V SA/Wa 2299/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant starszy specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. E. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Wnioskiem z dnia 29 marca 2008r. I. S., cudzoziemiec narodowości c., po raz pierwszy zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie mu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Jako powód złożenia wniosku, cudzoziemiec wskazał: "Przyjechałem do Polski, jako uchodźca, dlatego, że w C. jest wojna i bezprawie". Podał również, że nie był prześladowany w kraju pochodzenia, nie brał udziału w działaniach wojennych oraz, że był poddany przemocy psychicznej. Ponadto oświadczył, że był raz zatrzymany (w 2002 roku), nie było przeciwko niemu prowadzone postępowanie sądowe ani administracyjne, nie został nigdy skazany wyrokiem sądu ani nie należał do żadnych organizacji politycznych, religijnych, kulturalnych, społecznych czy etnicznych. W trakcie przesłuchania statusowego, które odbyło się z udziałem biegłego psychologa, cudzoziemiec oświadczył, że nie miał problemów z otrzymaniem paszportu i swobodnym przekroczeniem granicy. Pytany o przyczyny wyjazdu z kraju pochodzenia stwierdził, że wyjechał ze względu na wielokrotne zatrzymania. Wnioskodawca miał być wielokrotnie zatrzymywany w celu sprawdzenia dokumentów oraz trzykrotnie zatrzymany na dłużej, bity i zastraszany. Ponadto cudzoziemiec zeznał, że w latach 2002-2005 pomagał incydentalnie bojownikom będącym jego krewnymi, dając im ubranie, pieniądze i karmiąc ich. Postępowanie wszczęte pierwszym wnioskiem z dnia 29 marca 2008r. zostało zakończone decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia (...) kwietnia 2010r. nr (...) o odmowie nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz o wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Organ I instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał na rozbieżności pomiędzy oświadczeniem złożonym wraz z wnioskiem a późniejszymi zeznaniami w trakcie przesłuchania statusowego, a dotyczące ilości zatrzymań i doznanych represji. Organ odniósł się także do załączonych przez cudzoziemca opinii psychologicznych, zaświadczenia lekarskiego z marca 2008 roku i wezwań na przesłuchanie w marcu 2008 roku w G. w nieokreślonym charakterze. Odnosząc się do informacji dotyczących zatrzymania brata wnioskodawcy w lutym 2010r. w C., organ wskazał, że podjął próbę potwierdzenia tego oświadczenia, jednakże w sieci Internet nie znaleziono o tym żadnej informacji. Szef Urzędu wyjaśnił także, że pismo o przeciwwskazaniach wyjazdu cudzoziemca z B. do Polski oraz protokół przesłuchania z B. w charakterze świadka w żaden sposób nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Rada do Spraw Uchodźców po rozpatrzeniu odwołania I. S. od decyzji organu I instancji, decyzją z dnia (...)sierpnia 2010r. nr (...) utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy uznał stanowisko Szefa Urzędu za słuszne i zgodne z prawem. Podkreślił, iż nie podważa faktu istnienia napiętej sytuacji w C., jednakże osoba ubiegająca się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce musi wykazać indywidualny charakter prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami z powodów, o których mowa w art.1 A Konwencji Genewskiej. Zdaniem organu odwoławczego, sama okoliczność złego stanu psychicznego wynikająca z faktu trwania wojny oraz niestabilnej sytuacji w kraju pochodzenia nie może być uznana za przesłankę nadania statusu uchodźcy. Organ zauważył ponadto, iż nielegalne opuszczenie Polski i udanie się do B. świadczy o możliwości istnienia innych przyczyn opuszczenia kraju pochodzenia niż obawa przed prześladowaniem. Powyższa decyzja była rozstrzygnięciem ostatecznym w administracyjnym toku instancji. W dniu 26 października 2010r. I. S. złożył drugi wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy w RP. Podając motywy wskazał: "Wyjechałem z kraju pochodzenia ponieważ tam jest niebezpiecznie. Chce przebywać w Polsce bo w Europie znajdują się moi bracia". Ponadto cudzoziemiec we wniosku podał, że w kraju pochodzenia był prześladowany i poddawany przemocy. Oświadczył, że nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był zatrzymany ani aresztowany, nie toczyło się wobec niego postępowanie sądowe czy administracyjne, nie był skazany wyrokiem sądu. Wnioskodawca nie zadeklarował przynależności do żadnej partii politycznej bądź organizacji o charakterze społecznym, religijnym, politycznym, kulturalnym czy etnicznym. