V SA/Wa 2295/16
WyrokWSA w Warszawie2016-09-27
Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Izabella Janson, Arkadiusz Tomczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przyznania pomocy finansowej grupie producentów rolnych, jeśli stwierdzi, że grupa sztucznie stworzyła warunki do jej uzyskania, pomimo spełnienia formalnych wymogów do jej utworzenia i wpisu do rejestru?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy ARiMR mają prawo badać, czy grupa producentów rolnych faktycznie realizuje cele, dla których przyznawana jest pomoc finansowa, nawet jeśli spełniła formalne wymogi do utworzenia i wpisu do rejestru. Odmowa przyznania pomocy jest uzasadniona, gdy stwierdzono, że grupa sztucznie stworzyła warunki do jej uzyskania, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, co potwierdzają zarówno obiektywne okoliczności (np. brak samodzielności członków, powiązania własnościowe i osobowe), jak i subiektywne (zaplanowane działanie w celu ominięcia przepisów).Stan faktyczny
Spółka G. Sp. z o.o. złożyła wniosek o płatność pomocy finansowej dla grupy producentów rolnych za czwarty rok działalności. Dyrektor ARiMR odmówił przyznania pomocy, uznając, że spółka stworzyła sztuczne warunki do jej otrzymania, powołując się na powiązania własnościowe i osobowe między członkami grupy oraz fakt, że trzy spółki będące członkami grupy powstały krótko przed utworzeniem grupy i nie dysponowały odpowiednią infrastrukturą do prowadzenia działalności rolniczej. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa ARiMR. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Protokolant spec. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2016 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. w Ż. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej dla grupy producentów rolnych oddala skargę.
Decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] października 2011 r. znak [...] G. Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. (dalej "Grupa", "Skarżąca") została wpisana do rejestru grup producentów rolnych prowadzonego przez Marszałka Województwa [...].
W dniu [...] grudnia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. decyzją nr [...] przyznał Grupie pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w okresie od [...] października 2011 r. do [...] października 2016 r.
Pismem z [...] października 2015 r. Grupa złożyła wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od [...] października 2014 r. do dnia [...] października 2015 r., tj. za czwarty rok korzystania z pomocy.
Następnie w dniu [...] stycznia 2016 r. została przeprowadzona przez ARiMR kontrola na miejscu w siedzibie Grupy oraz u jednego z członków Grupy - tj. N. Sp. z o.o. Z czynności kontrolnych sporządzono raporty o nr [...] oraz [...].
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] marca 2016 r. nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił Grupie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w okresie od [...] października 2014 r. do [...] października 2015 r., tj. za czwarty rok działalności.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji Grupa wniosła odwołanie. Zarzuciła naruszenie przepisów:
1. Prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, w tym:
art. 4 ust. 2 i ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011 r. z późn.zm., dalej "rozporządzenie nr 65/2011"), poprzez ich błędne zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, że Spółka stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności, podczas gdy funkcjonowanie Spółki jako grupy producentów rolnych ma charakter rzeczywisty i nie nosi znamion sztuczności, w związku z czym przepisy te nie powinny znaleźć w niniejszej sprawie zastosowania;
art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 277 z 21 października 2005 r., str. 1, z późn. zm., dalej "rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005"), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że działania Spółki nie korespondują z celami wskazanymi w tym przepisie, podczas gdy Spółka w rzeczywistości cele te realizuje.
