V SA/Wa 2344/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2008 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... czerwca 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z dnia ... września 2006r. I. P. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W jego uzasadnieniu wyjaśniła, iż zaległości składkowe powstały na skutek utraty płynności finansowej spowodowanej nieuczciwością odbiorców hurtowych oleju jadalnego, konfekcjonowanego przez spółkę cywilną, której była wspólnikiem wraz ze swoim mężem A. P. Okoliczność braku możliwości wywiązywania się z zobowiązań spółki, konieczność wypłacenia odpraw pracowniczych w trybie nakazowym oraz śmierć męża doprowadziły do likwidacji spółki. Podniosła również, że posiadane rzeczy ruchome jak i nieruchomości są przedmiotem egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. Rozpatrując sprawę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia ... grudnia 2006r. o nr ... odmówił wnioskodawczyni umorzenia należności składkowych wobec ZUS zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku z dnia ... września 2006r., a ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy decyzją z dnia ... lutego 2007r. uchylił zaskarżoną decyzję z ... grudnia 2006r. i umorzył postępowanie w sprawie wskazując, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej bowiem organem I instancji w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Po przekazaniu akt sprawy decyzją z dnia ... kwietnia 2007r. o nr ...wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie ... zł. W treści uzasadnienia decyzji wskazano, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie natomiast do art. 30 nie podlegają umorzeniu należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. Na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Zakład ustalił, że w dniu ... sierpnia 2006r. została wydana decyzja stwierdzająca odpowiedzialność I.P. jako wspólnika Spółki Cywilnej F. ... s.c. za zobowiązania powstałe z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych. Ustalono również, że wnioskodawczyni jest właścicielką nieruchomości (KW ...), na której Zakład ustanowił hipotekę. Utrzymuje się ona wraz ze swoją córką z renty rodzinnej w wysokości 686,23 zł netto, posiada zobowiązania w Urzędzie Gminy w K. z tytułu podatku od nieruchomości od osób fizycznych w wysokości ... zł, Banku M. w wysokości ... tys zł, B. w wysokości ... tys zł oraz "Z." Sp. z o.o. w wysokości ... zł. Zakład podniósł również, że wnioskodawczyni w ramach układu ratalnego zawarła ugodę z Urzędem Gminy w K. na spłatę należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres 2002-2006 po 200 zł miesięcznie, pobiera zasiłek rodzinny w kwocie ... zł i dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka ...zł, co zdaniem Zakładu świadczy o tym, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nigdy nie zmusiła jej do sięgania po innego rodzaju środki z pomocy społecznej. W dalszej części uzasadnienia decyzji wskazano również, że zgodnie z art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, przy czym przepis art. 28 ust. 3a i w/w rozporządzenia, nie mają zdaniem organu zastosowania do należności z tytułu składek określonych niniejszą decyzją. Z uwagi na złożenie przez I. P. wniosku o restrukturyzację zadłużenia, nie mają również zastosowania w sprawie przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, bowiem decyzją z dnia 26 kwietnia 2004r. Zakład umorzył wszczęte postępowanie restrukturyzacyjne, z uwagi na nie spełnienie warunków restrukturyzacji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia ... czerwca 2007r. o nr...Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Podtrzymując argumentację zawartą w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji, organ odwoławczy w pierwszej kolejności podkreślił, iż zgodnie z art. 28 powołanej ustawy systemowej, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, zaś zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na warunkach określonych w przepisach Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. 2003, nr 141, poz. 1365). W dalszej części uzasadnienia Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) wyjaśnił, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, I. P. nie dołączyła żadnych dokumentów mogących mieć wpływ na zmianę stanu faktycznego zaistniałego po rozpatrzeniu pierwszorazowego wniosku o umorzenie należności i jego zdaniem brak jest w sprawie przesłanek całkowitej nieściągalności. Podkreślił również uznaniowy charakter decyzji w sprawie o umorzenie składek ubezpieczeniowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. P. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji koncentruje się na udowodnieniu braku możliwości prawnej podjęcia korzystnej dla płatnika decyzji, a mimo istnienia przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych decyzja w każdym przypadku byłaby zdaniem skarżącej negatywna. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia ... czerwca 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym kontrola ta obejmuje stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji. Stwierdzić należy, że powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu złożona w niniejszej sprawie skarga jest zasadna, z uwagi na fakt przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób mało wnikliwy, a tym samym na odbiegające od rzeczywistości ustalenie stanu faktycznego. Zgodnie bowiem z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zdaniem Sądu Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu), nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącej zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zostało podniesione m.in. że prowadzona na rzecz ZUS Oddział w L. ... przez Urząd Skarbowy w B. egzekucja z renty po mężu I. P. w kwocie ... zł pokrywa jedynie koszty egzekucji. Ponadto skarżąca w toku postępowania administracyjnego w Kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek (k. ...akt administracyjnych) z dnia ... marca 2007r. wykazała, że posiada zobowiązania na rzecz banków w wysokości ok. ... tys zł, a z par. 2 zawartej w dniu 27 lutego 2007 ugody pomiędzy Wójtem Gminy w K. wynika, iż I. P. zobowiązała się do miesięcznej spłaty zaległego podatku od nieruchomości w wysokości... zł. Wraz z ... letnią córką utrzymuje się z renty po zmarłym mężu w wysokości ok ... zł brutto, oraz z zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości ok ... zł. Organ co prawda ustalił powyższe okoliczności, w tym dochód skarżącej, jednakże oceniając sprawę, nie ustalił rzeczywistych wydatków skarżącej związanych z jej utrzymaniem i jej ... letniej córki. Tymczasem o trudnej sytuacji materialnej wnioskodawczyni świadczyć może fakt, że na obecnym etapie postępowania egzekucyjnego - jak twierdzi - potrącane wierzytelności na rzecz Zakładu, pokrywają jedynie koszty tego postępowania. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji zdaniem Sądu nie wynika jasno, czy zaległe zobowiązania wobec ZUS dotyczą osobistych składek skarżącej I. P., czy też składek za pracowników, które pierwotnie zobowiązana była płacić spółka cywilna F. ..., w której skarżąca była wspólnikiem - o czym świadczy przywołanie art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych na stronie drugiej zaskarżonej decyzji. W tym ostatnim przypadku należy zauważyć, że art. 30 ustawy dotyczy wyłącznie tej części składek, którą płacą sami pracownicy - wyrok SN II UK 241/05 z 12.07.2006r. OSNP 2007/13-14/203/, wyrok NSA II GSK 244/07 z 08.11.2007r. W ocenie Sądu istotnym zatem w sprawie, jest dokładne przeanalizowanie i ustalenie po odjęciu od uzyskanego przez skarżącą dochodu netto ponoszonych przez skarżąca wydatków, co nie zostało dokonane. Ponownie rozpatrując sprawę nie można oczywiście pominąć również faktu, iż nieruchomość skarżącej położona w obrębie Gminy K. KW ..., jest obciążona na rzecz Zakładu hipoteką przymusową, jednakże Zakład widnieje jako trzeci z wierzycieli po Banku G. i Banku ... (k - ... akt administracyjnych). Analizując ponownie sprawę organ odwoławczy winien zwrócić również uwagę na to, w jaki sposób odmowa umorzenia w całości lub w częścią nałożonych na I. P. zobowiązań wobec ZUS (po skonkretyzowaniu rodzaju składek o czym była mowa wyżej) mogłaby wpłynąć na jej możliwości finansowe w kontekście konieczności zaspokajania potrzeb skarżącej i jej rodziny. W ocenie Sądu, dopiero dokonanie powyższych ustaleń organ będzie mógł ustalić, czy wobec I. P. istnieje podstawa do umorzenia przez ZUS w całości lub w części nieopłaconych składek ubezpieczeniowych określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Tym samym z uwagi na naruszenie w toku postępowania administracyjnego art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia spraw, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1