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr (...) z (...)maja 2011 r. – wydaną na podstawie art. 40 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009r. Nr 189, poz. 1472 ze zm.; zwaną dalej: ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony) – umorzył postępowanie w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Szef Urzędu uznał, że żadna z okoliczności i dowodów przedstawionych przez cudzoziemca w drugim wniosku nie stanowią nowej okoliczności w sprawie wnioskodawcy - i jako takie zostały już uwzględnione i ocenione przy rozpatrywaniu wcześniejszego wniosku Strony. W wyniku rozpoznania odwołania, Rada do Spraw Uchodźców decyzją nr (...) z (...)sierpnia 2011 r. – wydaną na podstawie art. 89p ust. 1, art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.) – utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia Rada wyjaśniła, że zgodnie z art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (Dz.U.UE.L.2005.326.13) merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Rada wskazała, że analiza wniosku prowadzi do konkluzji, że jest on oparty na tych samych podstawach co poprzedni, nie podano w nim bowiem żadnych nowych okoliczności w stosunku do pierwszego wniosku. Załączone do obecnie rozpoznawanego wniosku wezwania z dnia 3 stycznia 2011r. i 16 lutego 2011r. nie określają celu stawiennictwa cudzoziemca i w ocenie Rady nieuzasadnione wydaje się przyjmowanie założenia, że wezwania muszą wiązać się z formami prześladowania. Również przedstawione zaświadczenia o stanie zdrowia cudzoziemca nie wykluczają jego repatriacji. Reasumując, powołując się na przepis art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, Rada stwierdziła, że w sytuacji ponownego wniosku opartego na tej samej podstawie nie prowadzi się postępowania w zakresie dowodzenia stawianych we wniosku tez, a jedynie postępowanie w zakresie stwierdzenia, czy rzeczywiście wniosek jest oparty na tych samych podstawach. Rada do Spraw Uchodźców uznała, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka opI.na w przepisie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. W skardze z dnia 15 września 2011r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia (...)maja 2011 r. W skardze skarżący zarzucił Radzie: 1/ naruszenie przepisów art.40 ust.1 i ust.2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez stwierdzenie, że jej wniosek jest niedopuszczalny, 2/ naruszenie przepisów art. 13 ust.1, art. 15, art. 97 ust.1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, 3/ naruszenie przepisów art. 7 i 77 i 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego, 4/naruszenie przepisów art.107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwość uzasadnienia decyzji. Rozwijając motywy skargi skarżący podniósł, że wezwania oraz zaświadczenia lekarskie załączone do odwołania stanowią nowe dowody i potwierdzają istnienie nowych okoliczności w sprawie. Zarzucił, iż organ nie zbadał, czy zgodnie z prawem F. R. w wezwaniu musi być wskazany jego cel. Ponadto nie uwzględnił w żaden sposób, kto wydał te dokumenty, tj. oddział Głównego Zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych F. R. Skarżący nie zgodził się także z oceną zaświadczeń lekarskich dokonaną przez organ. Podniósł, że organ w żaden sposób nie zbadał, czy po wydaleniu do kraju pochodzenia będzie miał zapewnioną pomoc psychiatryczno-psychologiczną i na jakim poziomie. Skarżący wskazał, że organ zaniedbał przeprowadzenia analizy sytuacji w jego kraju pochodzenia w powyższym kontekście. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie i podniosła argumenty zbieżne z motywami zawartymi zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozważania, czy w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania wszczętego drugim wnioskiem skarżącego o nadanie statusu uchodźcy, na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009 r. Nr 189, poz.1471), wobec czego ocenie w sprawie podlega to, czy organy administracji orzekające w sprawie mogły uznać wniosek cudzoziemca za niedopuszczalny z tego względu, iż skarżący wystąpił z nowym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy, podczas gdy organy orzekające odmownie rozpatrzyły już takie żądanie, a nowy wniosek został oparty – zdaniem organu – na tych samych podstawach. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony – jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. Zgodnie zaś z ust. 2 pkt 2 tego artykułu – wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył wniosek oparty na tych samych podstawach. Sąd wskazuje, że kwestię wyjaśnienia pojęcia złożenia nowego wniosku "opartego na tych samych podstawach" – jak trafnie zauważyła Rada w zaskarżonej decyzji – należy interpretować zgodnie z treścią art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z 1 grudnia 2005r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (Dz.U.UE.L.05.326.13). Stosownie do przywołanych przepisów Dyrektywy kolejny wniosek o udzielenie azylu jest poddawany najpierw wstępnemu rozpatrzeniu co do tego, czy po podjęciu w sprawie poprzedniego wniosku decyzji ostatecznej, zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje odnoszące się do rozpatrzenia możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy na mocy dyrektywy 2004/83/WE. Wniosek jest rozpatrywany merytorycznie, jeżeli po wstępnym rozpatrzeniu zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełniania przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreśla, że przy ocenie czy podstawy kolejnego wniosku są tożsame z dotychczasowymi znaczenie ma istota powoływanych przez cudzoziemca faktów, nie zaś forma ich przedstawienia. Zdaniem Sądu, skarżący składając nowy wniosek z 26 października 2010r. nie przedstawił nowych okoliczności i informacji odnoszących się do możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy, które zwiększyłyby prawdopodobieństwo spełnienia warunków do uzyskania tego statusu. Z zestawienia pierwszego i drugiego wniosku o nadanie statusu uchodźcy, w tym wyjaśnień składanych w toku postępowania wszczętego pierwszym wnioskiem wynika, że cudzoziemiec odwołuje się do tych samych okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają jego obawę przed prześladowaniem. Podstawy obu wniosków są tożsame. Należało uznać, że skoro okoliczności podane w pierwszym wniosku o nadanie statusu uchodźcy w zestawieniu z określoną sytuacją panującą w kraju pochodzenia oraz sytuacją osobistą wnioskodawcy, nie doprowadziły do udzielenia którejś z form ochrony, to zgłoszenie takich samych okoliczności faktycznych w następnym wniosku, przy takim samym stanie prawnym, nie może automatycznie uruchomić postępowania zmierzającego do merytorycznego jego rozpoznania. Skarżący powołuje się na trudną sytuację w kraju pochodzenia oraz okoliczność zatrzymań i doznanych krzywd. Zarówno w pierwszym jak i w drugim wniosku cudzoziemiec przedstawił wezwania na przesłuchanie i zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia. Zdaniem skarżącego, nową okolicznością w tym postępowaniu są wezwania na przesłuchanie na dzień 3 stycznia 2011r. oraz na dzień 16 luty 2011r. oraz zaświadczenia lekarskie z 26 kwietnia 2011r. oraz z 30 maja 2011r. o stanie zdrowia. Skarżący podkreślił, iż powyższe dokumenty są nowe i nie mogły być brane pod uwagę w pierwszym postępowaniu, ponieważ powstały z datą późniejszą i dotyczą późniejszych okoliczności. Wobec powyższego Sąd wyjaśnia, iż poza sporem pozostaje to, że ww. dokumenty posiadają datę późniejszą niż postępowanie w sprawie pierwszego wniosku. Tym niemniej powoływane okoliczności były już przedmiotem oceny dokonanej przez organy jako nie dające podstawy do udzielenia jednej z form legalnego pobytu w Polsce. Powoływanie się na takie same okoliczności lecz występujące w dacie późniejszej nie ma może mieć wpływu na zmianę oceny dokonanej przez organ. Sąd wyjaśnia również, że stan zdrowia nie jest przesłanką do nadania statusu uchodźcy. Słusznie organ zwrócił uwagę, że podczas wywiadu w dniu 26 października 2010r. przeprowadzonego w związku z decyzją z (...)października 2010r. F. Urzędu Azylowego (A.) cudzoziemiec nie deklarował pogorszenia stanu zdrowia. Bezpośrednio podczas składania wniosku zadeklarował przebycie operacji kolana, niewystępowanie u niego chorób przewlekłych i pełną fizyczną sprawność. A zatem stan zdrowia nie jest przeciwwskazaniem do deportacji. Organ rozpoznając sprawę wziął pod uwagę załączone przez cudzoziemca zaświadczenia lekarskie o stanie jego zdrowia i nie negował faktu, że skarżący wymaga opieki medycznej i farmakologicznej. Z opinii lekarzy należy wnioskować jednak, iż pomoc ta ma charakter ambulatoryjny, doraźny a tym samym nie wyklucza możliwości repatriacji, zaś skarżący w żaden sposób nie wykazał, że w kraju pochodzenia nie będzie mógł uzyskać pomocy na podobnym poziomie jak w Polsce. Zgłoszenie dopiero w skardze zarzutu braku zbadania tej kwestii przez organ nie można uznać za wystarczające, ponieważ to na wnioskodawcy spoczywa taki obowiązek, bo to on ubiega się o udzielenie mu ochrony. Wobec powyższego zarzut nie zbadania przez organ, czy po wydaleniu cudzoziemiec będzie miał zapewnioną pomoc psychiatryczno-psychologiczną i na jakim poziomie należy uznać za bezpodstawny. Podobnie wezwania na przesłuchanie były już przedmiotem badania przez organ, który wskazał, iż nie dowodzą one prześladowaniu. Fakt wystawienia kolejnych wezwań na przesłuchanie tej oceny nie zmienia i nie stanowi nowej okoliczności w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Na rozprawie w dniu 11 października 2012r. pełnomocnik organu wskazał, że Rada uzyskała wyjaśnienia od Konsulatu F.R. dotyczące wymogów prawnych wezwań do stawienia się celem złożenia zeznań przed władzami rosyjskimi, w szczególności jakie pieczęcie powinno zawierać takie wezwanie. Na tej podstawie pełnomocnik organu stwierdził, że wezwania przedstawione przez skarżącego nie spełniają wymogów prawnych, z związku z czym takie wezwania nie są uznawane za wiarygodne. Reasumując powyższe, w ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że w drugim wniosku o nadanie statusu uchodźcy cudzoziemiec nie podał żadnych nowych okoliczności w stosunku do pierwszego wniosku. Zebrany w sprawie materiał dowodowy (w tym raport z 14.01.2011r. o aktualnej sytuacji w Republice C.) wskazuje również, że organ miał wiedzę, iż nic nie wskazuje na to, aby w przypadku powrotu do kraju pochodzenia cudzoziemiec był narażony na ryzyko doznania poważnej krzywdy lub zachodziły okoliczności, które pogłębiłyby lub mogłyby być przyczyną prześladowania. Sąd zauważył, iż organ odwoławczy nie odniósł się w sposób bezpośredni do powyższego w uzasadnieniu decyzji, jednakże przeprowadzone w tym zakresie postępowanie dowodowe posłużyło organowi I instancji jako podstawa oceny sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca, a stanowisko tego organu zawarte w jego decyzji zostało podtrzymane przez organ II instancji w całości. Ponadto sam skarżący, na żadnym etapie postępowania administracyjnego, nie powoływał się na jakikolwiek element sytuacji w kraju pochodzenia, który pogarszając jego sytuację stanowiłby przesłankę nadania statusu uchodźcy. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisów art. 13 ust.1, 15 i 97 ust.1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, Sąd wskazuje, że przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie określonym w art.40 tej ustawy nie jest ocena, czy strona spełnia przesłanki do udzielenia jej statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej czy zgody na pobyt tolerowany, ponieważ te okoliczności były już oceniane w postępowaniu wszczętym wcześniejszym wnioskiem, które to postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznej. W takim postępowaniu bada się wyłącznie, czy nowy wniosek oparty jest na tych samych czy też innych podstawach co wniosek wcześniejszy, co zostało wyżej wyłożone. Sąd nie stwierdził również, aby w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo w zakresie wynikającym z granic postępowania zakreślonych przepisem art.40 ust.2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Zaskarżona decyzja zawiera - zgodnie z dyspozycją art.107 § 3 k.p.a. - wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, oparte na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art.80 k.p.a. Z wyżej wyłożonych powodów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.