2. prawa procesowego:
art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej "K.p.a.") poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego oraz poczynienie ustaleń faktycznych w sposób sprzeczny z zebranym materiałem dowodowym, przejawiające się w uznaniu przez organ I instancji, że po stronie Spółki zachodzą sztuczne warunki do otrzymania płatności, podczas gdy dokumenty dotyczące kontroli przeprowadzonej w Spółce i u jej wspólników przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykazują, że każdy ze wspólników Spółki prowadzi produkcję w sposób niezależny i indywidualny jako samodzielny podmiot gospodarczy;
art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których odmówiono przyznania Spółce płatności, przejawiające się w szczególności tym, iż organ I instancji zarzucił Spółce tworzenie sztucznych warunków do otrzymania płatności jedynie na podstawie ustalenia powiązań pomiędzy wspólnikami Spółki oraz faktu powstania trzech wspólników Spółki na krótko przed powstaniem samej Spółki, bez jednoczesnego wyjaśnienia innych przyczyn odmowy przyznania Spółce płatności, gdy tymczasem w świetle orzecznictwa sądowego okoliczności powołane przez organ nie mogą być wystarczającą przesłanką odmowy przyznania płatności w ramach pomocy dla grup producentów rolnych;
art. 21 ust. 2 pkt 2) ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm., dalej " ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie niniejszej sprawy bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, polegające na błędnym uznaniu, iż istnienie powiązań pomiędzy wspólnikami Spółki oraz jaki powstania trzech wspólników Spółki na krótko przed powstaniem samej Spółki same w sobie świadczą o stworzeniu sztucznych warunków do otrzymania płatności, przez co inne czynniki mające znaczenie dla funkcjonowania Spółki jako grupy producentów rolnych ani rzeczywiste cele realizowane przez Spółką nie były brane pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji;
art. 110 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na zarzuceniu Spółce tworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności i odmowie przyznania Spółce pomocy finansowej za czwarty rok jej działalności jako grupa producentów rolnych w sytuacji, gdy Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał wcześniej decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. o przyznaniu Spółce pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w okresie od [...] października 2011 r. do [...] października 2016 r., przez co organ I instancji powinien być w niniejszej sprawie związany tą decyzją i nie powinien od nowa badać struktury organizacyjnej Spółki w celu zarzucenia jej stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności, o ile struktura ta nie uległa zmianie;
art. 8 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na zarzuceniu Spółce tworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności w sytuacji, gdy wcześniejsza ocena struktury Spółki dokonana przez organ I instancji nie budziła jego żadnych zastrzeżeń, a działania i decyzje podejmowane przez organ I instancji utwierdzały Spółkę w przekonaniu, że otrzyma ona płatność za poszczególne lata działalności jako grupa producentów rolnych;
art. 35 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1) oraz § 8 ust. 1- 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na nieprzyznaniu Spółce pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych za czwarty rok działalności, mimo że Spółka spełnia wszelkie warunki do uzyskania takiej pomocy.
W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, Prezes ARiMR decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał regulacje prawa krajowego oraz unijnego zawierające zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych".
Prezes ARiMR podkreślił, że zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie miało miejsce tworzenie przez członków Grupy pozornej działalności, na potrzeby spełnienia warunku minimalnej liczby członków w Grupie, tj. trzech członków Grupy rozpoczęło prowadzenie działalności rolniczej bezpośrednio przed utworzeniem Grupy. Według organu utworzenie Grupy miało jedynie na celu stworzenie sztucznej jednostki/podmiotu gospodarczego w cyklu produkcyjnym i sprzedażowym nieprzynoszącej efektu dodanego dla produkcji członków grupy, w celu uzyskania korzyści w postaci dotacji przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
W toku przeprowadzonego postępowania odwoławczego ustalono na podstawie prowadzonej przez ARiMR ewidencji producentów oraz zgodnie z KRS nr [...] z [...] maja 2016 r. (identyfikator wydruku: [...]), że G. Sp. z o.o. z siedzibą w Ż., pod adresem [...] zarejestrowaną w KRS [...] września 2011 r. tworzy pięciu wspólników (członków) tj.:
G. Spółka z o.o. z siedzibą w Ż., pod adresem [...], zarejestrowana w KRS [...] lutego 2006 r.;
B. Spółka z o.o. z siedzibą w Ż., pod adresem [...] zarejestrowana w KRS [...] września 2009 r.;
N. Spółka z o.o. z siedzibą w Ż., pod adresem [...], zarejestrowana w KRS w dniu [...] września 2011 r.;
Ż. Spółka z o.o. z siedzibą w Ż., pod adresem [...], zarejestrowana w KRS [...] września 2011 r.;
N. Spółka z o.o. z siedzibą w Ż., pod adresem [...], zarejestrowana w KRS [...] września 2011 r.;
Organ wskazał, że w każdej ze spółek tworzących Grupę Zarząd jest jednoosobowy i tworzy go P.T. Pełni on także funkcję Prezesa Zarządu G. Sp. z o.o. Od 24 stycznia 2013 r. funkcje członka Zarządu w Grupie pełni S.S.
Grupa została wpisana do rejestru grup producentów rolnych prowadzonego przez Marszałka Województwa [...] na mocy decyzji z [...] października 2011 r. znak [...].
