V SA/Wa 2322/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2012 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. Oddala skargę; 2. Zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. R. K., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez S. T. jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2011 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] lipca 2011 r. o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Decyzją z [...] maja 2011r. Prezes ARiMR ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości 2.823, 57 zł. Po rozpoznaniu wniosku producentki rolnej o umorzenie ww. kwoty Prezes ARiMR decyzją z [...] lipca 2011 r. odmówił umorzenia należności ustalonych decyzją z [...] maja 2011r. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał, że nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. nr 258, poz. 1747). Zgodnie bowiem z powyższym przepisem właściwy organ agencji płatniczej, może umorzyć należności pieniężne w przypadku, gdy ich kwota nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Wobec tego, że wskazane koszty kształtują się na poziomie 8,80 zł., podczas gdy zadłużenie S. T. z tytułu nienależnie pobranych płatności ustalonych ww. decyzji wynosi 2.823,57 zł., a zatem przekracza kwotę kosztów upomnienia. Ponadto przepis ten daje podstawę do umorzenia przez Prezesa ARiMR wskazanych należności w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. W niniejszej sprawie, co podkreślił organ I instancji taka sytuacja nie zachodzi. Przepis ten daje także podstawę do umorzenia należności pieniężnych przypadającym agencjom płatniczym w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Wobec tego, jak wskazał organ prowadzący postępowanie bez wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji i jednoczesnego potwierdzenia faktu nieściągalności przez prowadzącego sprawę Naczelnika Urzędu Skarbowego, Prezes ARiMR nie może umorzyć S. T. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności. Przeciwko zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca podniosła zarzuty udzielenia błędnej informacji przez pracownika ARiMR co do możliwości ubiegania się przez właściciela o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Autorka wniosku wskazała także na swoją trudną sytuację materialną oraz zdrowotną. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] września 2011 r. uznał prawidłowość decyzji podjętej przez Prezesa ARiMR. Uzasadniając rozstrzygnięcie o takiej treści organ II instancji zwrócił w pierwszej kolejności uwagę na § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 21 grudnia 2010 r. Przypomniał, że kurs euro ustalony przez Europejski Bank Centralny na dzień 29 kwietnia 2011r. wyniósł 3,9356 zł. W związku z tym kwota płatności nienależnie pobranych przez skarżącą mogłaby zostać umorzona gdyby nie przekraczała 393,56 zł. Warunek ten nie został jednak spełniony, ponieważ kwota nienależnie pobranych płatności została skarżącej ustalona na kwotę 2.823,57 zł. Dalej organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. Prezes ARiMR może z urzędu umarzać w całości lub w części należności pieniężne w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Przepis ten, co podkreślił organ odwoławczy może znaleźć jednak zastosowanie dopiero gdy wszczęto postępowanie egzekucyjne w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i ustalono, że należność nie może zostać ściągnięta od dłużnika przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. W końcowej części uzasadnienia decyzji organu II instancji pouczono skarżącą, że może stosownie do § 7 powoływanego rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r., zwrócić się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty, jeżeli jest to uzasadnione względami społecznymi lub gospodarczymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podniosła, że decyzja jest niesłuszna i krzywdząca dla strony, ponieważ z dopłat korzystał dzierżawca inwestując w prowadzone gospodarstwo. Wskazała, że przyznane płatności wydatkowała tylko na gospodarstwo rolne, przekazując je w tym celu dzierżawcy. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji koniecznej jest stwierdzenie, że nie doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r. poz. 270 dalej p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia prawa powodującego konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Uzasadniając powyższe stanowisko wskazać należy, że kwestie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje w szczególności rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. nr 258, poz. 1747). Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia należność pieniężna umarzana jest z urzędu o ile jest wyższa od kwoty stanowiącej 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 z późn. zm.). Z przepisu art. 11 w związku z art. 8 pkt f) wspomnianego rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 wynika, iż kurs wymiany euro to ostatni kurs wyznaczony przez Europejski Bank Centralny (EBC) przed pierwszym dniem miesiąca, w którym wydana została decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranej płatności. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR z [...] maja 2011 r. wyniosła 2.823,57 zł. Kwota ta wielokrotnie więc przekroczyła równowartość 100 euro, ponieważ wyznaczony przez Europejski Bank Centralny kurs euro na dzień 29 kwietnia 2011r. wynosił 3,9356 zł. Należność mogłaby podlegać umorzeniu, jeśli byłaby równa lub mniejsza od kwoty 393,56 zł. Z powyższych przyczyn umorzenie należności ustalonych w decyzji z [...] maja 2011 r. w oparciu o § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia byłoby więc nieuprawnione. Do podobnego wniosku należało dojść rozważając, czy w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły inne – mogące skutkować umorzeniem należności – przesłanki wymienione w rozporządzeniu RM z dnia 21 grudnia 2010 r. Chodzi tu w szczególności o § 3 ust. 1 pkt 5 powołanego rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez te agencje środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także z tytułu zabezpieczeń i kar nieobjętych klasyfikacją budżetową Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Nawiązując do brzmienia ww. przepisu oraz treści skargi wyjaśnić należy, że ani trudna sytuacja finansowa skarżącej, ani okoliczności przekazania uzyskanych płatności dla dzierżawcy na dalszy rozwój gospodarstwa nie mogły stanowić samoistnych przesłanek do umorzenia należności. Do ewentualnego umorzenia należności w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM z dnia 21 grudnia 2010 r. konieczne było bowiem uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Tymczasem dokumentacja zgromadzona w sprawie takiego przypuszczenia nie uzasadniała. Skarżąca uzyskuje bowiem stały dochód (w dacie wydania zaskarżonej decyzji była to emerytura) w wysokości 883,34 zł, zatem dysponuje środkami, które mogą być wykorzystane w egzekucji nienależnie pobranych przez nią płatności. Podsumowując stwierdzić należy, iż w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Niejako na marginesie przypomnieć należy – na co zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji – że skarżąca może skorzystać z możliwości, jakie przewiduje § 7 rozporządzenia RM z dnia 21 grudnia 2010 r. Może mianowicie wystąpić z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo o rozłożenie płatności całości lub części należności na raty ze względu na swoje możliwości płatnicze. W treści wniesionej skargi producentka rolna wskazała na fakt, że składając wniosek o przyznanie płatności została wprowadzona w błąd przez pracownika ARiMR, a przyznane płatności przekazywała dla dzierżawcy, który inwestował je w rozwój gospodarstwa. Pomimo, że zarzuty te odnoszą się do decyzji Prezesa ARiMR z [...] maja 2011r., która była juz przedmiotem skargi przed sądem w Łodzi, podkreślić należy, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują do powierzchni działek rolnych znajdujących się w posiadaniu i faktycznie użytkowanych rolniczo przez wnioskodawcę (w przedmiotowej sprawie dzierżawcę), a uzyskane przez skarżącą płatności, jako uznane za nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.