V SA/Wa 2278/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych; oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], Generalny Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad odmówił R. K. umorzenia kary pieniężnej w kwocie 3.000 zł, nałożonej decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2012 r., za naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych – przejazdy bez instalacji urządzenia do naliczania opłat. W uzasadnieniu wskazano, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 56 i 57 ustawy o finansach publicznych, które mogłyby uzasadniać uwzględnienie wniosku o umorzenie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] lipca 2012 r. R. K., odwołując się do argumentów przedstawionych już we wniosku o umorzenie, przywołał swą złą sytuację finansowa i zdrowotną oraz zapewniał, iż brak wniesienia opłaty nie był przez niego zamierzony. Pomagał tylko córce dostarczać towar na giełdę. Podkreślał, iż za kilkakrotne nieopłacone przejazdy łącznie nałożono na niego kary w wysokości ok. 30.000 zł - podczas, gdy jego roczny dochód wynosi ok. 11.900 zł. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Generalny Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż po dokonaniu oceny dowodów przedstawionych przez stronę : zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodzie uzyskanym w 2011 r., zaświadczenia o nieprowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, zaświadczenia o stanie zdrowia strony oraz kopi pisma do Głównego Inspektora Transportu Drogowego wraz z kopią zwrotu niesprawnego urządzenia viaBOX - nie znalazł podstaw do zastosowania ulgi w formie umorzenia kary. Zdaniem organu rozważony mógłby być natomiast wniosek strony o rozłożenia należności na raty, jeżeli taki wpłynie do organu. W skardze z dnia 28 sierpnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. K. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lipca 2012 r. oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 107 kpa oraz naruszenie art. 57 ustawy o finansach publicznych poprzez przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki umorzenia kary pieniężnej z uwagi na brak możliwości skarżącego. Według skarżącego organ nie przeprowadził oceny zgromadzonego materiału dowodowego poprzestając na stwierdzeniu, iż brak jest podstaw do zastosowania ulgi. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Sąd uznał, iż skarga R. K. nie jest zasadna. Należy mieć na uwadze, iż zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, co nakazuje dokonanie oceny działań podejmowanych przez organ administracyjny dla należytego wyjaśnienia sprawy i ustalenia prawidłowego stanu faktycznego. Podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania jest bowiem – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tylko takie ich naruszenie, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i to wpływ istotny. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy prawidłowo, materiał dowodowy został zgromadzony wyczerpującego a jego ocena nie narusza podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów obrazujących sytuację materialną, zdrowotna i rodzinną strony, przekładająca się na zajęte przez organ stanowisko, jest prawidłowa i znalazła wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie organu jest, zdaniem Sądu, zgodne z prawem. Sąd podziela jednak stanowisko skarżącego, iż uzasadnienie orzeczenia nie spełnia wszystkich wymogów art. 107 § 3 kpa. Organ, co wynika z treści uzasadnienia decyzji, rozważył wszystkie przedstawione przez stronę dowody, jednakże ich analiza w uzasadnieniu nie jest pełna. Ponieważ jednak, w ocenie Sądu, wyciągnięte wnioski doprowadziły organ do właściwego rozstrzygnięcia Sąd uznał, iż stwierdzone naruszenie art.107 § 3 kpa nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Tylko zaś naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, uzasadniać może uchylenie zaskarżonej decyzji – co w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca. Odnosząc się natomiast do zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego Sąd podnosi, iż zgodnie art. 55 ust. 1 w związku z art. 60 i art. 64 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm. zwana dalej u.f.p.) stanowiącym podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia ustawodawca przewidział instytucję umarzania spłaty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 56 ust. 1 ustawy należności mogą być umarzane w całości, jeżeli: 1/ osoba fizyczna – zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł; 2/ osoba prawna – została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie, 3/ zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4/ jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji; 5/ zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż należności są nieściągalne. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z tych przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. R. K. wnosząc o umorzenie w całości kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł. powołał się na przesłankę ważnego interesu dłużnika (art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p.) podnosząc, że przewoził towary pomagając córce, która prowadzi gospodarstwo rolne. Sam jest rencistą (ok.900 zł), dużo wydaje na leki, nie posiada znacznego majątku. Przesłanka "ważnego interesu dłużnika" powinna być interpretowana w oparciu o ustalone orzecznictwo sądów administracyjnych, jak również na kanwie art. 67a §1 Ordynacji podatkowej, który operuje pojęciem "ważnego interesu podatnika" a więc w zasadzie tożsamym z zawartym w art. 56 ust.1 pkt. 5 u.p.f. Zbadanie istnienia przesłanki "ważnego interesu dłużnika" wymaga od organu ustalenia sytuacji majątkowej podatnika oraz skutków ekonomicznych, jakie poniesie on w wyniku realizacji zobowiązania. W rozpoznawanej sprawie organ zajął stanowisko, iż przedstawione przez skarżącego dowody pozwalają na uznanie, iż jego sytuacja materialna nie przemawia za umorzeniem kwoty 3.000 zł kary. Dysponuje samochodem, którym przewoził towary, ma stały dochód miesięczny, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo. Przedstawione zaświadczenie lekarskie, poza wskazaniem na chorobę zawodowa – astmę oskrzelowa – nie zawiera żadnych szczegółów co do liczby, rodzaju czy kosztów leków. W skardze R. K. zarzucił naruszenie przez organ art. 57 ustawy o finansach publicznych, który stanowi: "Na wniosek dłużnika: 1) należności mogą być umarzane w części, 2) mogą zostać odroczone terminy spłaty całości lub części należności, 3) płatność całości lub części należności może zostać rozłożona na raty — w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa". Sąd wskazuje na gruncie tego przepisu, iż skarżący nie wnosił o częściowe umorzenie kary a nadto nie wskazał w jakiej części jego możliwości płatnicze pozwalałyby na pokrycie należności. Brak wniosku strony o umorzenie kary pieniężnej w części wykluczał możliwość organu analizowania przesłanek z art. 57 ustawy o finansach publicznych, tj. względów społecznych lub gospodarczych, możliwości płatniczych strony czy uzasadnionego interesu Skarbu Państwa. Zdaniem Sądu zatem, wydając zaskarżoną decyzję organ, niezależnie od wykazanych wyżej ułomności uzasadnienia, odniósł się w całości do zebranego materiału dowodowego w aspekcie przesłanek umorzenia kary w całości określonych w ustawie o finansach publicznych, rozważając także podnoszony przez skarżącego jego ważny interes. Podnoszone przez skarżącego w skardze argumenty Sąd poddał dokładnej ocenie, którą przedstawił wyżej. Skarżący nadto wskazywał na szczególną dolegliwość wynikającą z wielu nałożonych na niego kar, które łącznie wylicza na kwotę ok. 30.000 zł. Podnieść jednak w tym miejscu należy, że skarżący, co oświadczył w toku rozprawy, nie zaskarżał decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładających na niego kary pieniężne za naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych, a to byłyby postępowania właściwe dla podnoszenia argumentów związanych z okolicznościami, w których do naruszeń ustawy o drogach publicznych doszło. Z drugiej zaś strony postępowanie skarżącego, zasłaniającego się niewiedzą o konieczności ponoszenia opłat, nosi cechy co najmniej niefrasobliwości, która nie może stanowić argumentu w postępowaniu o umorzenie kar. Sąd zauważa jednakże, iż odmowa umorzenia należności pieniężnej nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej - zobowiązany może więc występować o umorzenie należności tak długo, jak długo należności te istnieją (wyrok NSA z 18 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 398-399/99). Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o finansach publicznych. Wnioskodawca będzie musiał jednak wykazać, iż w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, które uzasadniają ponowne złożenie wniosku. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji wyroku.