V SA/Wa 2280/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: przewodniczący – Sędzia WSA – Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi L.S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zarządzeniem z dnia 11 października 2013 r. wezwano L.S. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej przez nią do tut. Sadu skargi, w wysokości 100 zł. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego doręczone zostało skarżącej w dniu 22 października 2013 r. Pismem z dnia 30 października 2013 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, iż z powodu choroby córki przebywała poza miejscem zamieszkania w związku z czym czynności w sprawie podjąć mogła dopiero po powrocie w dniu tj. w dniu 30 października 2013 r. Do ww. pisma dołączono wypełnione formularz PPF. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, iż gospodarstwo domowe prowadzi z mężem oraz dwójką dzieci, posiada dom o pow. 140 m2, nie posiada innych nieruchomości ani zasobów pieniężnych. Dochód na utrzymanie rodziny jakim dysponuje to wynagrodzenie męża 4.000 zł brutto miesięcznie z tytułu umowy o pracę. Dodatkowo wskazała, iż mąż posiada samochód osobowy. W uzasadnieniu podniosła, iż od 2006 r. pozostaje bez pracy z uwagi na zły stan zdrowia, jednakże pomimo orzeczenia lekarskiego nie otrzymuje z tego tytułu żadnych środków z ubezpieczenia społecznego (ZUS nie rozpoznał jeszcze żadnego z wielu wniosków składanych w tej sprawie). Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 6 listopada 2013 r. wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania oraz nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych. W zakreślonym terminie wnioskodawczyni uzupełniła opis swojej sytuacji majątkowej. Wskazano tutaj: wydatki na utrzymanie domu w łącznej wysokości 1.050 zł, wydatki na wyżywienie w wysokości 1.000 zł, wydatki na kształcenie dwójki dzieci w wieku 22 i 15 lat w wysokości 1.338 zł, wydatki na leczenie w wysokości 100 zł oraz wydatki na utrzymanie samochodu w wysokości 300 zł. Łączna kwota miesięcznych wydatków wynosi – zgodnie z oświadczeniem – 3.788 zł. Wnioskodawczyni złożyła również wyciągi z 5 rachunków bankowych jej męża. Postanowieniem z 20 grudnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ustawowym terminie skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu sprzeciwu sprecyzowała, iż różnice pomiędzy wydatkami a uzyskiwanym przychodem jej rodziny (znaczna przewaga wydatków nad dochodami) wynika z braku wskazania we wcześniejszym opisie przychodu z tytułu kredytu studenckiego córki (600 zł) oraz pobieranych z zakładu pracy męża pożyczek. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu przed sądem administracyjnym zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm/ - dalej: p.p.s.a.) Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że nie znajduje się ona w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rodzina wnioskodawczyni posiada stały dochód uzyskiwany z tytułu pracy jej męża w wysokości ok. 2700 zł. Zaznaczyć przy tym należy, że wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala wnioskodawczyni nie tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych za jakie uznać należy poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem domu (o powierzchni 140 m² - 1050 zł) oraz bieżących potrzeb życia codziennego swoich i dzieci (wyżywienie 1500 zł, wizyty lekarskie 100, dojazdy do szkoły 63 zł), jak również na ponoszenie kosztów, których nie sposób uznać za wydatki osoby ubogiej nie będącej w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów, tj. kosztów związanych z utrzymaniem samochodu (około 300 złotych miesięcznie), kosztów dokształcenia dzieci (stancja, wypożyczenie instrumentu, zajęcia pozalekcyjne – ok. 700 zł). Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżąca zaś do grona takich osób nie należy posiada bowiem własny dom oraz stały dochód miesięczny z tytułu wynagrodzenia męża. Stwierdzić zatem należy, że przy takiej wysokości uzyskiwanych dochodów i posiadanym majątku nie można uznać wnioskodawczyni za osobę ubogą znajdująca się w bardzo trudnej sytuacji materialnej bądź pozbawioną środków do życia. Wyjaśnić w tym miejscu również należy, iż przy pełnym zrozumieniu potrzeby dokształcania dzieci, nie można jednak uznać, że wydatkowanie przez skarżącą środków większych niż posiadane przede wszystkim ze względu na ten właśnie cel, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jeszcze raz podkreślić bowiem trzeba, że o ile posiadanie samochodu, czy dokształcanie dzieci mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych o tyle w przypadku osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy standard ten przekracza. Reasumując zatem Sąd miał na uwadze, że wpis ustalony w sprawie wynosi jedynie 100 zł, co przy całokształcie oceny sytuacji majątkowej strony skarżącej oraz przy uwzględnieniu stopnia skomplikowania zagadnienia prawnego niniejszego postępowania, nie może być uznane za podstawę do uwzględnienia wniosku skarżącej. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie jest na tyle trudna by nie była ona w stanie sprostać kosztom niezbędnym dla zachowania jej prawa do Sądu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.