V SA/Wa 2328/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazania zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez Stowarzyszenie [...] z siedzibą w G. jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (zwanego dalej: "Ministrem") z dnia [...] czerwca 2016 r. o numerze [...] , utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwanego dalej: "Prezesem PFRON") z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Organy orzekały w następującym stanie faktycznym: Prezes PFRON uzyskał w dniu [...] września 2014 r. informację z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS, iż Stowarzyszenie nie opłaciło w pełnej wysokości obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne za okresy rozliczeniowe styczeń i luty 2013 r., w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.; zwanej dalej: u.s.u.s.). Pismem z dnia [...] października 2014 r. Prezes PFRON zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddziału w G. (zwanego dalej: "ZUS") o udzielenie informacji w jakich terminach Stowarzyszenie opłaciło składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy rozliczeniowe styczeń i luty 2013 r. W odpowiedzi ZUS poinformował, iż płatnik opłacił składki w następujący sposób: - za styczeń 2013 r. składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP opłacono terminowo i w całości, natomiast składki na ubezpieczenia społeczne opłacono w dniach: 7 lutego 2013 r., 2 czerwca 2010 r. (w terminie) oraz 29 kwietnia 2013 r. (po terminie); - za luty 2013 r. składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP opłacono terminowo i w całości, natomiast składki na ubezpieczenia społeczne opłacono w dniach: 4 marca 2013 r. (w terminie) oraz 29 kwietnia 2013 r. (po terminie). Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. Stowarzyszenie zostało wezwane do zwrotu środków PFRON wypłaconych tytułem dofinansowania za miesiące styczeń i luty 2013 r. w łącznej wysokości 20.414,34 zł w terminie 3 miesięcy wraz z odsetkami. W odpowiedzi Stowarzyszenie nadesłało pismo z dnia [...] grudnia 2014 r., w którym potwierdziło, iż popełniło błąd opłacając składki w niepełnej wysokości, jednakże nie było to aktem złej woli lecz oczywistej pomyłki. Błąd ten został wykryty po upływie kwartału i skorygowany, zaś składki zostały natychmiast uzupełnione. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. Prezes PFRON poinformował Stowarzyszenie, iż podtrzymuje wezwanie do zapłaty z dnia [...] listopada 2014 r. Stowarzyszenie wystąpiło z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] marca 2015 r. wnosząc o wydanie decyzji umarzającej wezwanie do zapłaty. W uzasadnieniu ponownie wskazano na błąd przy opłacaniu składek za miesiące styczeń i luty 2013 r., który został skorygowany w dniu 29 kwietnia 2013 r. Dodatkowo Stowarzyszenie przedstawiło swoją sytuacje finansową podnosząc, iż nie stać go na zwrot żądanej kwoty. Pismem z dnia 30 marca 2015 r. Prezes PFRON zawiadomił Stowarzyszenie o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące styczeń i luty 2013 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. o numerze [...] Prezes PFRON nakazał Stowarzyszeniu zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: 1) styczeń 2013 r. w wysokości 10.207,17 zł wraz z odsetkami, 2) luty 2013 r. w wysokości 10.207,17 zł wraz z odsetkami. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 104 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") oraz art. 45 ust. 3a, art. 49e ust. 1 i 2, art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o rehabilitacji"). Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, że składki za okresy sprawozdawcze styczeń i luty 2013 r. zostały poniesione z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów, przekraczających 14 dni. W konsekwencji dofinansowanie zostało pobrane nienależnie, co powoduje konieczność dokonania jego zwrotu wraz z odsetkami. Na powyższą decyzję Stowarzyszenie złożyło odwołanie z dnia [...] września 2015 r. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu powtórzono dotychczasową argumentację prezentowana przez Stowarzyszenie w sprawie. Jego zdaniem, z uwagi na cele statutowe Stowarzyszenia i aktualną sytuację finansową, przepis nakazujący zwrot dofinansowania w całości nie powinien być bezdusznie stosowany w każdym przypadku. Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Minister utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu Minister przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz w pełni podzielił ustalenia dokonane przez Prezesa PFRON. W szczególności wyjaśnił, iż termin do opłacenia obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne upływał 15 dnia następnego miesiąca, zaś pracodawca, który chce otrzymać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON zobowiązany jest do terminowego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na FP i FGŚP. Ustawodawca wprowadził wprawdzie możliwość wypłacenia dofinansowania pomimo uchybienia terminowi do opłacenia składek, jednak uchybienie to nie może przekraczać 14 dni. Następnie Minister zauważył, iż z informacji przekazanych przez ZUS wynikało, iż opóźnienia w regulowaniu składek na ubezpieczenia społeczne przekroczyły we wskazanych miesiącach termin 