomocy rodziny. Uciekał w obawie o swoje życie i zdrowie. Rozpatrując powyższy wniosek decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił Skarżącemu nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o jego wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Ustosunkowując się do zebranego w sprawie materiału dowodowego organ stwierdził, że nie uzasadnia on obawy przed prześladowaniem Skarżącego ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych. Cudzoziemiec składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy poinformował organ, że obawia się prześladowań na tle politycznym z powodu swojej przynależności do [...]. Skarżący nie przedstawił wobec organu wiarygodnej relacji z faktów, które poprzedziły i spowodowały jego wyjazd z kraju pochodzenia szczególnie, że w jego oświadczeniach zaistniały nieścisłości, którym można przypisać stopień relewantny dla ogólnej oceny wiarygodności, nie przedstawił też żadnych dowodów na poparcie swojej działalności politycznej. W K. nie toczy się żaden konflikt zbrojny wewnętrzny i zewnętrzny, dochodzi do zjawisk łamania podstawowych praw człowieka, lecz sam ten fakt nie stanowi o przyznaniu statusu uchodźcy. Odnosząc się do zeznań Skarżącego Szef Urzędu stwierdził również, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi okoliczność uzasadniająca udzielenia ochrony uzupełniającej, o której mowa w art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, bowiem Skarżący nie przytoczył żadnych faktów ani okoliczności, na podstawie których można by ustalić, że został skazany przez sąd lub inny organ quasi-sądowy na karę śmierci na terytorium K., a co za tym idzie nie grozi mu wykonanie takiej kary. Brak jest również podstaw do twierdzenia, że po powrocie do kraju pochodzenia Skarżący zostanie zatrzymany i w konsekwencji będzie poddawany torturom, nieludzkiemu czy poniżającemu traktowaniu albo karaniu, Skarżący bowiem nie uprawdopodobnił, że był aresztowany i zatrzymamy w swoim kraju. W związku z powyższym Szef Urzędu uznał, iż Skarżący nie potrzebuje międzynarodowej ochrony i nie żywi uzasadnionej obawy przed prześladowaniem, ani nie jest narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, co uzasadnia odmowę udzielenia ochrony uzupełniającej, o której mowa w art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Stan faktyczny sprawy nie uzasadnia również zdaniem organu, aby w stosunku do Skarżącego miał zastosowanie art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP uzasadniający udzielenie Skarżącemu zgody na pobyt tolerowany. Niezbędne są bowiem poważne podstawy do stwierdzenia, że w stosunku do osoby, o którą chodzi, realnie występują wymienione w cytowanym artykule zagrożenia w kraju, do którego ma być wydany lub ma wrócić. Skarżący, w ocenie organu, takich realnych przesłanek nie wykazał. W dniu [...] czerwca 2009 r. T. B. wniósł odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców, w którym stwierdza, że nie zgadza się z przedmiotową decyzją , wnosi o jej uchylenie i udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Następnie w dniu [...] sierpnia 2009 r. Skarżący wniósł do organu prośbę o zawieszenie toczącego się postępowania odwoławczego do czasu złożenia dowodów dotyczących jego sprawy. Ten czas jest mu potrzebny, by dostarczyć z K. do Polski dokumenty. Ponadto w dniu [...] sierpnia 2009 r. wniósł uzupełnienie odwołania, w którym szczegółowo opisał swoją sytuację oraz wskazał, że zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców naruszyła art. 15 i art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. W wyniku rozpatrzenia wniosku o zawieszenie postępowania organ II instancji w dniu [...] września 2009 r. wydał na mocy art. 98 § 1 k.p.a. postanowienie o zawieszeniu postępowania odwoławczego, informując jednocześnie Skarżącego o treści art. 98 § 2 k.p.a. Następnie Skarżący zwracał się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców dwoma pismami, z dnia [...] maja 2010 r. oraz z dnia [...] lipca 2010 r., o zmianę nazwy miejsca urodzenia oraz wykreślenie z nazwiska litery [...]. jako błędnie kiedyś zapisanej, składając jednocześnie formularz wniosku o wydanie lub wymianę tymczasowego zaświadczenia tożsamości cudzoziemca. W dniu [...] lipca 2010 r. Rada do Spraw Uchodźców wydała decyzję nr [...] , na podstawie której utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W jej uzasadnieniu Rada do Spraw Uchodźców w pełni podzieliła stanowisko Szefa Urzędu, wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponownie podkreśliła, że okoliczności sprawy wskazują, iż Skarżący nie spełnia przesłanek określonych w art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, uzasadniających nadanie statusu uchodźcy, przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej oraz udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Dokonując ponownej oceny zeznań Skarżącego Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż Skarżący nie był prześladowany przez władze publiczne z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych. Zgadzając się ze wszystkimi elementami uzasadnienia decyzji organu I instancji, Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, iż postępowanie w sprawie prowadzone było właściwie w oparciu o dostępne możliwości ustalenia stanu faktycznego i odpowiednio zastosowane przepisy zarówno prawa materialnego, jak też postępowania administracyjnego. W