V SA/Wa 2345/07

WyrokWSA w Warszawie2008-02-04

Skład orzekający: Beata Krajewska, Krystyna Madalińska - Urbaniak, Andrzej Kania

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, pomimo wniosku strony o umorzenie ze względu na trudną sytuację finansową?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności, ponieważ strona skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja finansowa i rodzinna jest na tyle trudna, aby opłacenie składek pozbawiło ją i jej rodzinę środków do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto, nie udokumentowano wystąpienia szczególnych okoliczności, takich jak klęska żywiołowa, inne nadzwyczajne zdarzenie, czy przewlekła choroba członka rodziny, które uzasadniałyby umorzenie.
Stan faktyczny
Skarżący K.G. złożył wniosek o umorzenie zaległości wobec ZUS z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP, powołując się na trudną sytuację finansową. Organ I instancji odmówił umorzenia, wskazując na osiąganie przez skarżącego dochodów w poprzednich latach oraz brak dokumentów potwierdzających jego obecną trudną sytuację. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa ZUS po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organom błędy proceduralne i merytoryczne.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Robert Żukowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2008 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne , Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. oddala skargę Przedmiotem skargi z 14 sierpnia 2007 r. wniesionej przez K. G. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2007 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Pismem z 22 stycznia 2007 r. K. G. wystąpił z wnioskiem o umorzenie zaległości wobec ZUS. Uzasadniając wniosek zobowiązany przytoczył argumenty natury finansowej. Decyzją z [...] marca 2007 r. wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, iż zainteresowany prowadził działalność gospodarczą w zakresie [...] do [...] r. ZUS podkreślił, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, ze dłużnik mieszka wraz ze swoją małżonką J.G. oraz że małżonkowie od dnia [...] r. posiadają rozdzielność majątkową potwierdzoną aktem notarialnym [...]. Podkreślił również, że wnioskodawca nie pracuje, jednak nie potwierdził tego faktu stosownym zaświadczeniem z Powiatowego Urzędu Pracy. Dalej Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że w celu ustalenia faktycznej sytuacji finansowej dłużnika w dniu 30 stycznia 2007 r. ZUS Oddział O. wystosował pisma do Urzędu Skarbowego oraz do Urzędu Miasta. W dniu 1 lutego 2007 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęła odpowiedź z [...] Urzędu Skarbowego w O., z której wynika, iż dłużnik osiągnął następujące dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za lata [...] r.: ­ za rok [...] - [...] zł ­ za rok [...] - [...]zł ­ za rok [...] - [...] zł ­ za rok [...] - [...] zł ­ za rok [...] - [...] zł. Organ podkreślił że w okresie od [...] wnioskodawca wykazał dochód i przychód [...] natomiast w [...] r. nie składał miesięcznych deklaracji PIT 5. Podkreślił także, że z zebranego materiału wynika, że sytuacja finansowa rodziny nie jest na tyle trudna by uzasadnione było umorzenie należności. Następnie organ I instancji przytoczył treść art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz stwierdził, że z oceny zebranego materiału wnika, iż w przedmiotowej sprawie przesłanki wymienione ww. przepisach nie występują. Ponadto organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Zakład nie wykorzystał wszystkich dostępnych środków zmierzających do skutecznego wyegzekwowania należności, co przesądza o niedopuszczalności umorzenia należności z uwagi na brak zaistnienia obligatoryjnej przesłanki całkowitej nieściągalności. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ wskazał, że artykuł 28 ust. 3 a ww. ustawy umożliwia umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Umorzenie to może dotyczyć jedynie należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych składek. A więc dotyczy składek należnych za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Organ stwierdził, że z uwagi na to, że dłużnik zatrudniał pracowników w rozpatrywanej sprawie przepisu tego nie można zastosować do całości zadłużenia. Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołał treść § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. oraz stwierdził, że z przedstawionej przez dłużnika dokumentacji wynika, iż nie są spełnione przesłanki określone w ww. przepisie. Zdaniem organu I instancji w szczególności nie występuje sytuacja, w której opłacenie należności pozbawiło by zobowiązanego i jego rodzinę niezbędnych potrzeb życiowych. Organ stwierdzi, że dłużnik nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. W ocenie ZUS nie występuje również sytuacja, w której przewlekła choroba zobowiązanego lub któregoś z członków rodziny jego rodziny uniemożliwiałaby uzyskiwanie dochodu pozwalającego opłacenie należności. Pismem z dnia 23 kwietnia 2007 r. K. G. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu organu) utrzymał mocy decyzję z dnia [...] marca 2007 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż analizując ponownie sytuację przedstawioną przez K. G. należy wskazać, iż wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanki nie występują. Organ podkreślił, że prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego egzekucja w stosunku do K. G. jest obecnie nieskuteczna, jednakże Naczelnik nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję i nie umorzył przedmiotowego postępowania egzekucyjnego- brak "protokołu nieściągalności." Podkreślił ponadto, że wdrożona egzekucja jest nadal prowadzona oraz zauważył, iż Oddział ZUS nie wykorzystał wszystkich dostępnych środków egzekucyjnych w celu przymusowego wykonania obowiązku ustawowego. Wymagalne zobowiązania publiczono-prawne mogą być dochodzone z majątku zobowiązanego jak i z majątku wspólnego małżonków za okres w którym nie występowała rozdzielność majątkowa małżonków. Organ stwierdził, że także kolejna przesłanka podnoszona przez zobowiązanego dot. zaprzestania prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, następców prawnych, oraz braku możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa jest również chybiona. Prezes ZUS stwierdził, że w przedstawionej sytuacji istnieje możliwość dochodzenia wymagalnych należności od współmałżonki za okres kiedy powstało zadłużenie, a nie występowała w tym okresie rozdzielność majątkowa. Przedstawiona umowa o rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami wywołuje skutki prawne od [...] - tak więc za okres do [...]r. małżonkowie solidarnie odpowiadają za swe wzajemne zadłużenia. Dalej organ II instancji podkreślił, że w odwołaniu zobowiązany podniósł swój zły stan majątkowy i trudną sytuację rodzinną nie przedstawił jednocześnie żadnych dokumentów potwierdzających bieżące opłaty oraz koszty utrzymania. Następnie Prezes ZUS wskazał, że w dniu 08.03.2007 wpłynęła do ZUS odpowiedź z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, z której wynika, iż dłużnik nie korzysta z żadnej formy pomocy Ośrodka. Pracownik socjalny mimo licznych wizyt w domu zainteresowanego oraz pisemnego wezwania nie nawiązał kontaktu z zobowiązanym. W związku z powyższym nie przeprowadzono pełnego wywiadu środowiskowego, który potwierdzałby trudną sytuację finansowo-materialną i rodzinną na którą wskazuje wnioskodawca. Organ wskazał również, że w dniu 27-03-2007 wpłynęła ponowna informacja z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, potwierdzająca, iż K.G. nawiązał kontakt z pracownikiem socjalnym w dniu 14.03.2007. W wyniku przeprowadzonego wywiadu ustalono, iż rodzina zobowiązanego nie korzysta z pomocy MOPR, a dokładana sytuacja socjalno-bytowa rodziny nie jest znana pracownikowi socjalnemu. Jednocześnie K. G. oświadczył, iż wszelkie opłaty związane z bieżącymi opłatami i kosztami utrzymania ponosi żona, jednocześnie nie podał dochodów uzyskiwanych przez małżonkę. W złożonym "kwestionariuszu o możliwościach płatniczych" wnioskodawca oświadczył, iż małżonka osiąga dochód w kwocie ok. [...] zł brutto miesięcznie. Prezes ZUS stwierdził, że z informacji zawartych w Kompleksowym Systemie Informatycznym wynika, iż małżonka zobowiązanego osiąga dochód zarówno