V SA/Wa 2322/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant: sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. sprawy ze skargi G. P. O. i W. E. Sp. z o.o. w P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz G. P. O. i W. E. Sp. z o.o. w P. kwotę 843 zł (osiemset czterdzieści trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi Grupy Producentów Owoców i warzyw "E." Sp. z o.o. w P. jest decyzja Prezesa Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] kwietnia 2014 r. o przyznaniu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw w obniżonej wysokości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] stycznia 2014 r. Grupa Producentów Owoców i Warzyw "E." Sp. z o.o., złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] lutego 2014 r. wystosował do Grupy wezwanie do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi Strona uzupełniła braki formalne, a także złożyła korektę wniosku o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. W dniu [...] kwietnia 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] przyznającą pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. w wysokości 139 939,26 zł. Od przedmiotowej decyzji Grupa złożyła w dniu [...] kwietnia 2014 r. odwołanie do Prezesa ARiMR, który utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 147 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 201 1 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15 czerwca 2011 r., str. 1), które ma zastosowanie w sprawie niniejszej, wszelkie powiadomienia lub wnioski i prośby przedstawione państwu członkowskiemu zgodnie z niniejszym rozporządzeniem lub rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007, w tym wnioski o przyznanie pomocy, mogą być dostosowane w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów przez właściwy organ państwa członkowskiego. Stosownie natomiast do art. 117 rozporządzenia nr 543/2011: 1) Płatności oblicza się na podstawie kwoty, którą uznano za kwalifikowaną. 2) Państwo członkowskie sprawdza wniosek o przyznanie pomocy otrzymany od beneficjenta i określa kwoty, które kwalifikują się do otrzymania wsparcia. Państwo członkowskie określa: a) kwotę, którą należy wypłacić beneficjentowi w oparciu o sam wniosek, b) kwotę, którą należy wypłacić beneficjentowi po sprawdzeniu kwalifikowalności wniosku. 3) Jeżeli kwota określona na podstawie ust. 2 lit. a przekracza kwotę określoną zgodnie z ust. 2 lit. b o więcej niż 3 %, nakłada się odpowiednią karę. Kwota kary jest równa różnicy między kwotami obliczonymi w ust. 2 lit. a i b. Jednak jeżeli organizacja producentów lub grupa producentów może wykazać, że nie jest odpowiedzialna za włączenie niekwalifikowalnej kwoty, nie stosuje się żadnej kary. 4) Ustępy 2 i 3 stosuje się, z uwzględnieniem niezbędnych zmian, do wydatków określonych jako niekwalifikowalne w trakcie kontroli na miejscu lub późniejszych kontroli. Jak wynika z powyższego, warunkiem zastosowania redukcji jest stwierdzenie niekwalifikowalności wydatków wykazanych w złożonym wniosku o przyznanie pomocy w trakcie kontroli administracyjnej lub późniejszych kontroli. Prezes ARiMR wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie Grupa składając w dniu [...] stycznia 2014 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. deklarowała pomoc finansową za okres objęty wnioskiem w wysokości 196 126,88 zł. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował do Grupy wezwanie w zakresie nieprawidłowo wyliczonej kwoty pomocy finansowej oraz błędnie wypełnionych obowiązkowych pól we wniosku o przyznanie pomocy. W odpowiedzi na powyższe Grupa w dniu [...] lutego 2014 r. złożyła korektę wniosku o przyznanie pomocy, w której zmniejszyła wnioskowaną kwotę pomocy do 168 033,07 zł. W wyjaśnieniach z dnia [...] marca 2014 r. oraz [...] marca 2014 r., Grupa wskazywała, iż powstała różnica pomiędzy pierwotnie wnioskowaną kwota pomocy finansowej, a kwotą wskazaną po złożonej w odpowiedzi na wystosowane wezwanie korekcie wniosku, była wynikiem oczywistego błędu. Oczywisty błąd miała stanowić opisana w ww. pismach wyjaśniających sytuacja: "Z uwagi na zawiły sposób wypełniania pól w części C osoba, która wypisywała aktualny wniosek wzorowała się na wnioskach z poprzednich lat i trochę na zasadzie powielenia (przepisania) w pole C/4/6/ wpisała " 0 " (zero). Można powiedzieć, że niejako założyła, iż podobnie jak dotychczas, Grupa w skali całego roku wyprodukowała i sprzedała warzyw i owoców mniej niż równowartość 1 mln EUR. Niestety to założenie jak i rutynowe podejście do wypełnienia wniosku było błędne. Był to błąd ludzki wynikający z niedopatrzenia a nie próby sztucznego, nieuprawnionego zwiększenia podstawy wyliczenia pomocy finansowej", która w opinii organu I jak i II instancji nie stanowi błędu oczywistego, o którym mowa w art. 147 rozporządzenia nr 543/2011. Dalej organ wyjaśnił, że definicja "oczywistego błędu" nie została w przepisach zdefiniowana, dlatego też w każdej sprawie przesłanki dotyczące stwierdzenia oczywistego błędu powinny być analizowane odrębnie w kontekście indywidualnej sprawy. Od organu rozpatrującego wniosek zależy zakwalifikowanie w ramach uznania administracyjnego ewentualnych błędów jako oczywistych pomyłek. W szczególności można podkreślić, że oczywistym błędem byłyby proste błędy pisarskie lub rachunkowe, które nie wynikają z próby uzyskania pomocy większej, aniżeli należna. W ocenie organu wnioskowanie kwoty większej aniżeli należna wyklucza uznanie tej sytuacji błąd oczywisty. Ponadto organ wyraził pogląd, iż Grupa jest działającym w obrocie prawnym profesjonalnym podmiotem, reprezentowanym dodatkowo w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej przez pełnomocnika, któremu jako profesjonaliście powierzyła sprawy związane z ww. pomocą, należy uznać, iż wnioskowanie o przyznanie pomocy finansowej w kwocie wyższej aniżeli należnej w czwartym już roku realizacji planu dochodzenia do uznania, nie stanowi zarówno oczywistego błędu jak również nie świadczy o braku odpowiedzialności Grupy za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty. Zdaniem organu, wypełniając wniosek o przyznanie pomocy finansowej w czwartym roku realizacji planu dochodzenia do uznania, Grupa posiada doświadczenie ww. zakresie, i jest dobrze zorientowana w zasadach wypełniania wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Wobec powyższego, zmniejszeniu uległa kwota pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej o 28 093,81 zł. Wnioskowana przez Grupę kwota pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej, za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. wyniosła 196 126,88 zł. Natomiast należna Grupie kwota pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej za ww. okres wyniosła 168 033,07 zł. Z uwagi na fakt, że różnica pomiędzy kwotą wnioskowaną (196 126,88 zł), a kwotą pomocy należnej (168 033,07 zł), wynosi 28 093,81 zł, co stanowi 16,72 %, zastosowanie w niniejszej sprawie znajdują przepisy art. 117 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011, zgodnie z którym, jeżeli kwota określona na podstawie ust. 2 lit. a, przekracza kwotę określoną zgodnie z ust. 2 lit. b, o więcej niż 3 %, nakłada się odpowiednią karę. Kwota kary jest równa różnicy między kwotami obliczonymi w ust. 2 lit. a i b. Czyli należna Grupie pomoc finansowa wynosi : 168 033,07 zł - (196 126,88 zł - 168 033,07 ) = 139 939,26 zł. Od powyższego rozstrzygnięcia Grupa wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła zaskarżonej decyzji istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) przepisu postępowania w postaci art. 147 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dostosowanie wniosku nie może obejmować kwoty wnioskowanej pomocy oraz że dostosowanie nie może nastąpić po dostrzeżeniu błędu przez organ, a także poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu błędu zawartego w pierwotnym wniosku skarżącego za nieoczywisty; 2) prawa materialnego w postaci art. 117 ust. 3 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw oraz art. 9 ust. 1 pkt 10 i ust. la ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (tekst jednolity: Dz. U. 2011 r. Nr 145 poz. 868 z późn. zm.) poprzez ich bezpodstawne zastosowanie, podczas gdy na skutek korekty wniosek skarżącego nie opiewał na niekwalifikowalną kwotę pomocy. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji wydanej w I-szej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej Spółki kosztów postępowania wedle norm przepisanych, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przepis art. 147 rozporządzenia nr 543/2011 nie zawiera ograniczeń co do tego, co może być przedmiotem korekty. Przede wszystkim zaś nie wyłącza możliwości skorygowania kwoty wnioskowanej pomocy, o ile tylko błąd w tym zakresie jest błędem oczywistym. Wobec braku ograniczeń przewidzianych w przepisie art. 147 rozporządzenia nr 543/2011, skorygowanie wniosku może nastąpić w każdym czasie, a z pewnością do czasu wydania decyzji organu I-szej instancji, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Przepis art. 147 rozporządzenia nr 543/2011 wyraźnie stanowi, że złożenie korekty może nastąpić również po dostrzeżeniu błędu przez organ państwa członkowskiego. Dla skuteczności korekty nie jest konieczne, aby to wnioskodawca jako pierwszy dostrzegł błąd w swoim wniosku. Skorygowanie wniosku przez skarżącego należało zatem uznać za dopuszczalne i skuteczne, pomimo złożenia korekty już po dostrzeżeniu błędu przez organ. Skarżąca wyjaśniła, że istotę naruszenia przez organy obu instancji przepisu art. 147 rozporządzenia nr 543/2011 stanowiło błędne zdefiniowanie pojęcia "oczywistego błędu" zawartego w tym przepisie, a w konsekwencji uznanie błędu zawartego w pierwotnym wniosku za "nieoczywisty". Przepis art. 147 rozporządzenia nr 543/2011 nie zawiera definicji "oczywistego błędu", niemniej korzystając z dorobku doktryny i orzecznictwa dotyczącego chociażby prostowania oczywistych omyłek pisarskich i błędów rachunkowych w wydanych decyzjach lub orzeczeniach. O oczywistości omyłki świadczy fakt, że jest ona bezsporna, niezamierzona oraz że można ją z łatwością ustalić na podstawie treści orzeczenia lub decyzji. Z kolei błędem rachunkowym jest błąd wynikający z niewłaściwego przeprowadzenia działań arytmetycznych, a w szczególności błędne zsumowanie lub odjęcie poszczególnych pozycji. Błąd rachunkowy nie ogranicza się jedynie do błędnego przeprowadzenia działania matematycznego, ale może przybrać także formę nieprawidłowego zastosowania wzoru obliczenia np. błędnego podstawienia wartości do danego wzoru. Podkreślono, że dokładnie tego rodzaju błąd miał miejsce w pierwotnie złożonym wniosku, co skarżący wyjaśnił, składając korektę wniosku oraz pisma wyjaśniające z [...] i [...] marca 2014 roku. Błąd w wypełnieniu pola C.4.6. stanowił skutek pominięcia wyniku sumowania kwot z pól C.4.2. i C.4.3.2., czyli błąd rachunkowy polegający na nieprawidłowym zastosowaniu wzoru stanowiącego podstawę obliczenia kwoty wnioskowanej pomocy. Błędy w kolejnych polach i przede wszystkim błąd w polu C.5. stanowiły już tylko oczywistą konsekwencję błędu pierwotnego rachunkowego. Błędnie określona kwota wnioskowanej pomocy wynikała więc jedynie z błędu rachunkowego skarżącego. Ustosunkowując się w odpowiedzi na skargę do powyższych zarzutów organ podtrzymał wszystkie argumenty wskazane w zaskarżonym piśmie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 - zwana dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego i normami prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Istota sporu między stronami sprowadza się do oceny czy wyższa niż należna kwota pomocy , wskazana przez Stronę we wniosku z [...] stycznia 2014 r. jest oczywistą omyłką w rozumieniu