W ocenie Prezesa ARiMR zależności pomiędzy podmiotami będącymi członkami Grupy dotyczą zarówno miejsca, struktury własnościowej jak i powiązań osobowych pomiędzy poszczególnymi podmiotami wchodzącymi w skład Grupy. Trzy spółki będące członkami Grupy zostały wpisane do KRS tuż przed wpisaniem samej Grupy, działającej w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do KRS w dniu [...] września 2011 roku (N. Sp. z o.o., Ż. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o.). Również umowy dzierżawy dotyczące zgłaszanych przez spółki gruntów do płatności bezpośrednich zostały zawarte przez wskazanych członków Grupy w dacie [...] sierpnia 2011 r., tj. zaledwie miesiąc przed wpisem Grupy do KRS.
Jak dalej wskazał Prezes ARiMR w przypadku czterech z pięciu członków Grupy, tj.: Ż. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o.; N. Sp. z o.o., oraz G. Sp. z o.o. jedynym wspólnikiem jest A. Natomiast w przypadku członka Grupy B. Sp. z o.o. wspólnikami są A. oraz G. Sp. z o.o.
Zdaniem Prezesa ARiMR wskazane okoliczności świadczą niezbicie o zależnościach w zakresie osobowym i własnościowym członków tworzących G. Sp. z o.o., w której bezpośrednio bądź pośrednią kontrolę sprawuje A. Także funkcje zarządczą we wszystkich spółkach pełni P. T., który jest również prezesem G. Sp. z o.o.
W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji Prezes ARiMR powołał się na dokonaną weryfikację prowadzenia przez poszczególnych członków Grupy działalności rolniczej, w szczególności w zakresie ich samodzielności, dysponowania niezbędnymi urządzeniami i maszynami oraz infrastrukturą do prowadzenia tej działalności. Organ odwoławczy wskazał, że dokonał analizy dokumentacji finansowo-księgowej poszczególnych członków Grupy oraz uwzględnił wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w siedzibie Grupy oraz u wszystkich członków w dniach [...] września 2014 r., która obejmowała swoim zakresem m.in. sposób organizacji administracyjnej i produkcyjnej działalności Grupy i jej członków.
Prezes ARiMR, powołując się na przeprowadzoną kontrolę na miejscu w siedzibie Grupy i u jej członków stwierdził, iż na chwilę zakładania Grupy oraz zawiązania spółek będących członkami Grupy, członkowie: N. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o., Ż. Sp. z o.o. nie dysponowali ani gruntami do prowadzenia działalności rolniczej ani infrastrukturą techniczną oraz magazynową pozwalającą na prowadzenie działalności w zakresie, dla którego została utworzona, tj. produkcji ziarna zbóż i nasion roślin oleistych. Natomiast w przypadku B. Sp. z o.o. jak zostało to wskazane w kontroli spółka posiadała jedynie ciągnik oraz opryskiwacz. Jedynie członek Grupy G. Sp. z o.o. dysponował pełnym parkiem maszynowym pozwalającym na prowadzenie samodzielnej działalności rolniczej.
Podkreślono, że żaden z członków: N. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o., Ż. Sp. z o.o., biorąc pod uwagę termin, w jakim uzyskali osobowość prawną oraz w jakim zostały utworzone, tj. bezpośrednio przed utworzeniem Grupy, nie mógł podejmować i nie podejmował działalności rolniczej przed utworzeniem Grupy.
Powyższe okoliczności w zakresie powiązań własnościowo-osobowych, w kwestii samodzielności prowadzenia działalności rolniczej oraz fakt utworzenia trzech spółek będących członkami Grupy bezpośrednio przed zawiązaniem Grupy wskazuje, zdaniem organu, że trzy spółki spośród pięciu tworzących powstały wyłącznie w celu spełnienia wymogu formalnego wynikającego z załącznika nr 1 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. z 2013 poz. 642), odnoszącego się do minimalnej liczby członków grupy.
