V SA/Wa 2300/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. K. T., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). I. M. obywatel B. (dalej: skarżący) złożył skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2011 r. nr [...] wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że jest niedopuszczalny. Zaskarżone decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. I. M. obywatel B. deklarujący narodowości [...] w dniu [...] lipca 2011 r. złożył kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Po rozpatrzeniu wniosku Strony, decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił umorzyć postępowanie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że wskazane przez Stronę okoliczności nie mogą być uznane za podstawę do nadania statusu uchodźcy tym bardziej, że w sprawie I. M. zostały już szczegółowo zbadane okoliczności - wskazane podczas wcześniejszego postępowania o nadanie statusu uchodźcy. Wówczas Wnioskodawca również podkreślał podjęcie decyzji o ekspatriacji z uwagi na sytuację w regionie - w tym obawy o własne życie z powodu żywionych przekonań politycznych. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców. I. M. zarzucił decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. Rada do Spraw Uchodźców decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 roku, utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że składając w dniu [...] lipca 2011 r. kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy I. M. oświadczył, że stara się o status uchodźcy z powodu swoich przekonań politycznych i przynależności do partii politycznej [...]. Wyraził obawę, że w przypadku powrotu do [...] może zginąć i na pewno będzie poszukiwany przez przedstawicieli obecnie rządzącej [...]. Oświadczył, że po wygraniu wyborów [...] w [...]r. przez A. musiał uciekać z domu w obawie przed represjami ze strony przeciwników politycznych, a jego dom został zdemolowany przez członków [...]. Jednakże Rada podniosła, że w obrocie prawnym znajduje się ostateczna w administracyjnym toku instancji decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. która rozstrzygała sprawę z wcześniejszego wniosku skarżącego. W złożonym wówczas wniosku o nadanie statusu uchodźcy Wnioskodawca podał jako przyczynę opuszczenia kraju pochodzenia obawę o własne bezpieczeństwo w związku ze swoją działalnością w partii [...] po wyborach, które odbywały się w [...]r., wskazując, że członkowie zwycięskiej [...] po wyborach mścili się na przeciwnikach politycznych z [...], a jemu osobiście [...]. Wskazała, iż analiza wniosku strony prowadzi do konkluzji, że jest on oparty na tych samych podstawach co poprzedni, a zatem niedopuszczalny gdyż jako ich podstawę wskazano te same elementy, czyli obawę przed przeciwnikami, politycznymi z partii [...] w związku z przynależnością do partii [...]. Podniosła, iż w takiej sytuacji postępowanie należy umorzyć na podstawie przepisu art. 40 ust. 1. Od decyzji tej Cudzoziemiec złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wstrzymanie jej wykonania na podstawie art. 64 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 40 ust. 1 i ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w jego ocenie w sprawie nie zachodziła tożsamość postępowania, a sytuacja w kraju pochodzenia cechuje się określoną dynamiką, którą organ rozpatrujący ponowny wniosek jest zobowiązany zawsze ocenić pod kątem tego, czy informacje zebrane w poprzednim postępowaniu na temat sytuacji panującej w kraju ojczystym cudzoziemca nie stały się nieaktualne. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji i stwierdziła, że zarzuty zawarte w skardze nie dają podstaw do przyjęcia, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Rozpoznawana sprawa dotyczy złożonego w dniu [...] lipca 2011 r. wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Wniosek ten jest drugim wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy, który został złożony po otrzymaniu decyzji ostatecznej Rady do Spraw Uchodźców z [...] czerwca 2011 roku. We wniosku skarżący wskazał, że stara się o status uchodźcy z powodu swoich przekonań politycznych i przynależności do partii politycznej [...]. Obawiał się, że w przypadku powrotu do [...] może zginąć i na pewno będzie poszukiwany przez przedstawicieli obecnie rządzącej [...]. Oświadczył, że po wygraniu wyborów samorządowych w [...] r. przez [...] musiał uciekać z domu w obawie przed represjami ze strony przeciwników politycznych, a jego dom został [...]. Kluczowym zagadnieniem w sprawie jest ustalenie czy w związku z nowym, drugim wnioskiem skarżącego o udzielenie mu statusu uchodźcy organ miał prawo uznać, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony a więc, że wniosek ten oparty jest na tych samych podstawach zatem, że jest on niedopuszczalny, co nakłada na organ obowiązek umorzenia postępowania. Rozstrzyganie w zakresie statusu uchodźcy odbywa się przede wszystkim na podstawie art. 1A Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej 28 lipca 1951 r. w Genewie, Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku 31 stycznia 1967 r., ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pomocniczo przy procedowaniu zastosowanie mają również inne akty prawne, w tym np. dyrektywy Rady 2004/83/WE z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców, jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony oraz Dyrektywy 2005/85/WE w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich. Orzekając w zakresie żądania zawartego we wniosku o przyznanie statusu uchodźcy organ rozstrzygający, ma obowiązek ocenić je w kontekście okoliczności zgłoszonych we wniosku (rozumianych jako wszelkie okoliczności dotyczące cudzoziemca), dotyczących go w indywidualny sposób i stanowiących o jego prześladowaniu i zagrożeniach, a które mieszczą się w katalogu zamkniętych przesłanek określonych w art. 1A Konwencji Genewskiej pozwalających na uznanie wnioskodawcy za uchodźcę. Należy uznać, że skoro okoliczności podane przez wnioskodawcę w pierwszym wniosku (w rozumieniu okoliczności podanych w pierwszej sprawie) o nadanie statusu uchodźcy w zestawieniu z określoną sytuacją panującą w kraju pochodzenia oraz sytuacją osobistą wnioskodawcy, nie doprowadziły do udzielenia którejś z form ochrony, to zgłoszenie takich samych w rozumieniu (tych samych) okoliczności faktycznych w następnym wniosku, przy takim samym stanie prawnym, nie może automatycznie uruchomić postępowania zmierzającego do merytorycznego jego rozpoznania nawet jeśli dojdzie do zmiany sytuacji w kraju pochodzenia, jeśli ta zmiana nie miałaby wprost wpływu na sytuację cudzoziemca. Zdaniem Sądu ocena sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca, może zostać dokonana w ramach wstępnej oceny wniosku i jeśli nie doszło do jej zmiany lub do niej doszło, lecz nie ma to znaczenia dla indywidualnej oceny położenia cudzoziemca wniosek powinien zostać uznany za niedopuszczalny, przy czym organ powinien dać temu wyraz w decyzji. Dyrektywa Rady z 1 grudnia 2005 r., nr 2005/85/WE, i wskazuje na zasady procedowania (co do minimalnych norm) w sprawach uchodźczych o określa procedury rozpatrywania wniosku (art. 23) jak również postępowania w przypadku złożenia kolejnych wniosków ( art. 32) . W art. tym w ustępie 3 w sposób wyraźny mowa jest o tym, że kolejny wniosek poddawany jest wstępnej ocenie, czy zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje pozwalające na rozpatrzenie możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy na mocy dyrektywy 2004/83/WE. Co do zasady należy stwierdzić, że w motywie 15 wspomnianej dyrektywy przewiduje się, że w przypadku gdy wnioskodawca składa kolejny wniosek, nie przedstawiając nowych dowodów lub argumentów, zobowiązywanie Państwa Członkowskiego do przeprowadzenia pełnej procedury ponownego rozpatrzenia byłoby niewspółmierne. W takich przypadkach Państwa Członkowskie powinny mieć wybór między procedurami przewidującymi wyjątki od gwarancji, z których zwykle korzysta wnioskodawca. Takim wyjątkiem w prawodawstwie krajowym jest art. 40 ustawy o udzielaniu ochrony, a więc rozumienie pojęcia definicji " oparty na takich samych podstawach" polega na uznaniu, że są to takie same jak dotychczas (identyczne) okoliczności faktyczne sprawy, takie same twierdzenia, a więc, że nie doszło do zgłoszenia przez wnioskodawcę we wniosku nowych (dodatkowych) informacji lub argumentów. W odniesieniu do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że okoliczności zgłoszone przez Cudzoziemca we wniosku z dnia [...] lipca 2011 r. nie wskazały na żadne nowe elementy lub informacje zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez niego warunków statusu uchodźcy. Organy statusowe rozpatrują jedynie wniosek, gdyż to właśnie wniosek statusowy jest porównywalny z wcześniejszą sprawą. W przypadku stwierdzenia tożsamości wniosku z podstawami, które zostały już rozstrzygnięte nie prowadzi się postępowania, ale je umarza na mocy art. 40 ust. 1. ustawy Nie rozważa się zatem przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej ani zgody na pobyt tolerowany. Należy podkreślić, iż od czasu rozpatrzenia pierwszego wniosku skarżącego sytuacja w [...] nie zmieniła się w taki sposób, aby uzasadniła jego obawę przed prześladowaniem. Decyzja w sprawie I. M. została wydana w dniu [...] czerwca 2011 r. a kolejny wniosek złożył on już [...] lipca 2011 r. Zasadnie zatem organ oceniając czy istnieje identyczność wniosków, opisał stan faktyczny ustalony w pierwszej sprawie i odwołał się do uzasadnienia zawartego w decyzji ostatecznej. Z porównania wskazanego stanu faktycznego z twierdzeniami skarżącego zawartymi w nowym wniosku organ wyprowadził wniosek, że okoliczności, które stanowiły podstawę rozstrzygania, są porównywalne dla obecnej sytuacji cudzoziemca. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu organ po zbadaniu wniosku i porównaniu zawartych w nim okoliczności z poprzednimi ustaleniami miał prawo do przyjęcia, że istniała podstawa do uznania, że nowy wniosek jest niedopuszczalny, i że istnieje podstawa umorzenia postępowania. Nie może w związku z tym odnieść skutku zarzut naruszenia treści art. 7, 77 k.p.a., dotyczący gromadzenia materiału dowodowego. W świetle przedstawionych okoliczności nie doszło do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania. Organy, pomimo odmiennego zdania skarżącego wypełniły obowiązki, jakie nich spoczywają, po stwierdzeniu pełnej tożsamości wniosków skarżącego, ich stanu faktycznego, przedmiotu żądania, sytuacji w kraju pochodzenia i słusznie odstąpiły od merytorycznego rozpoznania wniosku co do istoty i umorzyły postępowanie. Cudzoziemiec miał możliwość wskazania na wszelkie istotne w postępowaniu okoliczności. Po złożeniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umożliwił Skarżącemu opisanie przyczyn i okoliczności wyjazdu z kraju pochodzenia w znanym mu języku. Uzasadnienie wniosku o nadanie statusu uchodźcy zostało wnikliwie zbadane przez oba organy wydające decyzję w sprawie Cudzoziemca. W jego efekcie stwierdzono identyczność uzasadnień kolejnych wniosków. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona. Odnosząc się natomiast do wniosku o wstrzymanie uchylenia decyzji na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy stwierdzić, iż: zgodnie z § 6 tego przepisu wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę. Odnosząc się do zgłoszonego na rozprawie wniosku ustanowionego z urzędu pełnomocnika o zasądzenie kosztów pomocy prawnej Sąd, na podstawie art. 260 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził na rzecz pełnomocnika należne mu wynagrodzenie.