art. 147 rozporządzenia nr 543/2011. Słusznie obie strony zwracają uwagę na fakt, iż powyższy przepis nie definiuje pojęcia oczywistej omyłki. Aby ustalić znaczenie tego pojęcia należy odwołać się do dorobku orzecznictwa i doktryny, z tym zastrzeżeniem, że wyrażone tam poglądy dotyczą oczywistych omyłek pisarskich czy rachunkowych popełnionych w orzeczeniach organów administracji czy sądów. Generalnie za oczywisty błąd rachunkowy uważa się omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, za błąd pisarski widoczne, niewłaściwe użycie wyrazu, błędną pisownie, opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Za oczywistą omyłkę nie można uznać błędnego wyobrażenia o stanie faktycznym i prawnym (patrz uwagi do art. 113 k.p.a. w B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" wyd. C.H. Beck). Przekładając powyższe uwagi na stan faktyczny zaistniały w sprawie niniejszej należy wskazać, że wnioskowana zawyżona kwota pomocy powstała z uwagi na błędne przeprowadzenie działania matematycznego. Jak to szczegółowo wyjaśnia strona w uzasadnieniu skargi , błąd w wypełnieniu pola C.4.6. stanowił skutek pominięcia wyniku sumowania kwot z pól C.4.2. i C.4.3.2., czyli błąd rachunkowy polegający na nieprawidłowym zastosowaniu wzoru stanowiącego podstawę obliczenia kwoty wnioskowanej pomocy. Błędy w kolejnych polach i przede wszystkim błąd w polu C.5. stanowiły już tylko oczywistą konsekwencję błędu pierwotnego. Należy podkreślić, że dane wyjściowe zostały wprowadzone do wniosku poprawnie i zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym. Korekta błędu nie dotyczyła więc stanu faktycznego, wartość sprzedaży została podana prawidłowo. W oparciu o prawidłowe dane została niewłaściwie wyliczona kwota pomocy. Jak to zresztą słusznie zauważa Strona, o oczywistości błędu świadczy fakt, iż już w pierwszym piśmie z 10.02.2014 r. "Wezwanie nr 9011/43/14 do złożenia wyjaśnień" Agencja ten błąd dostrzegła i wskazała, że wartość w części C.4.4. i C.4.6. wyliczona jest nieprawidłowo i wskazała poprawny sposób wyliczenia tych pozycji, a nadto wezwała do korekty wniosku. Błąd ten był więc oczywisty, nie wynikał z nieprawdziwych danych wyjściowych. Agencja mylnie uzasadnia swoje stanowisko faktem, że błąd był zawiniony przez Stronę, która jako uczestnik profesjonalnego obrotu powinna wypełnić wniosek z należytą starannością. Jest to stanowisko nietrafne, gdyż przepis art. 147 rozporządzenia nr 543/2011 nie uzależnia prawa do poprawy oczywistego błędu bez negatywnych skutków od niezawinionego popełnienia omyłki. Popełnienie błędu zazwyczaj wynika z braku należytej staranności, jest zawinione. Jednak strona nie ponosi skutków działania bez należytej staranności z uwagi na fakt, iż błąd był oczywisty, łatwy przez organ do wykrycia na podstawie np. prawidłowo przeprowadzonego działania matematycznego w oparciu o dane wyjściowe wskazane we wniosku. Agencja, jak się wydaje, rozważa sytuację o jakiej mowa w art. 117 ust. 3 zdanie 3 rozporządzenia nr 543/2011. Jednak taka sytuacja nie występuje w sprawie niniejszej, gdyż strona nie włączyła niekwalifikowanej kwoty, tylko mylnie obliczyła kwotę wsparcia , ale w oparciu o kwalifikowane dane dot. wartości sprzedaży w okresie objętym wsparciem. Na koniec należy podzielić pogląd Strony, iż art. 147 rozporządzenia nr 543/2011 nie ogranicza możliwości korygowania oczywistego błędu żadnym terminem, z jego treści wynika, że może to nastąpić już po wykryciu błędu przez właściwy organ państwa członkowskiego , tak jak miało to miejsce w tym przypadku. Powyższe oznacza, że pomoc, o którą wnioskowała Grupa, uległa bezpodstawnemu zmniejszeniu na podstawie art. 117 ust. 3 rozporządzenia nr 543/2011 i powinna być przyznana w całej wskazanej w poprawionej wersji wniosku wysokości. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając o niemożności jej wykonania na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.