W przedmiotowej sprawie, zdaniem Prezesa ARiMR, Grupa wypełniła zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki tj. poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE) 1698/2005 oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunku z art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE)1698/2005, a w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła;
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011 oraz art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez ich błędne zastosowanie w niniejszej sprawie, przejawiające się w przyjęciu, że Spółka stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności, podczas gdy funkcjonowanie Spółki jako grupy producentów rolnych ma charakter rzeczywisty i nie nosi znamion sztuczności, w związku z czym przepisy te nie powinny znaleźć w niniejszej sprawie zastosowania;
b) art. 35 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że działania Spółki nie korespondują z celami wskazanymi w powyższym przepisie, podczas gdy Spółka w rzeczywistości cele te realizuje;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 24 § 3 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, przejawiające się w braku uchylenia przez organ II instancji decyzji organu I instancji z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w sytuacji, gdy wskazana decyzja organu I instancji została wydana przez pracownika, który brał wcześniej udział w wydaniu decyzji odmawiającej przyznania Spółce płatności za drugi rok działalności jako grupa producentów rolnych uchylonej następnie w wyniku orzeczenia kasacyjnego, przez co pracownik ten nie był w niniejszej sprawie bezstronny i powinien zostać z urzędu wyłączony od udziału w niniejszej sprawie,
b) art.15 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na tym, że organ II instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w znacznej części (w zakresie ustalenia stanu posiadania gruntów i środków produkcji przez poszczególnych wspólników Spółki), podczas gdy w przypadku istotnych braków postępowania dowodowego powinien uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ;
c) art. 21 ust. 2 pkt 2) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie niniejszej sprawy bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, polegające na:
- pominięciu przez organ przy ocenie niniejszej sprawy, że kontrola przeprowadzona w Spółce i u jej wspólników przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniach [...] września 2014 r. nie wykazała żadnych nieprawidłowości (wszystkie protokoły kończyły się kodem GR1 = nie stwierdzono nieprawidłowości) oraz potwierdziła, iż każdy ze wspólników Spółki prowadzi produkcję w sposób niezależny i indywidualny jako samodzielny podmiot gospodarczy;
- pominięciu przez organ przy ocenie niniejszej sprawy wyjaśnień Spółki złożonych w piśmie z dnia 13 kwietnia 2015 r., przejawiające się w tym, że organ nie poddał ich żadnej analizie (rozpatrzeniu), lecz ograniczył się do przytoczenia tych wyjaśnień w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;
d) art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 11 Kpa poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których odmówiono przyznania Spółce płatności, przejawiające się w tym, iż organ nie wskazał, które konkretne okoliczności świadczą o niemożliwości realizowania przez Spółkę celów system wsparcia oraz które konkretne okoliczności świadczą o tym, że powstanie Spółki oraz jej wspólników miało na celu wyłącznie wyłudzenie dotacji;
e) art. 110 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na zarzuceniu Spółce tworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności i odmowie przyznania Spółce pomocy finansowej za trzeci rok jej działalności jako grupa producentów rolnych w sytuacji, gdy Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał wcześniej decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. o przyznaniu Spółce pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w okresie od [...].10.2011 do [...].10.2016 r., przez co organy administracji powinny być w niniejszej sprawie związane tą decyzją i nie powinny od nowa badać struktury organizacyjnej Spółki w celu zarzucenia jej stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności, o ile struktura ta nie uległa zmianie;
f) art. 8 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na zarzuceniu Spółce tworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności w sytuacji, gdy wcześniejsza ocena struktury Spółki dokonana przez organy administracji nie budziła ich żadnych zastrzeżeń, a działania i decyzje podejmowane przez organy administracji utwierdzały Spółkę w przekonaniu, że otrzyma ona płatność za poszczególne lata działalności jako grupa producentów rolnych;
g) art. 35 ust. 2 Rozporządzenia Rady nr 1698/2005, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1) oraz § 8 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., nr 81, poz.550 ze zm., dalej "rozporządzenie wykonawcze"), poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na nieprzyznaniu Spółce pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych za czwarty rok działalności, mimo że Spółka spełnia wszelkie warunki do uzyskania takiej pomocy.
W motywach skargi Skarżąca przedstawiła stan faktyczny sprawy oraz rozwinęła podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b)naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z powołanych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i oceniając w powyższym kontekście treść rozstrzygnięć administracyjnych uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowią przepisy krajowe: ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grup producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013, a także przepisy prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.
Ponadto należy przypomnieć, że stosownie do art. 2 ustawy z 15 września 2000 r o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2000 r. nr 88, poz. 983 ze zm.; dalej "ustawa o gpr") osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu: dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.
Treść art. 3 ustawy o gpr określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, między innymi zgodnie z ust. 1 pkt 1 art. 3 grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów. W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa grupa (art. 4).
Na podstawie art. 7 ustawy o gpr spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy, który dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup. Nadzór nad działalnością grupy sprawuje marszałek województwa (art. 12 ustawy o gpr).
Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu na terytorium RP reguluje ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w tym w odniesieniu do grup producentów (art. 5 ust. 1 pkt 10 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich).
W treści art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przewidziano, że pomoc jest przyznawana, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu wykonawczym.
Zgodnie z § 3 rozporządzenia wykonawczego pomoc jest udzielania grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru.
Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują możliwości kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa.
Wobec uzyskania przez Skarżącą wpisu do prowadzonego przez Marszałka Województwa [...] rejestru grup producentów rolnych, Prezes ARiMR zobowiązany był uznać, że grupa spełnia wymogi formalne istnienia grupy producentów rolnych.
Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są natomiast zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty pomocy.
Zatem, przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 i rozporządzenia nr 65/2011.
Na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:
a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;
b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;
c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest także ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu. Jak wynika z systematyki rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 działania takie mają służyć poprawie konkurencyjności sektora rolnego.
W związku z tym, że istotą pomocy jest: dostosowanie do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego, wsparcie wspólnego wprowadzania do obrotu danego produktu czy też ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, należy przyjąć, że chodzi o działania wspólne czyli dokonywane przez wszystkich członków grupy.
Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że Grupa spełniła warunki formalne do otrzymania płatności. Okoliczności te nie stoją jednak na przeszkodzie badaniu przez ARiMR zasadności przyznania płatności każdorazowo przy złożeniu przez Grupę wniosku o płatność. Wynika to z tego, że wpisanie Grupy do rejestru grup producentów zależy od spełnienia przez nią wymogów formalnych określonych w treści art. 3 ustawy o gpr, zaś wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego.
Badanie natomiast zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku, jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami nie tylko krajowymi ale i unijnymi.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, iż decyzja z [...] grudnia 2011 r. o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w okresie od [...] października 2011 r. do [...] października 2016 r. nie rodzi po stronie ARiMR obowiązku wypłaty pomocy finansowej grupie w kolejnych latach jej funkcjonowania. Decyzja taka nie stanowi bowiem gwarancji wypłaty pomocy. Złożenie przez Grupę wniosku o płatność za dany rok funkcjonowania Grupy jest niezależną sprawą administracyjną i jako taka powinna być rozpatrywana przez organy administracyjne. Wobec tego za niezasadne należy uznać zarzuty Skarżącej o funkcjonowaniu w obrocie prawnym dwóch rzekomo sprzecznych decyzji (decyzja z [...] grudnia 2011 r. o przyznaniu pomocy finansowej w okresie od [...] października 2011 r. do [...] października 2016 r. oraz decyzja z [...] kwietnia 2015 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej za trzeci rok działalności). Nieskuteczny jest w szczególności formułowany w tym kontekście zarzut naruszenia art. 8 K.p.a.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu. Zgodnie z § 8 ust. 1 tego aktu wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy. Wreszcie jak stanowi § 7 ust. 2 lit c) rozporządzenia wykonawczego do wniosku o płatność dołącza się m. in. dokumenty wskazujące przychody netto grupy ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków i sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy.
W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, iż mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do utworzenia grupy producentów rolnych na gruncie prawa polskiego, Grupa w niniejszej sprawie w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie przez Skarżącą w takiej sytuacji pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.
Chronologia kolejnych zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy wskazuje, że zamiarem podmiotów zawiązujących Grupę było działanie mające na celu w pierwszej kolejności ominięcie warunku wskazanego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE) 1698/2005, a w dalszej kolejności otrzymanie płatności w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych".
Sąd podziela stanowisko organów w tej mierze. Prezes ARiMR wymienił i dokonał szczegółowej analizy wzajemnych zależności i powiązań podmiotów gospodarczych tworzących G. Sp. z o.o., wziął pod uwagę okres prowadzenia działalności rolniczej, występujące w Grupie powiązania osobowe i kapitałowe między członkami Grupy i samą Grupą, jak również kwestie osoby podejmującej bezpośrednio wszystkie najważniejsze decyzje zarządcze i kontrolne na poziomie samej Grupy, jak i na poziomie spółek do niej wchodzących.