14 dni. Dane przekazane przez ZUS zostały potwierdzone wyjaśnieniami strony, a także dokumentami przekazanymi przez stronę, wskazującymi na częściowe opłacenie przez stronę składek ZUS za miesiące styczeń i luty 2013 r. po ustawowym terminie. Uchybienie terminowi określonemu w art. 26a ustawy o rehabilitacji jest zatem bezsporne, a w konsekwencji dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za styczeń i luty 2013 r. nienależne. Za nieuzasadnione Minister uznał twierdzenia podniesione w odwołaniu. Zauważył przy tym, iż decyzja nakazująca zwrot dofinansowania nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że organ zobowiązany jest do jej wydania w sytuacji wystąpienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 49e pkt 1 ustawy o rehabilitacji. Wobec tego, podnoszone argumenty dotyczące sytuacji finansowej Stowarzyszenia nie miały wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem przepisy prawa nie pozwalają Prezesowi PFRON na odstąpienie od żądania zwrotu dofinansowania w przypadku stwierdzenia, iż strona nie posiada wystarczających środków finansowych na dokonanie zwrotu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenie wniosło o uchylenie decyzji Ministra z dnia [...] czerwca 2016 r. podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Zdaniem Stowarzyszenia zaskarżona decyzja jest sprzeczna z art. 7 k.p.a. i doprowadzi do jego likwidacji przez co pozbawi ciężko poszkodowanych ludzi jedynej organizacji, która dba o ich sprawy. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. Od powyższej generalnej zasady ustawodawca przewidział wyjątki, których zaistnienie powoduje, że dofinansowanie nie przysługuje, mimo tego, że pracodawca spełnia inne przesłanki do niego uprawniające. Jeden z takich wyjątków został określony w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z tym przepisem, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Definicja "kosztów płacy" zawarta została w art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, przez które rozumie się wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z kolei, zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., płatnik składek – niebędący osobą fizyczną opłacającą składkę wyłącznie dla siebie, ani jednostką budżetową czy samorządowym zakładem budżetowym – przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc nie później niż do 15 dnia następnego miesiąca. W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że Stowarzyszenie uchybiło terminowi określonemu w art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., bowiem należne składki na ubezpieczenia społeczne za okresy rozliczeniowe styczeń i luty 2013 r., nie zostały opłacone w terminach do 15 dnia miesiąca następnego, tj. do 15 lutego i 15 marca 2013 r. Jak wynika z niespornego i prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, Stowarzyszenie opłaciło należne składki za wskazane okresy rozliczeniowe w pełnej wysokości dopiero w dniu 29 kwietnia 2013 r. Tym samym działające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, iż w sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, bowiem Stowarzyszenie poniosło miesięczne koszty płacy z uchybieniem terminu określonego w art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., a uchybienie to przekroczyło 14 dni. Sąd wyjaśnia, iż w tym stanie sprawy, Prezes PFRON zobowiązany był wydać decyzję nakazującą zwrot dofinansowania, bowiem w myśl art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Odnosząc się argumentów prezentowanych przez Stowarzyszenie w toku całego postępowania, jak również w skardze, Sąd wskazuje, że nie mogły one wpłynąć na zapadłe w sprawie decyzje. Jak słusznie wskazał Minister, decyzja w sprawie zwrotu dofinansowania nie ma charakteru uznaniowego. Oznacza to, że organ nie ma możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, lecz w sytuacji gdy stwierdzi ziszczenie się określonych ustawowo przesłanek, jest zobowiązany do wydania decyzji o określonej treści. W niniejszej sprawie oznacza to, że sama okoliczność, iż Stowarzyszenie nie opłaciło składek na ubezpieczenia społeczne w pełnej wysokości – do 15 dnia następnego miesiąca ani w okresie kolejnych 14 dni, powoduje zaistnienie sytuacji określonej w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, bez względu na to jaka była rzeczywista przyczyna uchybienia tym terminom (np. oczywista omyłka). Jednocześnie przepis ten wskazuje bezwarunkowo, że w takim przypadku miesięczne dofinansowanie nie przysługuje. Tym samym podnoszone przez Stowarzyszenie kwestie związane z działalnością statutową (pomoc osobom niewidomym), jak również trudną sytuacją ekonomiczną, jakkolwiek istotne z innych względów, nie mogły wpłynąć na podjęte rozstrzygnięcie. Natomiast Sąd wskazuje, co zresztą zostało również podniesione przez Ministra, iż prezentowane przez Stowarzyszenie okoliczności dotyczące trudnej sytuacji materialnej, mogą stanowić podstawę do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie odsetek (art. 49f ust. 3b ustawy o rehabilitacji), bądź o rozłożenie na raty spłaty należności głównej lub odroczenie terminu jej płatności (art. 49f ust. 3c ustawy o rehabilitacji). Wobec tego, iż Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).