V SA/Wa 228/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Przedmiotem skargi D. B. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] listopada 2018 r. nr [...]uchylające w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- [...] z [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2016 r. nr [...], wystawionego przez Burmistrza [...]. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku D. B. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza [...] z [...] stycznia 2016 r. nr [...], obejmującego należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń za okres od września 2008 r. do czerwca 2012 r. w kwocie łącznej należności głównej [...]zł. Powyższy tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] lutego 2016 r. Następnie w związku zmianę miejsca zamieszkania skarżącego przedmiotowy tytuł wykonawczy został przekazany do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-[...], celem prowadzenia dalszej egzekucji administracyjnej. W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego W.- [...] jako organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 72 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314, z późn. zm.); dalej: "u.p.e.a.", zawiadomieniem z [...] kwietnia 2018 r. nr [...], dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w K.S.O. [...] W. B. w Z.. Zawiadomienie doręczono skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2018 r., pracodawca zawiadomienie odebrał w dniu [...] kwietnia 2018 r. W związku z otrzymaniem ww. zawiadomienia o zajęciu do Urzędu Skarbowego W.- [...] wpłynęło w dniu [...] kwietnia 2018 r., pismo D. B. z [...] kwietnia 2018r., zatytułowane "Skarga", W piśmie wskazał, że jest osobą niepełnosprawną i leczy się na [...], a od 6 lat nie uzyskuje od Państwa żadnej pomocy w postaci zasiłku stałego czy też renty. Zdaniem skarżącego to fikcyjny dług jaki wierzyciel sobie namnożył i nie życzy sobie ataków na jego osobę. Stwierdza, że otrzymuje minimalną pensję i nie można obciążać poborów. Organ egzekucyjny przedmiotowe pismo zakwalifikował jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2016 r. nr [...] i postanowieniem z [...] września 2018 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego. W uzasadnieniu stwierdził, że wierzyciel - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K., pismem z [...] czerwca 2018 r. nr [...] poinformował, że wymagalność tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2016 r. nr [...], jest aktualna. Pismem z [...] października 2018 r. D. B., z zachowaniem terminu, złożył zażalenie na ww. postanowienie, wskazując, że świadczenie objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym pobierał zasadnie. Podkreślił, że jako osoba niepełnosprawna pracująca w zakładzie pracy chronionej z najniższym wynagrodzeniem spełniał kryteria do otrzymywania zasiłku. Dlatego zdaniem skarżącego obowiązek zapłaty powinien być umorzony. D. B. wskazał, że jest osobą niepełnosprawną i leczy się na [...], a od 6 lat nie uzyskuje od Państwa żadnej pomocy w postaci zasiłku stałego czy też renty. Ponadto, wyjaśnił, że pracuje w zakładzie pracy chronionej z najniższym wynagrodzeniem tj. [...] zł netto czy [...] zł netto. Zdaniem skarżącego, z uwagi na powyższe argumenty nie powinno być prowadzone fikcyjne postępowanie wobec majątku jakiego nie posiada. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. po zapoznaniu się z argumentacją zawartą w zażaleniu oraz aktami przedmiotowej sprawy, postanowieniem z [...] listopada 2018 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skarżący pismem z [...] grudnia 2018 r., złożył na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi podniesione zostały zarzuty tożsame z zawartymi w zażaleniu z [...] października 2018 r. Skarżący wskazał, że jest osobą niepełnosprawną i pracuje z najniższym wynagrodzeniem [...] zł netto, a otrzymywany zasiłek powinien być dodatkiem do pensji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna. Należy na wstępie wyjaśnić, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może przy tym nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być zarówno obligatoryjne, jak i fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Obligatoryjne przyczyny uzasadniające umorzenie postępowania zostały wymienione w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z powyższą normą prawną, postępowanie egzekucyjne umarza się: 1. jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5. jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6. w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8. jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9. na żądanie wierzyciela; 10. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Fakultatywny tryb umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziany został natomiast w § 2 powyższego artykułu, według którego postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W myśl art. 59 § 3 ustawy egzekucyjnej, w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest równoznaczne z uchyleniem czynności egzekucyjnych, z wyjątkiem sytuacji, gdy egzekucja jest umarzana na wniosek wierzyciela (art. 60 § 1 ustawy egzekucyjnej). W sprawie będącej przedmiotem skargi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. w sposób prawidłowy ustalił, że organ egzekucyjny wydając postanowienie z [...] września 2018 r. oparł się wyłącznie na stanowisku wierzyciela, wyrażonym w piśmie z [...] czerwca 2018 r., potwierdzając, że jest związany stanowiskiem wierzyciela. Podkreślił, iż prawidłowym działaniem organu egzekucyjnego było wystąpienie do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie, w celu skonfrontowania twierdzeń zobowiązanego. Jednocześnie organ nadzoru prawidłowo wskazał, iż ustawodawca w art. 59 u.p.e.a. nie przewiduje trybu, w którym organ mający wydać postanowienie jest związany w sprawie stanowiskiem wierzyciela, natomiast na organ egzekucyjny deleguje obowiązek zbadania przesłanek określonych w ww. przepisie prawa i podjęcia autorytatywnego rozstrzygnięcia. Organ II instancji zasadnie zatem wywiódł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W/-[...], jako organ egzekucyjny podejmujący rozstrzygnięcie, jest zobowiązany do samodzielnej oceny przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o obowiązujące przepisy prawa oraz do zawarcia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia umotywowanej oceny stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazania, jaki związek zachodzi między tą oceną, a treścią wskazanego przepisu. Zgodnie bowiem z art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Przy czym na mocy odesłania zawartego w art. 126 ww. ustawy, postanowienie powinno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa. Powyższe wymogi stanowią realizację wskazań wynikających z zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez stronę decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. trafnie przyjął, iż zobowiązany ma prawo na mocy art. 59 u.p.e.a. kierować swoje zastrzeżenia do organu egzekucyjnego, zaś obowiązkiem właściwego organu jest wyczerpujące wyjaśnienie tych wątpliwości i pozostawienie strony w przekonaniu, że postępowanie egzekucyjne, chociaż ze swej natury powodujące pewną uciążliwość, jest prowadzone poprawnie i zgodnie z przepisami prawa. Zatem wydanie rozstrzygnięcia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. naruszyłoby prawo strony do dwuinstancyjnego rozstrzygnięcia sprawy w administracyjnym toku instancji. Istota zasady dwuinstancyjności polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy, wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Chodzi więc o to, by przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony. Mając powyższe na względzie, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.