Nie powtarzając wszystkich ustaleń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które w całości Sąd akceptuje i uznaje za swoje, należy w szczególności podkreślić, że G. Sp. z o.o. tworzy pięciu wspólników (członków) tj.: G. Spółka z o.o., B. Spółka z o.o., N. Spółka z o.o., Ż. Spółka z o.o., N. Spółka z o.o. Wszystkie spółki mają siedzibę w Ż. W każdej ze spółek tworzących Grupę Zarząd jest jednoosobowy i tworzy go P.T. Funkcję Prezesa Zarządu Grupy pełni P.T. Od 24 stycznia 2013 r. funkcje członka Zarządu w Grupie pełni S.S.
Grupa została wpisana do rejestru grup producentów rolnych prowadzonego przez Marszałka Województwa [...] na mocy decyzji z [...] października 2011 r. znak [...].
Trzy spółki będące członkami Grupy, tj. N. Sp. z o.o., Ż. sp. z o.o., N. Sp. z o.o. zostały wpisane do KRS tuż przed wpisaniem samej Grupy, działającej w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w dniu [...] września 2011 r. Również umowy dzierżawy dotyczące zgłaszanych przez spółki gruntów do płatności bezpośrednich zostały zawarte przez wskazanych członków Grupy w dacie [...] sierpnia 2011 r., tj. zaledwie miesiąc przed wpisem Grupy do KRS.
W przypadku czterech z pięciu członków Grupy, tj.: Ż. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o.; N. Sp. z o.o., oraz G. Sp. z o.o. jedynym wspólnikiem jest A. Natomiast w przypadku członka Grupy B. Sp. z o.o. wspólnikami są A. oraz G. Sp. z o.o.
Ponadto na chwilę zakładania Grupy oraz zawiązania spółek będących członkami Grupy, jej członkowie: N. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o., Ż. Sp. z o.o. nie dysponowali ani gruntami do prowadzenia działalności rolniczej ani infrastrukturą techniczną oraz magazynową pozwalającą na prowadzenie działalności w zakresie, dla którego została utworzona, tj. produkcji ziarna zbóż i nasiona roślin oleistych. Żaden z tych członków nie mógł podejmować i nie podejmował działalności rolniczej przed utworzeniem Grupy. Natomiast w przypadku członka B. Sp. z o.o. spółka posiadała jedynie ciągnik oraz opryskiwacz. Jedynie członek Grupy G. Sp. z o.o. dysponował pełnym parkiem maszynowym pozwalającym na prowadzenie samodzielnej działalności rolniczej.
Zasadnie organ uznał, iż przedstawione okoliczności w zakresie powiązań własnościowo-osobowych, w kwestii samodzielności prowadzenia działalności rolniczej oraz fakt utworzenia trzech spółek będących członkami Grupy bezpośrednio przed zawiązaniem Grupy bez wątpienia wskazują, że trzy spółki z pięciu utworzyły Grupę wyłącznie w celu spełnienia wymogu formalnego wynikającego z załącznika nr 1 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. z 2013 poz. 642), odnoszącego się do minimalnej liczby członków grupy.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że prawo nie zabrania prowadzenia działalności gospodarczej w formie wielu spółek z tymi samymi udziałowcami. Jednakże tam, gdzie prawo ustala pewne ograniczenia (ilość członków grupy, limity pomocy) lub cele, dla których ta pomoc jest przyznawana, organ ma prawo i obowiązek badać i oceniać zarówno przyczyny powstania Grupy, w skład której wchodzą podmioty ze sobą powiązane jak i sposób prowadzenia przez te podmioty działalności produkcyjnej.
Pomoc finansowa jest bowiem udzielana wówczas, gdy grupa nie tylko jest zarejestrowana, ale także funkcjonuje zgodnie z celami, dla których została utworzona.
Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o gpr Grupa producentów rolnych, prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem, że składa się z członków, udziałowców lub akcjonariuszy, zwanych dalej "członkami grupy", z których żaden nie może mieć więcej niż 20% głosów na walnym zgromadzeniu lub zgromadzeniu wspólników.
W rozpoznawanej sprawie jeden z udziałowców tj. A. posiada w czterech spółkach będących członkami G. Sp. z o.o. 100 % udziałów, a w jednej spółce 50 % udziałów (drugim udziałowcem jest G. Sp. z o.o.o – równocześnie członek Grupy). Funkcję Prezesa Zarządu we wszystkich spółkach pełni ta sama osoba. Okoliczności te powodują, że dochodzi do porozumienia w podejmowaniu każdej decyzji związanej z funkcjonowaniem Grupy.
