V SA/Wa 2351/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Wrzesińska-Jóźków (spr.) Sędziowie: WSA Sławomir Kozik WSA Mirosława Pindelska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (OB) i nałożenia sankcji oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor Oddziału ARiMR") z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z/s w G. (dalej: "Kierownik Biura") z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] odmawiającą przyznania R. K. (dalej: "Skarżący", "Wnioskodawca") płatności do gruntów rolnych na rok 2014. Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r. Skarżący wystąpił o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2014, zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.) – dalej: "ustawa o płatnościach". We wniosku zadeklarował cztery działki rolne o łącznej pow. 6,33 ha. do przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO). Na działkach zadeklarowano uprawę rolniczą – sad owocowy. W dniu [...] sierpnia 2014 r. w gospodarstwie Wnioskodawcy została przeprowadzona wizytacja terenowa w zakresie kwalifikowalności zadeklarowanych powierzchni do płatności. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że na działce A (działka ewidencyjna 102) o pow. 2,62 ha zaniechano prowadzenia działalności rolniczej. Na działce stwierdzono siewki drzew i chwasty wieloletnie. Raport kontroli przekazano Wnioskodawcy listem poleconym. Decyzją z [...] lutego 2015 r. Kierownik Biura odmówił wnioskodawcy przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 2386,48 zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR w ciągu kolejnych 3 lat kalendarzowych. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału ARiMR zaskarżoną decyzją z [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że tryb składania wniosków oraz warunki uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego reguluje powołana wyżej ustawa o płatnościach. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością jeżeli wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz rolnik przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; Organ podkreślił, że zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługują do powierzchni utrzymywanych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy i nie większej niż maksymalny obszar kwalifikowany. Kontrola przeprowadzona w gospodarstwie Wnioskodawcy w zakresie kwalifikowalności powierzchni wykazała, że na całej powierzchni działki A rosną siewki drzew i chwasty wieloletnie. To w ocenie organu uzasadnia zakwalifikowanie stanu działki jako zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na tej działce w 2014 roku. Ustosunkowując się do wyjaśnień Wnioskodawcy, że dokonał zbioru owoców w okresie [...].06.2014 r. do [...].07.2014 r., a następnie do [...].09.2014r. i [...].11.2014 r. wykarczował sad i zaorał połowę działki A (działka ewidencyjna nr [...]) organ stwierdził, analizując fotografie działki nr [...] wykonane w dniu [...].08.2014 r. , tj. w dniu wizytacji działki, że ustalenia zawarte w raporcie z kontroli są prawidłowe. Na zdjęciach widoczne są bowiem wieloletnie siewki drzew i zachwaszczenia, z nielicznie występującymi drzewami owocowymi. Występowanie samosiewek drzew i chwastów świadczy, zdaniem organu, o braku wykonywania działalności na spornej działce. Z materiału fotograficznego nie wynika ponadto, aby Wnioskodawca prowadził na działce prace związane z karczowaniem istniejącego sadu. Być może dopiero po przeprowadzonej kontroli producent rozpoczął niezbędne działania mające na celu przygotowanie działki pod uprawę. Niezależnie od wysokości poniesionych przez rolnika nakładów nie można uznać, aby rozpoczęcie działalności na gruncie w okresie po dniu [...].08.2014 r. do jesieni polegające na karczowaniu sadu i zaoraniu działki mieściło się w kategoriach utrzymywania gruntu zgodnie z normami w roku 2014, bowiem normy winny być przestrzegane przez cały rok kalendarzowy. W skardze na powyższą decyzje Skarżący wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zarzucił naruszenie przy rozstrzyganiu sprawy art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, polegające na przyjęciu, iż na działce rolnej A, zadeklarowanej przez skarżącego w jego wniosku obszarowym na rok 2014, w roku tym nie była prowadzona produkcja rolna. W uzasadnieniu skargi podniósł, że kontrola w gospodarstwie została przeprowadzona kilka tygodni po zbiorze czereśni. Wyjaśnił, że po zakończeniu zbiorów w 2014 r., które przypadły na okres [...].06 – [...].07.2014 r. postanowił zlikwidować sad po to, aby w przyszłym roku móc na tej działce prowadzić uprawę łubinu. Zaznaczył, że sad na działce A nie był objęty żadnym programem zobowiązującym do wieloletniej uprawy, nie było więc przeszkód, że po zakończeniu produkcji rozpocząć prace polowe zmierzające do przygotowania działki do innego rodzaju działalności planowanej na kolejne lata. Jest oczywistym, że w trakcie trwania takich prac grunt nie będzie przypominał regularnego sadu owocowego. Zarzucił organowi, że nie ustalił kiedy zostały przeprowadzone prace polegające na wycięciu drzew i usunięciu karp. Wyjaśnił, że w przypadku gęsto rosnącego i nisko ukrzewionego sadu owocowego nie jest możliwe dokładne wykoszenie wokół drzew i w takim przypadku obecność chwastów i samosiejek zawsze towarzyszy właściwej uprawie. Skarżący nie kwestionuje zatem prawdziwości faktu, że na działce znajdowały się miejscami samosiejki i trawy/chwasty, ani też tego że wygląd działki w dniu kontroli tj. [...] sierpnia 2014 r. różnił się znacznie od wyglądu sadu znajdującego się na drugiej z użytkowanych przez niego działce ewidencyjnej, tj. na działce [...]. Zakwestionował natomiast to, że organy orzekające uznały automatycznie, że taki stan działki utrzymywał się w trakcie roku 2014, przed datą kontroli i co najważniejsze we właściwym okresie wegetacji drzew czereśni. Na poparcie twierdzenia, że w roku 2014 prowadził produkcję rolniczą (sadowniczą) na działce ewidencyjnej [...] (działka rolna A) – przedłożył trzy faktury VAT na sprzedaż świeżych czereśni z czerwca i lipca 2014 r. Ponieważ na pozostałych deklarowanych do płatności działkach rolnych posiadał drzewa wiśni (nie czereśni) oraz młode (tj. nieowocujące) drzewa czereśniowe - z faktur tych wynika niezbicie, że skarżący jeszcze w roku 2014 przeprowadził zbiory czereśni na działce rolnej A. Zarzucił organom orzekającym, że nie skonfrontowały swoich ustaleń z aktami sprawy z wniosku strony o płatności za rok 2012, kiedy to w jego gospodarstwie również przeprowadzono udokumentowaną zdjęciami wizytacje terenową. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentacje zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji koniecz-ne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r. poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja znajduje oparcie w przepisach prawa powołanych przez organy administracyjne. Przedmiotem sprawy jest odmowa przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 oraz nałożenie sankcji z uwagi na stwierdzone przez organ zaprzestanie produkcji rolnej na działce A (działka ewidencyjna 102). Rozpoznając sprawę należy przeprowadzić analizę przepisów regulujących warunki uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością jeżeli: 1. posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009; 2. wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności (art. 7 ust. 1 pkt 2); 3. przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności (art. 7 ust. 1 pkt 2a ustawy); 4. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji. Przedmiotem sporu jest spełnienie wymogów wskazanych w pkt 2 i 3. W ocenie skarżącego obowiązek utrzymywania gruntów rolnych w zgodzie z normami przez cały rok kalendarzowy, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach nie oznacza, że grunty zgłoszone do płatności przez cały rok na okrągło mają rodzić plony, lecz to, że w danym roku kalendarzowym na danym gruncie przeprowadzony zostanie przez rolnika pełen cykl wegetacyjno - gospodarczy. W przypadku uprawy czereśni kończy się on na przełomie czerwca i lipca danego roku. Po zakończeniu cyklu wegetacyjno – gospodarczego rolnik ma prawo przystąpić do prac mających na celu zmianę przeznaczenia gruntu. W ocenie organu powołane wyżej przepisy wymagają, aby zadeklarowany we wniosku sposób użytkowania gruntu był utrzymywany przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. W sporze tym należy przyznać rację organom orzekającym. Przepis jasno określa, że grunty mają być utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, przy czym ten obowiązek odnoszony jest do złożonego wniosku, czyli wniosku o płatność do określonej uprawy. Oznacza to, że grunty mają być utrzymywane zgodnie z normami i wymogami przewidzianymi dla danej uprawy przez cały rok kalendarzowy. Rolnik nie może samowolnie zmienić w roku kalendarzowym objętym płatnościami sposobu użytkowania gruntu poprzez – tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – likwidację sadu i przeprowadzenie prac rolniczych przygotowujących grunt rolny do prowadzenia innej uprawy. Skarżący zgłosił do dopłat w 2014 r. sad owocowy i do końca 2014 r. na deklarowanych działkach powinien być sad owocowy utrzymywany zgodnie z wymogami uprawy sadowniczej. Nie ma żadnego znaczenia, że w poprzednich latach zakwestionowana działka była zgłaszana do płatności jako sad czereśniowy i Skarżący otrzymywał w tym zakresie płatności. Prawidłowość uprawy została zakwestionowana podczas kontroli w gospodarstwie Skarżącego w 2014 r. i ustalenia kontroli dotyczą roku 2014. Skarżący powołuje się na przeprowadzoną w jego gospodarstwie kontrolę w 2012 r., jednakże z wyjaśnień organu wynika, że taka kontrola nie była przeprowadzana a sam Skarżący nie przedstawia żadnych dokumentów potwierdzających przeprowadzenie w 2012 r. kontroli, która potwierdzałaby na ten rok prawidłowe prowadzenie uprawy sadowniczej. Ponadto – w ocenie Sądu – nawet gdyby w 2012 r. stwierdzono prawidłowo prowadzony sad czereśniowy to nie oznacza, że dwa lata później stan ten nie uległ zmianie. Skarżący zresztą nie kwestionuje, że działka A była zarośnięta chwastami i samosiejkami, uważa, że w przypadku gęsto rosnącego i nisko ukrzewionego sadu owocowego nie jest możliwe dokładne wykoszenie wokół drzew. Sam wskazuje, że w dniu kontroli wygląd działki A różnił się znacznie od wyglądu sadu znajdującego się na drugiej z użytkowanych przez niego działce ewidencyjnej tj. na działce [...]. Kwestionuje natomiast, że taki stan działki utrzymywał się w całym 2014 r., przed datą kontroli i w okresie wegetacji drzew czereśni. W ocenie Sądu porównanie zdjęć wykonanych na działce A oraz działce [...] wskazuje, że prawidłowa uprawa sadownicza, prowadzona zgodnie z normami, występowała wyłącznie na działce [...]. Drzewa owocowe posadzone są w rzędach, wykoszona roślinność pomiędzy rzędami,, linie nawadniające, brak chwastów i zakrzaczeń. Natomiast zdjęcia działki A (karty 51 – 65 akt admin) nie przedstawiają ani regularnego sadu ani gruntu, na którym prowadzona byłaby jakakolwiek działalność rolnicza. Na zdjęciach widoczne są wieloletnie siewki drzew i zachwaszczenia, z nielicznie występującymi drzewami owocowymi. Nie trzeba specjalnej wiedzy rolniczej żeby stwierdzić, że zdjęcia przedstawiają zachwaszczony, zakrzewiony z zadrzewiony teren, który być może kiedyś był sadem owocowym, ale od kilku lat nie jest prowadzony zgodnie z wymogami uprawy sadowniczej. Skarżący przedłożył trzy faktury na sprzedaż świeżych czereśni z czerwca i lipca 2w014 r. jako dowód, że w 2014 r. przeprowadził zbiory czereśni z drzew rosnących na działce A, ponieważ na innych, deklarowanych do dopłat działkach posiadał drzewa wiśniowe oraz młode (nieowocujace) drzewa czereśniowe. Przede wszystkim taki argument nie był podniesiony w postępowaniu administracyjnym. Niemniej Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organu przedstawione w odpowiedzi na skargę, że kontrola wykazała, że drzewa czereśniowe rosnące ma działce C i działce D nie są drzewami młodymi, są na tyle rozwinięte, że z pewnością owocują. Potwierdzają to fotografie nr [...],[...],[...], [...] wykonane w trakcie kontroli (karty 49, 47, 44, 43 akt administracyjnych). Ponadto, nawet jeśli część sprzedanych owoców pochodziła z drzew rosnących na działce A nie oznacza to, że na działce utrzymywany był w odpowiedniej kulturze rolnej sad owocowy. Rację należy przyznać organowi w przedmiocie obowiązku powiadomienia organu o zmianie wykorzystania gruntów rolnych. Zgodnie z zapisami zawartymi na stronie 4 podpisanego i złożonego przez skarżącego wniosku (pkt IX - oświadczenia i zobowiązania) rolnik zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR:  - o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności, - o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, - a także do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym złożony został wniosek o przyznanie płatności. Tak więc Skarżący powinien powiadomić organ o zamiarze wykarczowania drzew owocowych i rozpoczęcia innej uprawy rolnej na działce zgłaszanej do dopłat a nie żądać od organu ustalenia, kiedy przeprowadził prace polegające na wycięciu drzew i usunięciu karp. Bez wiedzy organu nie mógł zmienić sposobu użytkowania gruntów rolnych zgłoszonych do dopłat w 2014 roku. Sąd, mając na uwadze zarzuty skargi oraz działając z urzędu na mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż organy obydwu instancji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy materialne oraz procesowe. Jeśli chodzi o zarzuty skargi dotyczące naruszenia pozostałych (wymienionych w skardze) przepisów prawa, to Sąd uznaje je za bezzasadne. Przepisy te nie zostały w toku postępowania administracyjnego naruszone, a przemawia za tym logiczna i przekonująca argumentacja organu przedstawiona na tle prawidłowo i wyczerpująco ustalonego stanu faktycznego sprawy. Sąd w pełni argumentację tę podziela. Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku i oddalił skargę.