V SA/Wa 2326/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi E.P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego; oddala skargę Przedmiotem skargi E.K. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] kwietnia 2010 r. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności do gospodarstwa niskotowarowego. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym : W dniu [...] listopada 2006 roku skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. z/s w Z. wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego przyznał E.K. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Stronie zostały wypłacone następujące płatności: I rata płatności v wysokości [...] zł została zrealizowana w dniu [...] kwietnia 2007 roku, II rata w wysokości [...] zł. została zrealizowana w dniu [...] kwietnia 2008 roku oraz Ill rata płatności w wysokości [...] zł została zrealizowana w dniu [...] kwietnia 2009 r. W związku z niezłożeniem przez stronę oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych w we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa w dniu [...] listopada 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. z/s w Z. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wstrzymania wypłaty stronie 4 i 5 raty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W dniu [...] listopada 2009 roku do Biura Powiatowego ARiMR w Z. z/s w Z. wpłynęło oświadczenie E.K., w którym poinformowała, iż przez 3 lata prowadziła działalność niskotowarową. Zgodnie z ww. oświadczeniem strona nie złożyła oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, ponieważ całe gospodarstwo zostało zlicytowane. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. z/s w Z. wstrzymał E.K. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego W związku z powyższym Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, działając upoważnienia Prezesa ARiMR, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia E.K. nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia gospodarstw niskotowarowych przyznanych decyzją [...] z dnia [...] lutego 2007 roku. W dniu [...] kwietnia 2010 roku decyzją nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, ustalił E.K. kwotę nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w wysokości 14 472,50 zł. Od powyższej decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Wspomnianą na wstępie decyzją Prezes ARIMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną powołał art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98. poz. 634, z późn. zm.) zgodnie z którym Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej; b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy wskazał, że płacone nienależnie E.K. środki finansowe dla gospodarstwa niskotowarowego pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy. Natomiast w ocenie organu płatności zostały pobrane nienależnie, gdyż zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz U. Nr 286, poz. 2870, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem WGN") płatność do gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Stosownie natomiast do § 3 ust 3 rozporządzenia WGN zobowiązanie o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lit. b, nie dotyczy przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, o którym mowa w ust. 1., któremu przyznano rentę strukturalną. Jest to jedyny przewidziany przez prawo przypadek, kiedy przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w ciągu wspomnianych 5 lat nie powoduje obowiązku zwrotu uzyskanych płatności. Dlatego też organ uznał, że fakt, iż do zmiany właścicielka doszło na skutek działań sądowych i komorniczych nie może mieć dla rozstrzygnięcia sprawy żadnego znaczenia. Od powyższej decyzji E.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagała się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania, zarzucając jej: - naruszenie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej a wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju wiejskich poprzez przyjęcie, że ma on w niniejszej sprawie zastosowanie, podczas gdy prawidłowa wykładnia w/w przepisu świadczy o tym, że nie powinien być on zastosowany, - naruszenie art. 7 i 8 k.p.a poprzez zastosowanie rozszerzającej wykładni paragrafu 10 rozporządzenia WGN warunków i trybu udzielania pomocy finansowej poprzez przyjęcie, że skarżąca przeniosła własność gospodarstwa rolnego, podczas gdy tego nie uczyniła, odbyło się to drodze egzekucji komorniczej. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Podkreślenia wymaga również i to, że stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności przepis art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Zgodnie z § 3 ust. 3 zobowiązanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lit. b, nie dotyczy przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, o którym mowa w ust. 1, któremu przyznano rentę strukturalną. Należy zgodzić się z Prezesem ARiMR, iż jest to jedyna sytuacja w której przeniesienie własności nie powoduje obowiązku zwrotu uzyskanej płatności. W ocenie Sądu przepis ten należy interpretować biorąc pod uwagę cele pomocy udzielanej z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej . Ma on na celu prawidłowe wykorzystanie środków na rozwój gospodarstwa, aby środki publiczne trafiały do producentów rolnych spełniających warunki do uzyskania pomocy. Wobec powyższego organ miał podstawy do orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranych płatności na podstawie § 10 rozporządzenia. Przeniesienie własności w ocenie Sądu obejmuje wszystkie sytuacje, w których przejście własności następuje na skutek działania właściciela, do której to kategorii należy także zaliczyć nadmierne zadłużanie się, a następnie niespłacanie długów i doprowadzenie do ich ściągania w drodze egzekucji. Są to sytuacje zależne od woli zobowiązanego, takie na które ma lub powinien mieć wpływ. Należy także zauważyć, że zgodnie z art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) NR 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U.UE.L.04.153.30) bez uszczerbku dla rzeczywistych okoliczności, które należy uwzględnić w indywidualnych przypadkach, Państwa Członkowskie mogą uznać, w szczególności, następujące kategorie siły wyższej: a) śmierć rolnika; b) długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania; d) klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich. Państwa Członkowskie notyfikują Komisji kategorie, które uznają za siłę wyższą. Nawet gdyby uznać, że licytacja gospodarstwa należy do kategorii "wywłaszczenia gospodarstwa" to zgodnie z ust. 2 rolnik może się na fakt ten powołać pod warunkiem zawiadomienia na piśmie właściwego organu, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Ten termin może zostać przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania. Fakt powiadomienia o licytacji nie miał miejsca w powyższym terminie, organ został o nim poinformowany dopiero w dniu [...] listopada 2009 r. , a ze złożonych dokumentów wynika, że przybicie zostało udzielone w dniu [...] kwietnia 2007 r. , przysądzenie własności w dniu [...] stycznia 2008 r. Dlatego też zarzut naruszenia prawa materialnego zawarty w skardze należy uznać za bezzasadny. W ocenie Sądu nietrafne są zarzuty skarżącej, że nie była poinformowana o obowiązku zwrotu płatności. Skarżąca w złożonym przez siebie wniosku z dnia [...] listopada 2006r. (str. 5, sekcja XI oświadczenia, pkt 15) oświadczyła, że "znane mi są zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego" oraz "jestem świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania - wspieranie gospodarstw niskotowarowych", zobowiązując się jednocześnie do "realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego". W związku z powyższym brak było podstaw by stwierdzić, że w niniejszym postępowaniu została naruszona zasada informowania, określona w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca został bowiem należycie poinformowana o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.