V SA/Wa 2345/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. i M. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: odmówić M. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił M. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 13 lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw M. P. od ww. postanowienia z dnia 14 czerwca 2012 r. Tym samym w/w postanowienie zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast zgodnie z § 2 ww. artykułu w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, że obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu sądowym. Strona wnosząc sprawę do Sądu winna zatem liczyć się z kosztami z tym związanymi i gromadzić środki z dochodów uzyskiwanych w dłuższym czasie. Należy stwierdzić, iż ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Jak wynika z nadesłanego formularza PPF wynika, iż wnioskodawca gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dzieckiem, posiada dom, natomiast nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku oświadczył, iż prowadzi działalność gospodarczą, jednakże nie osiąga dochodu z tego tytułu, zaś jego żona uzyskuje miesięczny dochód z tytułu pracy w wysokości 4.400 zł brutto. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 20 kwietnia 2012 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz do złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe, skarżący złożył pismo procesowe z 16 maja 2012 r., w którym wskazał, iż jego żona pracuje jako nauczycielka, osiąga miesięczny dochód w wysokości około 2.500 zł, koszt utrzymania domu, wydatki na życie oraz raty kredytu wynoszą około 2.000 zł. Oświadczył nadto, iż zarówno ona, jak i żona posiadają rachunki bankowe, na które wpływają przelewy wynagrodzenia za pracę oraz opłaty związane z usługami świadczonymi w ramach działalności gospodarczej. Sąd po analizie zebranego materiału dowodowego stwierdził, iż wnioskodawca nie wykonał należycie zarządzenia z 20 kwietnia 2012 r., którym został wezwany m. in. do złożenia wyciągów i wykazów z posiadanego rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. W piśmie z dnia 16 maja 2012 r. wskazał jedynie, że posiada rachunek bankowy, na który "przychodzą wpływy za świadczone usługi" oraz że jego zona również posiada rachunek, na który wpływa wynagrodzenie za pracę. Należy zauważyć, iż w orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych (w szczególności oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym) jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Okoliczność ta miała zatem znaczenie przy dokonywanej ocenie, bowiem dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również jak wygląda obrót tymi środkami, czy strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że posiadając stałe źródło dochodów nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie. Na odmowę przyznania prawa pomocy wpływ miało również i to, że wnioskodawca oświadczył jedynie, że ponosi miesięczne wydatki w wysokości 2.000 zł, jednakże nie wyszczególnił w jakiej części są to wydatki niezbędne dla utrzymania. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż rozpoznając prawo pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędna dla utrzymania, do których nie można zaliczyć zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych pożyczek czy kredytów. Nie można bowiem przyjąć jakoby takie zobowiązania miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi. Jak to już prezentowano w orzecznictwie, strona która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32). Sąd zauważył również, iż w oświadczeniach złożonych przez stronę we wniosku z dnia 6 kwietnia 2012 r. i w piśmie z dnia 16 maja 2012 r. występują rozbieżności w zakresie wysokości wynagrodzenia za pracę żony (4.400 zł brutto oraz 2.500 zł). Skarżący nie wyjaśnia czy wysokość wynagrodzenia podana w późniejszym oświadczeniu jest kwota netto, czy też uległa ona zmniejszeniu w stosunku do wysokości oświadczonej wcześniej. Stwierdzić zatem należało, iż wnioskodawca nie przedstawił istotnych dla oceny wniosku dokumentów, wobec czego nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi, biorąc pod uwagę to, iż prowadzi działalność gospodarczą, a jego żona posiada stałe źródło dochodów. Nie bez znaczenia pozostaje również wysokość ciążących na stronie kosztów sądowych, na które na obecnym etapie składa się wpis sądowy w wysokości 200 zł. Należy również wskazać, iż podnoszona w sprzeciwie przez wnioskodawcę kwestia wszczęcia postępowania zniesienia współwłasności celem ochrony dochodów wykorzystywanych na zaspokajanie bieżących potrzeb żony wnioskodawcy i nieletniego syna nie ma wpływu na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Przedstawione wątpliwości powodują, iż nie można dokonać oceny, czy strona spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.