skardze na powyższą decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] sierpnia 2010 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając naruszenie prawa procesowego poprzez istotne naruszenie przepisów postępowania wynikających z art. 7, art. 10, art. 77, art. 80 oraz art. 101 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Skarżący w szczególności podniósł, że organ II instancji nie podjął zawieszonego postępowania zgodnie z przepisami k.p.a., nie powiadomił Skarżącego postanowieniem o tym fakcie i nie umożliwił również wypowiedzenie się co do zebranych dowodów w sprawie. T. B. stwierdził, że zaraz po dacie wydania zaskarżonej decyzji otrzymał z K. dokumenty, na które oczekiwał. Jest to legitymacja członkowska [...] a także zaświadczenia o opłacaniu składek członkowskich tej organizacji. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie wskazując, iż postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Organ ponadto wskazał, że T. B. w swoim piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. napisał, że "oczekuje na decyzję w swojej sprawie", były zatem podstawy do wszczęcia zawieszonego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 98 § 1 k.p.a. organ może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Dodatkowo § 2 tego przepisu stanowi, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Zgodnie z art. 123 § 1 k.p.a. w toku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Nie ulega wątpliwości, że postanowienia wydawane w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego są postanowieniami, o których mówi ten przepis. Wynika to w szczególności z art. 123 § 2 k.p.a., który ten typ rozstrzygnięcia wiąże z poszczególnymi kwestiami wynikającymi w toku postępowania. Z całą pewnością rozstrzygnięcia wydawane w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego są rozstrzygnięciami dotyczącymi poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania administracyjnego. Właśnie bowiem w toku postępowania administracyjnego z różnych powodów powstaje konieczność (potrzeba) wydania przez organ prowadzący postępowanie rozstrzygnięcia w sprawie zawieszenia postępowania; nie rozstrzyga ono sprawy co do istoty, lecz jest aktem procesowym, który wpływa na bieg postępowania administracyjnego. Powyższe potwierdza analiza treści normy zawartej w art. 101 § 1 k.p.a., zgodnie z którym o postanowieniu w sprawie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej zawiadamia strony. Z przepisu tego płyną dla organu prowadzącego postępowanie administracyjne dwa obowiązki. Po pierwsze zawieszenie postępowania, podjęcie zawieszonego postępowania, odmowa zawieszenia postępowania, a także odmowa podjęcia zawieszonego postępowania muszą nastąpić w formie postanowienia. Po drugie, takie postanowienie organ musi doręczyć stronie na piśmie, bowiem doręczenie stronie postanowienia na piśmie jest procesową formą zawiadomienia strony o treści rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a. na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania, a więc na każde z wymienionych wyżej postanowień służy środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Postanowienie z dnia [...] września 2009 r. o zawieszeniu postępowania odwoławczego zostało wydane na podstawie powołanego wyżej art. 98 § 1 k.p.a. w związku z wnioskiem strony. Podjęcie postępowania w tych wypadkach jest dopuszczalne, gdy strona wystąpi z wnioskiem o takie podjęcie. Oznacza to, że strona przed wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty powinna mieć możliwość kwestionowania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, jeżeli nie ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania (patrz: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2000 r. OPS 4/00. ONSA z 2000 r. nr 4, poz. 137). Wniosek strony musi być ponadto wyrażony na piśmie, z którego musi wyraźnie wynikać żądanie podjęcia postępowania, nie może być on bowiem dorozumiany. Niedopuszczalnym jest stosowanie przez organ administracji publicznej dowolności w tym zakresie, albowiem strona – będąc pouczona o treści art. 98 § 2 k.p.a. – ma świadomość o skutkach braku wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w okresie trzech lat od zawieszenia w postaci uznania, że żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Organ w rozpatrywanej sprawie wydając decyzję bez podjęcia zawieszonego postępowania naruszył przepis zatem art. 98 § 1 k.p.a. oraz art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 101 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu wydanie decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, w sytuacji, gdy nie wydano postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, stanowi przejaw niedopuszczalnej praktyki na gruncie obowiązującego prawa. Najpierw organ w formie zaskarżalnego postanowienia podejmuje zawieszone postępowanie, a następnie - wydając decyzję - załatwia sprawę co do jej istoty. Organ II instancji, co należy podkreślić, nie miał podstaw traktować pism Skarżącego z dnia [...] maja i [...] lipca 2010 r. jako wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania odwoławczego, gdyż pisma te były skierowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, nie zaś do Rady do Spraw Uchodźców i dotyczyły innych kwestii, niż rozpatrywane odwołanie. Z powyższych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.