W ocenie Sądu wszystkie podniesione okoliczności jednoznacznie wskazują, że Grupa wypełniła zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki, tj. poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE) 1698/2005 oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunku z art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE)1698/2005, a w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.
Kwestia interpretacji art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 była też przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości UE w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie o sygn. C-434/12 w sprawie ze skargi Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond 'Zemedelie' - Razplasztatelna agencija. Trybunał wskazał, że aby zbadać, czy stworzono sztuczne warunki do uzyskania płatności należy ocenić elementy obiektywne i subiektywne. W ramach tych pierwszych należy ocenić warunki i cele wsparcia – czy są przez dany projekt realizowane (np. skierowanie pomocy do określonego kręgu podmiotów). Co do elementu subiektywnego to przy dokonywaniu tej oceny można wziąć pod uwagę, okoliczności faktyczne takie jak więzi natury prawnej, ekonomicznej lub personalnej pomiędzy osobami zaangażowanymi w rozpatrywaną inwestycję (LEX nr 1362597).
W ocenie Sądu, w stanie faktycznym sprawy (powiązania osobowe plus prowadzenie produkcji przez trzech członków Grupy, którzy wcześniej produkcji nie prowadzili) w pełni uprawniony jest pogląd, że powstanie Grupy miało na celu wyłącznie uzyskanie pomocy w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej PROW na lata 2007-2013.
Sąd aprobuje też pogląd organu, że celem utworzenia grupy producentów jest wspomożenie działalności podmiotów produkujących wcześniej produkty, dla których grupę utworzono, że grupa jest kolejnym "etapem", czy "przedłużeniem" wcześniejszej działalności producenckiej. Taka sytuacja natomiast w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.
Podkreślany i tak silnie akcentowany przez Skarżącą fakt późniejszego rozszerzania działalności rolniczej przez najpóźniej utworzonych członków Grupy nie może mieć wpływu na ocenę wcześniejszego sztucznego stworzenia warunków dla uzyskania wsparcia.
Odnosząc się do kwestii naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzić należy, że nie mają one uzasadnionych podstaw. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest szczególnym postępowaniem administracyjnym. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Stosownie zaś do art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich , strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Jak wynika z powyższych regulacji, zasada określona w art. 21 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części 2 art. 7 K.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 K.p.a. Stosownie do powyższego przepisu K.p.a., na organ administracji publicznej nałożony został obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do przyznania pomocy.
W ocenie Sądu, organ w sposób wyczerpujący i zgodnie z przepisami procesowymi wyjaśnił zarówno dlaczego pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy Grupa nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa. Poprzez wykazanie wzajemnych powiązań między członkami Grupy organ w sposób czytelny wykazał zamiar uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia.
Organ nie naruszył także art. 107 § 3 Kpa, ponieważ wbrew stanowisku Skarżącej jednoznacznie i w sposób przekonujący wyjaśnił przesłanki, z powodu których odmówił przyznania płatności za trzeci rok działania Grupy. Żaden z podnoszonych w skardze zarzutów nie wskazuje na taką wadliwość kontrolowanej decyzji, która nakazywałaby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Z tych względów Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 8, 11 K.p.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 § 3 K.p.a. (w zw. art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.) Sąd wyjaśnia, że ten ostatni przepis dotyczy wyłączenia pracownika administracji publicznej w sytuacji, w której brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W przypadku ponownego rozpatrywania sprawy przez organ I instancji sprawą może zajmować się ta sama osoba, która prowadziła postępowanie zakończone wydaniem uchylonej przez organ odwoławczy decyzji. Zarzut braku wyłączenia z urzędu od udziału w sprawie pracownika, który wydał uchyloną następnie decyzję dotyczącą odmowy przyznania Skarżącej płatności dotyczącej innego okresu działalności grupy nie znajduje uzasadnienia w treści przepisów K.p.a. Osobą, która podpisywała zaskarżoną decyzję był Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR i w związku z powyższym nie można skutecznie podnieść zarzutu naruszenia zasady prawnej zawartej w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.
Uzasadnienie kontrolowanej decyzji spełnia wymogi kodeksowe, w szczególności zawiera elementy wymagane art. 107 § 3 K.p.a.
Żaden z podnoszonych w skardze zarzutów nie wskazuje na wadliwość kontrolowanej decyzji.
Mając wskazane okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło