V SA/Wa 2306/12

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zmniejszenie kwoty indywidualnej dostaw p o s t a n a w i a: - odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy J.M. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Skarżący posiada dom, budynki gospodarcze (stodoła, pomieszczenia dla zwierząt, szopa na sprzęt rolniczy), nieruchomość rolną o powierzchni około [...] ha ( w tym las i nieużytki) oraz ciągnik. Do dochodów zaliczył świadczenia emerytalne matki w wysokości 1000 zł i dochód z gospodarstwa ("[...]") w wysokości 400 zł. Ponadto, co drugi rok uzyskuje dochód w wysokości około 5000 zł – "za [...]". Do wydatków skarżący zaliczył podatek gruntowy (130 zł), koszt energii elektrycznej (150 zł), opłatę za telefon (60 zł), ubezpieczenie ciągnika (200 zł), koszt zakupu węgla (4 tony po 800 zł), koszty prowadzenia gospodarstwa (żniwa – około 2000 zł), koszt ścięcia i przywozu drzewa z lasu (około 500 zł). Dodał, że jego matka jest chora i wydaje na leki około 200 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wskazał również, że pomimo trudności w prowadzeniu gospodarstwa (zniszczenie płodów rolnych) i hodowli zwierząt (śmierć dwóch krów) kontynuuje tę działalność. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 8 listopada 2012 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Odpowiadając na wezwanie skarżący przedstawił dwa bankowe dowody wypłaty na kwoty 430 zł i 1168 zł, fakturę z tytułu usług telefonicznych, pokwitowanie wpłaty składki ubezpieczeniowej na ubezpieczenie gospodarstwa rolnego oraz OC pojazdów mechanicznych, informację o składkach w ramach KRUS, decyzję w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r., fakturę dokumentującą zakup nawozów do produkcji rolnej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane przez niego okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych, w szczególności wobec nieprzedstawienia wszystkich dokumentów i informacji wskazanych w wezwaniu z 8 listopada 2012 r. Skarżący przedstawił bankowe dowody wypłaty na kwoty 430 zł i 1168 zł, wyjaśniając, że kwota 430 zł to zapłata z tytułu sprzedaży mleka za jeden miesiąc. Nie nadesłał wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu 3 miesięcy i nie wyjaśnił, czy posiada jakiekolwiek lokaty pieniężne. Odpowiadając na pytanie, czy otrzymuje lub otrzymywał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych bądź inną pomoc finansową z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub Agencji Rynku Rolnego, a jeśli tak to kiedy i w jakiej wysokości, wskazał, że otrzymywał dopłaty w różnej wysokości. Obecnie, w związku z zajęciem części gruntu pod budowę trasy S-8, spodziewa się dopłat w niższych kwotach. Skarżący nie wskazał jednak, kiedy i w jakiej wysokości otrzymywał dopłaty oraz nie przesłał do Sądu wyciągów z rachunków bankowych, na które przelewano kwoty z tego tytułu (pkt 8 wezwania z 8 listopada 2012 r.). Ponadto skarżący nie nadesłał zaświadczenia z urzędu gminy, wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej i prowadzonego gospodarstwa rolnego w latach 2011 – 2012. Z dokumentów potwierdzających wydatki skarżącego wynika, że ponosi on koszty abonamentu telefonicznego (56 zł), przedstawił również potwierdzenie zapłaty składek na ubezpieczenia. Wskazać jednak należy, że przedstawione pokwitowania zapłaty ubezpieczenia zostały wystawione w dniu 30 stycznia 2011 r. oraz w dniu 16 stycznia 2012 r. i potwierdzają one fakt zapłaty ubezpieczenia. Nie można jednak uznać, że są to stałe wydatki miesięczne, które można zaliczyć do miesięcznych kosztów utrzymania. Do udokumentowanych kosztów zaliczyć należy natomiast składkę KRUS (122 zł miesięcznie). Skarżący przedstawił również fakturę VAT wystawioną 11 marca 2011 r. z tytułu zapłaty za zakup nawozów oraz decyzję ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne w wysokości 526 zł za 2012 rok. Miesięczne obciążenie z tego tytułu wynosi więc około 44 zł (skarżący wskazał kwotę 130 zł). skarżący nie przedstawił innych wydatków wskazanych na formularzu PPF (np. koszt zakupu węgla, koszt zużycia energii elektrycznej). Skarżący nie nadesłał również odcinków emerytury wskazujących na wysokość tego świadczenia otrzymywanego przez jego matkę, wskazując w odpowiedzi na wezwanie, że matka "pozostaje na własnym rozrachunku", pomimo że we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że prowadzi z matką wspólne gospodarstwo domowe, a do kosztów utrzymania zaliczył wydatki jego matki na leki. Z przedstawionych informacji i nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący niewątpliwie ponosi koszty z tytułu utrzymania: wyżywienie (dzienna stawka – 20 zł), telefon (57 zł). Opłaca również składki w ramach KRUS (122 zł) oraz podatek (około 44 zł miesięcznie). Uznać należy, że prowadząc gospodarstwo rolne ponosi koszty jego utrzymania , ale w tym zakresie jego wyjaśnienia nie są pełne i wyczerpujące; skarżący przedstawił jedynie fakturę VAT wystawioną w 2011 r. z tytułu zakupu nawozów. Nie można uznać za wyczerpujące jego oświadczeń w zakresie uzyskiwanych dochodów. Skarżący wskazał, że otrzymuje miesięcznie 430 zł z tytułu [...] (przedstawił dowód wypłaty kwoty 430 z ł z rachunku bankowego). Ponadto uzyskuje dochód za "[...]", co dwa lata. Skarżący nie wskazał dokładnie jakie kwoty uzyskiwał albo uzyskuje z tytułu dopłat, nie przedstawił żadnych wyciągów bankowych, nie udokumentował również wszystkich kosztów utrzymania (np. energii elektrycznej). Podkreślić należy, że wszystkie dane, o które skarżący został poproszony w wezwaniu z 8 listopada 2012 r. są niezbędne do oceny jej możliwości finansowych. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę prawidłowo (w pełni wykonane), uznać należy, że skarżący nie wykazał, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Brak udzielenia pełnej odpowiedzi na postawione pytania (w formularzu i dodatkowym wezwaniu), uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych i ewentualnego ustanowienia pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, oświadczenie skarżącego należało uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się skarżący. Oświadczeniem o przedstawionej treści skarżący uniemożliwił porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym i możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.