z umowy o pracę jak również z okresowo podejmowanych prac na zlecenie oraz że dochód za [...] wyniósł ok. [...] zł brutto. W dalszej części uzasadnienia decyzji Prezes ZUS wskazał, iż osoba prowadząca działalność gospodarczą winna być świadoma ryzyka jakie podejmuje, a wszelkie zmiany na rynku (szczególnie negatywne dla firmy) winny powodować natychmiastową reakcję osoby prowadzącej działalność, aby dostosować profil swej działalności do zmieniających się warunków. Wskazał również, że w omawianym przypadku K.G. przez 3 lata nie wykazał aktywności aby zmienić negatywną sytuację finansową swojej firmy. Zdaniem organu brak jakiejkolwiek reakcji na powstałe zadłużenie i brak efektywności prowadzonej działalności spowodowało dalszą generację długów. Organ podkreślił, że wnioskodawca nie ubiegał się o żadne formy pomocy w celu stopniowej spłaty powstałego zadłużenia, nie wykazał również woli dobrowolnej spłaty zadłużenia. Ponadto organ II instancji zauważył, iż zadłużenie nie dotyczy jedynie okresu w którym zobowiązany nie osiągał dochodu - zadłużenie to powstało również w okresie kiedy dłużnik osiągał dochody pozwalające na opłacenia wymagalnych składek - tj. w roku [...]- dochód [...] zł, w roku [...]-dochód [...] zł oraz w roku [...]- dochód -[...]. Tak więc przy osiąganiu dochodu niewykonywanie ustawowego obowiązku opłacania składek jednoznacznie -zdaniem organu -wskazuje na celowe działanie wnioskodawcy. Dalej organ podkreślił, że w dniu 30.03.2007 wnioskodawca złożył dokument potwierdzający, iż nie dopełnił również obowiązku ustawowego w stosunku do Urzędu Skarbowego -nie dokonał opłat [...] w łącznej kwocie [...] zł Podkreślił również, że po zakończeniu działalności gospodarczej wnioskodawca pozostał bierny zawodowo, nie podjął żadnego zatrudnienia, nie osiąga żadnych dochodów, jak również nie zarejestrował się jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy. Prezes ZUS stwierdził, że dłużnik nie dostarczył żadnych dokumentów, które potwierdzałyby trudną sytuację finansową w jakiej się znajduje - brak dokumentów potwierdzających bieżące opłaty, wykaz wszystkich zobowiązań, brak dokumentów potwierdzających wystąpienie klęski żywiołowej lub innego szczególnego zdarzenia, które powodowałoby niemożność opłacenia składek. Nie potwierdzono również, iż w rodzinie zobowiązanego istnieje konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia i ewentualną stopniową spłatę zadłużenia. Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego ustalono, iż nie zachodzą przesłanki o których mowa w § 3 ust. 1 w/w rozporządzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2007 r. K. G. wniósł o uchylenie w całości decyzji z [...] lipca 2007 r. Skarżący zarzucił organowi rażące błędy proceduralne polegające na: ­ naruszeniu art. 107 § 1 k.p.a. bowiem w zaskarżonej decyzji brak jest pełnego oznaczenia, nazwy organu ją wydającego; ­ naruszenie art. 156 k.p.a. bowiem brak jest w zaskarżonej decyzji nazwy organu, który wydał pierwotną decyzję z dnia [...] marca 2007 r.; ­ naruszenie art. 10 k.p.a. albowiem decyzja I instancji została wydana [...] marca 2007 r. natomiast wezwanie do zapoznania się z dowodami nastąpiło dopiero w dniu [...] kwietnia 2007 r., a więc po wydaniu decyzji; ­ naruszenie art. 19, 20, 21 k.p.a. gdyż całe ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie składek zostało przeprowadzone przez Oddział ZUS w O. a nie przez Prezesa ZUS W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi. Przed przejściem do oceny kolejnych zarzutów przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 365; powoływanego dalej jako rozporządzenie) - tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje powyższe rozporządzenie, którego § 3 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialnej opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności jest trzecią przesłanką wymienioną w przytoczonym rozporządzeniu. Pojęcia użyte w powołanym przepisie są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej Kpa) uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem jej właściwą kontrolę ze strony sądu. Pogląd taki wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie, tak na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyżej przytoczony wyrok z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01) jak i na gruncie Kpa. I tak w wyroku z dnia 7 stycznia 2003 roku w/s I SA 1320/01 (LEX nr 137809) NSA podkreślił, iż zgodnie z przepisem art. 107 § 3 Kpa organ administracji jest obowiązany podać w uzasadnieniu faktycznym decyzji m.in. dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi wówczas, gdy organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania. Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Nie zwalnia to jednak Sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Mimo iż pogląd ten został wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie prawa podatkowego (por. wyrok z 8 listopada 1996 roku w/s III RN 24/96), to zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie pozostaje on aktualny także w odniesieniu do problematyki umarzania składek na ZUS na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) -ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi tak w ustawie, jak i rozporządzeniu. Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego materiał dowodowy. Zdaniem Sądu organ w sposób uzasadniony przyjął, że sytuacja materialna skarżącego oraz jego rodziny nie przemawia za całkowitym umorzeniem należności. Analiza zebranego materiału nie wskazuje również by rodzina skarżącego znajdowała się w stanie ubóstwa, czy też innymi słowy rzecz ujmując znajdowała się w sytuacji, w której pomimo ograniczenia wydatków nie będących koniecznymi dla utrzymania nie posiada środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zatem organ słusznie przyjął, iż powyższe okoliczności nie pozwalają uznać, że spłata należności może zagrozić bytowi skarżącego i jego rodziny, tym bardziej, że ustawowe regulacje egzekucji administracyjnej zakładają ograniczenia w prowadzeniu egzekucji w stosunku do należności otrzymywanych przez stronę i przewidują daleko posuniętą ochronę dłużnika. Sąd podziela argumentację organu II instancji, że w przypadku skarżącego nie zachodzą szczególne okoliczności dające podstawę do umorzenia albowiem skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o tym, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego oraz nie udokumentował okoliczności uzasadniających umorzenie należności ze względu na chorobę swoją lub najbliższego członka rodziny, a co za tym konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Za niezasadny należy uznać zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia art. 10 k.p.a., albowiem strona skarżąca miała w toku postępowania administracyjnego zapewniony czynny udział w postępowaniu. Wskazać należy, że skarżący został pouczony o treści art. 10 k.p.a. w dniu [...] stycznia 2007 r. (przed wydaniem decyzji I instancji) oraz w dniu [...] kwietnia 2007 r. (przed wydaniem decyzji II instancji). A zatem twierdzenie skarżącego dotyczące tego, że o treści art.10 k.p.a. został pouczony po wydaniu decyzji należy uznać za niezasadny. Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej dotyczącego tego, że całe postępowanie prowadzone na skutek wniosku o ponowne rozpatrzeni sprawy zostało przeprowadzone przez ZUS oddział w O. a nie przez Prezesa ZUS należy wskazać, że na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i 2 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999 r. w sprawie nadania statusu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 80, poz. 914 ze zm.) Prezes ZUS kieruje działalnością Zakładu oraz reprezentuje go na zewnątrz. Ponadto może upoważniać m.in. dyrektorów oddziałów oraz innych pracowników ZUS do reprezentowania Zakładu i podejmowania decyzji w jego imieniu, w określonych przez niego sprawach. A zatem fakt, że w niniejszej sprawie postępowanie prowadzone na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało prowadzone przez Oddziału ZUS w O. a zaskarżona decyzja został podpisana przez Dyrektora ww. Oddziału ZUS z upoważnienia Prezesa ZUS wynika z konstrukcji reprezentacji ZUS i Prezesa ZUS. Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji. Na marginesie już tylko wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło