V SA/Wa 2351/11

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego; postanawia: odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych S. G. wnosząc skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] października 2011r. wystąpiła z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 29 listopada 2011r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się ze świadczenie emerytalnego w wysokości 1604,42 złotych brutto. Podała, że mieszka w mieszkaniu, nie będącym jej własnością, o powierzchni 35 m2, nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Do wniosku załączyła przekaz pocztowy emerytury na kwotę 1342,02 złotych netto. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z 5 grudnia 2011r. wezwano zainteresowaną do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 20 grudnia 2011r. (data nadania) skarżąca nadesłała dodatkowe oświadczenie, w którym podała, iż mieszka w domu jednorodzinnym będącym własnością syna. Wyjaśnił również, że dom został darowany synowi i związku z tym posiada ona służebność osobistą, jednakże ponosi ona koszty swojego utrzymania. Podała, że ponosi następujące koszty: energia elektryczna - 167 złotych (co dwa miesiące), woda – 130 złotych (co dwa miesiące), gaz – 52 złotych, opał – 1200 złotych rocznie, wyżywienie - 500 złotych, leki – 150 złotych, telefon – 69,97 złotych, telewizja – 29,80 złotych, ubezpieczenie – 99 złotych kwartalnie. Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, rachunków bakowych i nie otrzymuje pomocy finansowej. Dodatkowo zwróciła się z prośbą o podanie nr rachunku bankowego, na który mogłaby uiścić wpis sądowy. Do pisma załączyła dokumenty potwierdzające ponoszenie części opłat na utrzymanie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do takich osób zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i pozwalają zaspokoić tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskująca byłaby zobowiązana składa się wpis sądowy w wysokości 100 złotych. W takim też zakresie rozpoznano powyższy wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wykazała, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma fakt posiadania przez skarżącą stałych dochodów w wysokości ponad 1.340 złotych. Wysokość tych dochodów nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawczyni jest osobą dla której poniesienie wydatku w postaci uiszczenia kosztów sądowych (wpisy w wysokości 100 złotych) nie jest możliwe bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania siebie. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny nie jest możliwe, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawczyni. Skoro zatem wnioskodawczyni posiada stałe źródło dochodów w wysokości 1.340 złotych i miesięcznie ponosi wydatki w kwocie ok. 1.120 złotych, to przeznaczenie ich części na wydatki związane z kosztami sądowymi, nie spowodowałoby uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dodatkowo należy zauważyć, iż część ponoszonych przez skarżącą wydatków nie mieści się w kategorii wydatków koniecznych. Ponoszenie przez nią kosztów opału, energii elektrycznej, zgodnie z aktem notarialnym z 16 marca 2009r. (karta 26-27 akt sądowych), jest niczym nie uzasadnione. Skarżąca bowiem posiada dożywotnią służebność osobistą, polegającą na prawie zamieszkiwania w jednej izbie mieszkalnej wraz z prawem korzystania z kuchni i łazienki, ogrzanych i oświetlonych przez właściciela nieruchomości (...), dlatego też należy uznać, iż skarżąca dobrowolnie płaci wskazane opłaty i może zrezygnować z ponoszenia tych kosztów. W związku z tym skoro uzyskiwane dochody nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Reasumując wysokość uzyskiwanych stałych dochodów oraz ponoszone wydatki, które nie mieszczą się w kategorii wydatków koniecznego utrzymania, w żaden sposób nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.