V SA/Wa 2306/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Ewa Wrzesińska-Jóźków po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zmniejszenia kwoty indywidualnej dostaw postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie poprzez ustanowienie adwokata. J. M. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z matką, posiada dom, budynki gospodarcze (stodoła, pomieszczenia dla zwierząt, szopa na sprzęt rolniczy), nieruchomość rolną o powierzchni około [...] ha ( w tym las i nieużytki) oraz ciągnik. Oświadczył, że uzyskuje dochód z gospodarstwa ("za mleko") w wysokości 400 zł, zaś jego matka w wysokości 1.000 zł z tytułu emerytury. Ponadto, co drugi rok uzyskuje dochód w wysokości około 5000 zł – "za żywiec wołowy". Wnioskodawca przedstawił wydatki, na które składają się: podatek gruntowy (130 zł), opłaty za energię elektryczną (150 zł), opłata za telefon (60 zł), ubezpieczenie ciągnika (200 zł), koszty zakupu węgla (4 tony po 800 zł), koszty prowadzenia gospodarstwa (żniwa – około 2000 zł), koszty ścięcia i przywozu drzewa z lasu (około 500 zł). Dodał, że jego matka jest chora i wydaje na leki około 200 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wskazał również, że pomimo trudności w prowadzeniu gospodarstwa (zniszczenie płodów rolnych) i hodowli zwierząt (śmierć dwóch krów) kontynuuje tę działalność. W dodatkowym oświadczeniu podał, iż uzyskuje miesięcznie 430 zł "za mleko", zaś jego matka utrzymuje się z emerytury i pozostaje "na własnym rozrachunku". Wnioskodawca ponownie przedstawił swoje wydatki, dołączył również dwa bankowe dowody wypłaty na kwoty 430 zł i 1168 zł, fakturę z tytułu usług telefonicznych, pokwitowanie wpłaty składki ubezpieczeniowej na ubezpieczenie gospodarstwa rolnego oraz OC pojazdów mechanicznych, informację o składkach w ramach KRUS, decyzję w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r., fakturę dokumentującą zakup nawozów do produkcji rolnej. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując w uzasadnieniu, iż jego oświadczenia w zakresie sytuacji majątkowej były niewystarczające do oceny, czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę prawidłowo (w pełni wykonane), uznać należy, że skarżący nie wykazał, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Brak udzielenia pełnej odpowiedzi na postawione pytania (w formularzu i dodatkowym wezwaniu), uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych i ewentualnego ustanowienia pełnomocnika. W sprzeciwie z dnia 18 grudnia 2012 r. skarżący obszernie przedstawił swoją sytuację życiową, wskazał również, iż jego matka jest "na własnym rozrachunku", zaś on "nie ma prawa do matki emerytury". Zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 12 lutego 2013 r., w którym ponownie przedstawił ponoszone wydatki. Do pisma załączył wyciąg z rachunku bankowego z okresu od 1.11.2012 r. do 31.01.2013 r. oraz zaświadczenie o wysokości rocznego dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości 10.642,56 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na zarządzenie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. Prawo pomocy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu przed sądem administracyjnym zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.). Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosek zasługuje na uwzględnienie w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę złożone oświadczenia oraz analizę przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego uznano, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać w szczególności należy, iż wnioskodawca utrzymuje się z dochodu ze sprzedaży mleka w miesięcznej wysokości około 400 zł, co przekracza wysokość oświadczonych wydatków, które są niezbędne do utrzymania. Wzięto również pod uwagę saldo końcowe rachunku na dzień 31 stycznia 2013 r. w wysokości 78,37 zł (należny wpis sądowy – 200 zł). Wątpliwości Sądu budzą jednak oświadczenia w zakresie dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca przedłożył zaświadczenie o dochodach z gospodarstwa rolnego, z którego wynika, że dochód roczny za 2011 r. wyniósł 10.642,56 zł. Zatem miesięczny dochód z tego tytułu to około 886 zł. Nie jest zatem jasne co składa się na obliczoną w ten sposób kwotę, skoro udokumentowane są jedynie wpływy ze sprzedaży mleka (wśród wpływów na rachunek wyróżnić trzeba przelewy ze Spółdzielni Dostawców Mleka w W. – średnio około 400 zł miesięcznie). Natomiast wnioskodawca nie wyjaśnia z jakiego tytułu otrzymał przelew w wysokości 4.908,95 zł. Zauważono nadto, iż w dniu 18 grudnia 2012 r. wnioskodawca wypłacił z rachunku kwotę 5.000 zł, zatem już po odmowie przyznania prawa pomocy postanowieniem referendarza sądowego. W tym zakresie przyjąć jednak można wyjaśnienia złożone w piśmie z dnia 12 lutego 2013 r., zgodnie z którymi środki pieniężne zostały przeznaczone na "zakup węgla" – wydatek ponad 2 tys. zł oraz "zaległość za żniwa za 2012 r." – wydatek ponad 2 tys. zł i inne oświadczone wydatki. Ponadto zauważyć należało, iż w sprzeciwie skarżący oświadczył, że "pieniądze, które otrzymuje na dane hektary są różne od 4 do około 5 tys.". Nie wyjaśnia jednak kiedy otrzymał dopłaty i na jaki rachunek bankowy zostały one przekazane. W konsekwencji – kierując się zasadą prawa do sądu – przyjąć należało, że wnioskodawca zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych. Natomiast odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie nie spowoduje wstrzymania biegu sprawy oraz nie pozbawi strony możliwości wystąpienia z takim wnioskiem na dalszym jej etapie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.